Kafkas Üniversitesi’nin 2026-2027 Akademik Yılı Açılış Töreni, yalnızca yeni bir eğitim-öğretim döneminin başlangıcı değildi. Türkiye’nin son dönemde üzerinde en fazla konuştuğu başlıklardan biri olan “Terörsüz Türkiye” hedefi de Kars’taki akademik yıl açılışının gündemlerinden birini oluşturdu.
Nitekim Yükseköğretim Kurulu (YÖK), 2026-2027 eğitim-öğretim yılı öncesinde üniversitelere gönderdiği yazıyla, akademik yıl açılışlarında ve “ilk ders” kapsamında “Terörsüz Türkiye” hedefinin ele alınmasını istedi. Konunun sosyal, ekonomik, hukuki, siyasi, kültürel ve güvenlik boyutlarıyla değerlendirilmesi ve üniversitelerin bu konuda akademik çalışmalar, panel ve konferanslar düzenlemesi de istendi.
Kafkas Üniversitesi’ndeki törende üniversite rektörü, Kars Belediye Başkanı, Kars Valisi ve Ak Parti Kars milletvekilinin konuşmaları yer aldı. Bu konuşmalar içerisinde “Terörsüz Türkiye” başlığını ve özellikle meselenin toplumsal ve demokratik boyutlarını en açık biçimde gündeme getiren isim ise AK Parti Kars Milletvekili Adem Çalkın oldu. Bu durum, üniversiteler açısından bir eleştiri konusu olmaktan çok, önemli bir fırsatı hatırlatıyor: YÖK’ün belirlediği böyle önemli bir başlık, üniversitelerde yalnızca törensel bir konuşmanın konusu olarak kalmamalı; gerçekten akademik bir tartışmaya dönüştürülmeli.
Çalkın’ın konuşmasında dikkat çekici olan, “Terörsüz Türkiye”yi yalnızca güvenlik ekseninde değerlendirmemesi oldu. Başörtüsü nedeniyle üniversite kapısından çevrilen bir genç kızın yaşadığı kırgınlıkla, ana dilini ve kimliğini ifade ederken baskı hisseden bir vatandaşın yaşadığı incinmeyi, ortak vatandaşlık bağını zedeleyen tecrübeler olarak değerlendirdi. Farklı kesimlerin hafızasında yer eden bu acıları birlikte anlayabilmenin demokratik olgunluğun bir gereği olduğunu vurguladı.
Bu yaklaşım önemli. Çünkü Türkiye’nin geçmişte yaşadığı sorunları konuşurken, acıları birbirleriyle yarıştırmak yerine onları anlamaya çalışmak gerekiyor. Bir vatandaşın başörtüsü nedeniyle yaşadığı dışlanma ile başka bir vatandaşın dili veya kimliği nedeniyle yaşadığı baskı deneyimi aynı tarihsel olay değildir. Ancak her ikisi de vatandaşlık bağını zedeleyen dışlanma tecrübeleri olarak demokratik hafızamızda yer alabilir.
Çalkın’ın konuşmasının bir başka önemli tarafı da şiddet ile kimliği birbirinden ayıran yaklaşımıydı. Kürt olmak ile terör örgütü arasında bir özdeşlik kurmamak, “Terörsüz Türkiye” hedefinin demokratik açıdan en önemli boyutlarından biridir. Çünkü terörün sona ermesi, Kürt vatandaşların kimliklerinin, kültürel taleplerinin veya demokratik siyasetteki varlıklarının sona ermesi anlamına gelmemelidir. Tam tersine, silahların ve şiddetin siyaset üzerindeki gölgesi ortadan kalktığında, farklı kimliklerin taleplerinin demokratik siyaset ve hukuk içinde daha rahat konuşulabilmesi mümkün hale gelebilir.
Bu nedenle “Terörsüz Türkiye”yi Kürt meselesinin bittiği şeklinde okumak yerine, Kürt meselesinin yeni bir zeminde konuşulabilmesinin başlangıcı olarak değerlendirmek daha doğru olabilir. Silahların susması elbette başlı başına büyük bir kazanımdır. Fakat kalıcı toplumsal barış yalnızca silahların susmasıyla değil; hukuk, demokratik temsil, eşit vatandaşlık, ekonomik gelişme ve toplumsal güvenin güçlenmesiyle mümkün olacaktır.
Çalkın’ın “Acıları yarıştırmadan ve hiçbir vatandaşımızı kimliği sebebiyle zan altında bırakmadan kardeşliğimizi büyütmeliyiz” sözleri de tam bu noktada anlam kazanıyor. Kardeşlik, farklılıkların ortadan kaldırılması değil, farklılıklarla birlikte eşit yurttaşlar olarak yaşayabilme iradesidir. Türk’ün, Kürt’ün, farklı inançlara ve hayat tarzlarına sahip vatandaşların ortak geleceğin eşit onurlu sahipleri olduğu fikri, demokratik toplumun temel taşlarından biridir.
Kafkas Üniversitesi’ndeki törende yaşanan küçük ama anlamlı bir başka ayrıntı da bu çerçevede dikkat çekiciydi. Törende biri Türkçe, biri Azerbaycan Türkçesi, biri de Kürtçe olmak üzere üç farklı ezgi seslendirildi. Kürtçe şarkı salonda güçlü bir alkışla karşılandı.
Elbette bir salondaki alkış, Türkiye’nin bütün sorunlarının çözüldüğü anlamına gelmez. Ancak bazen toplumsal dönüşümler büyük siyasi metinlerden önce, insanların birbirlerinin dilini ve kültürünü yadırgamamaya başlamasında kendisini gösterir. Başkasının dilinden yükselen bir ezgiyi tehdit olarak değil, ortak hayatın ve kültürel zenginliğin bir parçası olarak dinleyebilmek küçümsenecek bir şey değildir.
Belki de bugün asıl sormamız gereken soru şudur: Silahların olmadığı bir Türkiye’de birlikte nasıl yaşayacağız?
Bu sorunun cevabı yalnızca güvenlik politikalarında değil; üniversitelerde, demokratik siyasette, hukukta, yerel yönetimlerde, kültürde ve gündelik hayatın içinde aranmalıdır. Kars gibi farklı kültürlerin ve kimliklerin tarih boyunca bir arada yaşadığı bir şehirden bakıldığında bu soru daha da anlamlıdır.
“Terörsüz Türkiye”nin gerçek başarısı, yalnızca silahların susmasıyla değil, insanların birbirlerinden korkmadan, kimlikleri nedeniyle zan altında kalmadan ve kendilerini eşit yurttaşlar olarak hissederek ortak bir gelecek kurabilmeleriyle ölçülecektir.
Belki de bunun ilk işaretlerinden biri, bir üniversite salonunda farklı dillerden yükselen ezgilerin aynı alkışta buluşmasıdır. Silahların sustuğu, insanların birbirinin sesini daha fazla duyduğu bir Türkiye dileğiyle…
