Bu yazıda amacım bir İRA – PKK karşılaştırması yapmak değil. PKK silahsızlanma dönemine girmişken ortamı germek de değildir. Son 40 yılda canımızı yakan PKK’nin gereksiz şiddetini teşhir etmektir. Teşhir edilmemiş bir kanlı geçmişin tekrarı mümkün olabilir. Üstelik kimse bu geçmişten dolayı henüz tövbe etmiş değildir. Tövbesi yapılmamış geçmişi eleştirmek doğru tutumdur. PKK’nin kanlı geçmişini daha iyi anlamak için, PKK benzeri dünya deneyimlerinde başka bir gerilla örgütü olan İRA (İrlanda Cumhuriyet Ordusu) ile bazı karşılaştırmalar yapmak iyi olabilir. Bu karşılaştırmanın PKK’nin kanlı geçmişini tanımamıza yardımcı olacağını düşünüyorum.
PKK’nin ortaya çıkışı yanlış bir çıkış olduğu için, makul sonuçlar doğurmadı. Aksine Kürtler için yıkım oldu. Oysa İRA (İrlanda Cumhuriyet Ordusu) İngiltere’ye karşı mücadeleye başladığında İrlandalıların desteğini alırken, PKK, silahlı eylemlerine başladığında ilk önce Kürtlerin tepkisiyle karşılaştı. Bu tepkiyi yıllar sonra Abdullah Öcalan “Biz Kürtlere rağmen de kurulmuş bir örgütüz.” olarak açıkladı. Abdullah Öcalan’ın bu sözlerini örgüt içi ideolojik eğitimlerde okutulan “PKK Tarihi” adlı kitapta okumuştum. İlgimi çekmiş olacaktı ki, Öcalan’ın bu çarpıcı sözlerini hiç unutmadım. Bu söz PKK gerçekliğini özetleyen bir sözdü. PKK’nin ilk çıkışında Kürtler örgütün eylemlerini tasvip etmiyordu. Çok geniş Kürt çevreleri PKK’yi kendilerinden görmüyordu. Uzun yıllar PKK’ye karşı direndiler. Köy korucularının ortaya çıkışı bunun sonucuydu. Çoğunluk Kürtlere göre PKK sosyalist ideolojiyi Kürtlere zorla dayatıyordu. Bu dayatmaya direnen Kürtler, PKK şiddetiyle karşılaştı. Sadece bu konuda değil, birçok konuda İRA örgütünden farklı deneyimlere sahiptir, PKK. Örneğin İRA, ilk kurşunu İngiltere devletine sıkarken, PKK ilk kurşunu bölgedeki sol örgütlere ve sivillere sıkmıştır. İRA – Kurtuluş ordusu şeklinde kolektif bir yönetimle örgütlenmişken, PKK, Parti şeklinde ve tek adam üzerinden örgütlenmiştir. İRA’nın mücadelesi ilk gününden itibaren dünya solu tarafından ilgi ve destek görmüşken, PKK’nin dizginsiz terör eylemleri ilk eylemlerinden itibaren terörizm olarak adlandırılmıştır. İRA’da milliyetçi ve cumhuriyetçi özellikler, sosyalizmden daha çok öne çıkmıştır. PKK’de ise Leninist model bir sosyalizm, uzun bir süre (1978 – 1995) tek ideolojisi oldu.
İRA yerli ve milli bir kültürel miras üzerinden örgütlenmesini geliştirirken, PKK, dindar Kürt toplumuna sosyalist ideolojiyi dışarıdan zorla dayattı. Bu dışarıdan zorla dayatılan PKK sosyalizmi, esasında Kürt toplumunun büyük çoğunluğunda karşılık görmedi. Özellikle PKK’nin silahlı eylemlere başladığı ilk dönemlerde Kürtler çok direndi, PKK’ye. Sivil halkın direnişi PKK’nin iç şiddeti artırmasına yol açtı. Özellikle ‘80’lerin sonu, ’90’lı yılların başlarında PKK’nin sivillere yönelik eylemleri adres sormuyordu. Kürt aşiretlerine ve kendilerinden olmayan farklı gruplara yönelik uyguladığı devrimci şiddetin kanlı bilançosunu araştırmak gerekiyor. PKK’nin 3. Kongresinden (1986) sonra uygulamaya koyduğu “Zorunlu askerlik uygulaması” çok insanın canını yaktı. Bu zorunlu askerlik uygulamasına göre, ‘Her Kürt ailesi bir çocuğunu örgüte vermelidir’ kararı, bölgede trajik sonuçlara yol açmıştır. Bu kararla 14-15 yaşlarında çocuklar köy meydanlarında toplatılmış ve örgütün askeri saflarına zorla katılmaları sağlanmıştır. Yaşı küçük çocuklardan gerilla ordusu kuran PKK, birçok eyleminde bu çocukları kullanabilmiştir. Zorluklarla dolu dağ yaşamına ve örgüt disiplinine uyum sağlamada zorlanan bu çocuklar, fırsatını buldukça örgüt saflarından kaçma girişimlerinde bulunmuşlardır. 2019 Eylül’ünde Diyarbakır’da HDP kapısı önünde toplanan bir grup Diyarbakırlı Kürt annesi, örgütten, kendilerinden izinsiz, yaşları küçük olduğu halde dağlara çıkartılan çocuklarını istemeye başlamışlardır. Bazılarının küçümsediği şeytanlaştırdığı bu ailelerden 77 aile, geride kalan yedi yılda çocuklarına sağ kavuşmuştur. Toplamda eyleme katılan aile sayısı ise 385’e ulaşmıştır.
PKK’de “çocuk savaşçılar” meselesi başından beri sorun olmuştur. Çünkü, PKK saflarına insan devşirirken çocuk – yetişkin ayrımı yapmamıştır. Omuzunda silah taşıyabilecek her çocuk örgüt için birer savaşçı adayı olarak kabul edilmiştir. PKK bu yönüyle Kamboçya’daki Kızıl Kimerler’e benzer. 1975’teki Pol Pot’a bağlı bu ordunun savaşçıları da önemli oranda çocuklardan oluşuyordu. Pol Pot insanlık dışı uygulamaların çoğunu bu çocuklara yaptırtmıştır. Kızıl Kimerler gibi PKK de saflarında çocuktan katil yarattı. PKK kaynaklarından okumuştum, 1990’lı yıllarda çocuk savaşçıların çatışmalarda öldürülmeleri bazı örgüt yöneticileri tarafından sorun edilir. Abdullah Öcalan’a yazılan raporların bazılarında yaşı küçük çocukların dağ koşullarına uyum sağlayamadığı ve çatışmalarda erken öldükleri söylendiğinde Abdullah Öcalan’ın cevabı sert olur. O dönem Abdullah Öcalan’a göre yürüttükleri savaşta ne kadar çok kan dökülürse sosyalist Kürdistan devrimi o kadar erken olacaktır. 1980’lerin sonunda büyük gruplarla (iki yüz – üç yüz kişilik militan grupla) karakol ve köy basmalar bu vicdansız aklın sonucuydu. Örgüt içi infazların bu kadar çok olması yukarıda bahsettiğim insan öldüren Jakoben – Bolşevik devrimci akılla açıklanabilir, ancak. Abdullah Öcalan “12 Eylül Faşizmi ve PKK Direnişi” adlı kitabında bu savaşta niçin çok kan dökeceklerini şöyle açıklıyor: “…Çok kan dökülecektir, ama bu temelde olduktan sonra bunun da zararı yoktur. Kan sadece bizi daha fazla yıkar, temizler. O kadar çok kirliyiz ki ne kadar kan dökersek Kürdistan o kadar temizlenir, yaşamaya layık bir ülke haline gelir. Onun için ben kanın dökülmesinden çekinmiyorum.” diyebilmiştir. (s.487 – 12 Eylül Faşizmi ve PKK Direnişi kitabı)
1990’lı yıllarda Abdullah Öcalan’a göre, özgürlüğünü kazanmamış Kürt, köle Kürt’tür ve bu halleriyle yaşamayı hak etmiyordur. Bu bakış açısıyla devrim yapma hedefini önüne koymuş örgüt, birçok eylemde asker – sivil ayrımı yapmamıştır. PKK savaşında sivillerin çok öldürülmüş olması da yukarıda anlatmaya çalıştığım devrimci şiddet bağımlısı zihniyetiyle ilişkilidir.
İRA’nın İngiltere ile yürüttüğü savaşta 30 yılda (1968 – 1998 arası) toplamda 3500 insan öldü. PKK Savaşında ise 40 yılda (1984 – 2024) toplamda 100 bin’e yakın insan öldü. Çok pratik birkaç cümleyle bu farkın nereden kaynaklandığını söyleyecek olursam: Birincisi farklı coğrafyanın tarihin kötü kaderi diyelim. İkincisi, PKK’nin volantarist (aşırı iradeci dayatmacı) Jakoben – Bolşevik zürriyetten gelmiş olmasıdır. 1789 Fransız devrimcilerine göre, devrim günlerinde öbür taraftan ne kadar çok insan ölürse devrim o kadar çok erken ve sağlam olur algısı vardı. Fransız devriminin liderlerinden Marat, devrimin başladığı günlerde, “En az 100 bin insan ölmelidir” der. 1917 Ekim devriminde ise, Bolşevik parti yöneticilerinden Zinoyev, “100 milyonluk Rusya’da geriye kalan 90 milyonla yolumuza devam ederiz.” diyordu. Yani 10 milyon insanı azaltmayı göze almışlardı. Ve öyle de oldu.
PKK’de bu iradeci yukarıdan dayatmacı şiddeti esas aldı. Hatta bu kanlı geleneği daha da katılaştırarak ve çoğaltarak sürdürmesi gerektiğini örgüt içi eğitimlerinde yoğun biçimde işlemekten geri durmadı. PKK’nin geçmiş devrimlere referans yapan bu aklına göre, eğer daha önceki devrimlerden daha radikal olunmazsa PKK’nin başarılı olamayacağını söylüyorlardı. Bunu somuta indirerek şöyle formüle ediyorlardı: Eğer bu savaşta devletten daha katı kuralları uygulamazsak devleti yenemeyiz. Devlet bir yapıyorsa bizim iki kat daha sert olmamız gerekiyor. Devlet bir yapıyorsa biz üç – beş daha fazlasını yapabilmeliyiz. Buradan yola çıkan örgüt, örgüt içi kadro eğitiminde Leninist parti disiplinini de aşan kurallar koyuyordu. Örgüt içi suçları genişleterek acımasız cezalandırmalar uygulamıştır. Örgüt içi infazlar konusunda tereddüt etmeden kararlar alınmış ve uygulanmıştır. Hatırlıyorum 1990’lı yıllarda cezaevlerinde örgüt içi infazlar yapıldığında, örgütün bu infazları gerekçelendirmesi ilginç gelmişti bana. Örgüte göre, ta 1789 Fransız devriminden beri her devrim kendi çocuklarını yermiş. Sınıf savaşında sınıf dışı öğelerin temizlenmesi, örgütün birliğini korumak zorunluydu. PKK örgüt eğitiminde en çok işlediği konulardan biri de “Kürt halk gerçekliği”ydi. Örgüt içi birçok sorun bu “Kürt halk gerçekliği” başlığının altında karartılıyor ve kaybediliyordu. Bu gerçekliğe göre, Kürtlerin durumu dünyada hiçbir halk gerçekliğine benzemiyordu. Varlığı inkâr edilmiş, yok sayılmış bir halkın mücadelesi de ona göre olmalıydı. Örgütün bu gerekçesine göre devletin inkârı çok katı olduğu için, örgütün uyguladığı devrimci şiddet de o derece sert olmalıydı. Bir başka anlatım biçimiyle, devletin “gerici şiddeti”ne karşı, örgütün “ilerici şiddeti”ni uygulamak zorunluydu.
İşte PKK’de bu zihniyetle, bu kültürle kendini inşa etmiş bir örgüt olduğu için çok kan döktü. Örgüt içi kadro eğitimlerinde Bolşevik parti tüzüğünü ve işleyişini hatta ruhunu esas aldılar. Örgütün ilk ideolojik yayınlarına bakılırsa Leninist modelin, sosyalizm kültürünün nasıl esas alındığı görülür. 1990’da yapılan 4. PKK kongresinde örgüt üyeliğinin tanımı yeniden yapılır. Bu tanıma göre Marksist Leninist olmayan biri PKK üyesi olamaz. PKK üyeliği aslında 1978’den beri böyleydi. 1990’da Leninist formatı güncellediler. Dünya’da ve SSCB’de sosyalizm dağılırken, PKK, “Gerçek sosyalist biziz” diyerek. Leninist parti modelini Ortadoğu’da PKK içinde yeniden güncelliyordu.
Peki İRA niçin çok kan dökmedi? Çünkü, Jakoben – Bolşevik geleneği taklit etmiyorlardı. “Ne kadar çok insan ölürse, devrim o kadar erken olur” klişesine inanmıyorlardı. PKK silahlı eylemlerine başladığı ilk günden beri “Ne kadar çok insan ölürse devrim o kadar erken olur” ezberiyle eylemlerini sürdürdü. Peki, bu akıl tutulması yöntem amacına ulaşabildi mi? Hayır! İnsan öldürerek, insanları kurtaracaklarını düşünen örgüt ve partilerin geçmişte yaptığı devrimlerin hiçbiri iflah olmadı. PKK’nin de istediği devrimi yapamadan tarih sahnesinden çekilmesi iyi olacaktır. PKK’nin 48 yıllık tarihinde yaptığı en iyi şey iki yıldır silah bırakmış olmasıdır. Umarız bu silahsızlanma kalıcı hale gelir. İnsanlar, öldürerek- ölerek hiçbir şey elde etmemelidirler. 1789 kanlı giyotini Fransız devriminden bugünlere, son iki yüz yılda yapılan yukardan dayatmacı şiddete dayalı kanlı devrimlerin hiçbiri iflah olmadı ve insanlara daha iyi bir gelecek yaratamadılar. Tarih bu insan kıyıcı devrimciliği defetmelidir, bir daha geri dönmemecesine.

