Virginia İnsan Hakları Bildirgesi 1776’da yayınlandığında “Tüm insanlar doğuştan eşit derecede özgür ve bağımsızdır” ilkesi bugünkü gibi kadınları, siyahları, Kızılderilileri vb. içermiyor sadece beyaz adama hastı. Bugün ise uzun mücadelelerin ardından herkesi ifade ediyor.

Ülkemizin temel hak ve özgürlükler karnesinin yeterince iyi olmadığı ve kırıklarla dolu olduğunu biliyoruz ancak bazılarımızda tüm bunların bugünden yarına istense hemen değişebileceği gibi naif bir düşünce var.

Halbuki, ülkemizde Kürt sorunundan inanç sorunlarına, oradan diğer sorunlara uzanan temel hak ve özgürlükler noktasında uzlaşılmış ortak bir mücadele çizgisi ve bilinci yok. Olmadığı için herkes kendi derdini önemserken diğerlerini ya es geçiyor ya da bilmiyor.

Maalesef bugün Kürt sorunu uzun süredir çözülemediği ve geçmişte yapılan yanlışlıklar nedeniyle şiddet ve terörden ayrı tartışalamıyor.

***

Geçmiş, yaşanan şiddet ve terör, devleti sorunu askeri yollarla çözmeye yöneltse de bu yolun tek başına yeterli olmadığını bize defalarca gösterdi.

Bugün için siyasilerin terör ile demokratik talepleri birbirinden ayırt edebilmesi öncelikli sorunumuz olmalı, bu ayrımı gerçekleştirebilirsek önemli bir eşiği aşmış oluruz. Bu yönde atılacak her adım ülkenin birliğine atılmış bir çimento olacak.

Buradan naifçe haklar verilirse akan kan hemen duracak çıkmamalı, her türlü adıma rağmen şiddete meyledenler olmaya devam edecek.

Önemli olan makul çoğunluğun birlikteliğinin tesisi ve bu tiplerin marjinalleşmesidir.

***

Halkın ezici çoğunluğu bir arada yaşama iradesi sergilerken, devletin temel görevi marjinallerin değil, makul olanın peşinden gitmek ve adaleti tesis etmek olmalı.

Düne kadar çözüme ilk kez bu denli yaklaşılmış ve barışın tadı duyumsanmışken; PKK ve uzantılarının basiretsizce, çevremizde ve dünyada olup bitenleri yanlış okuyarak havayı hendek siyaseti ve Erdoğan nefretine kurban etmeleri nedeniyle çok daha dikkatli olmak gerekiyor.

Öz yönetim ilanları; şehirlere hendekler açma, nereden geldiği meçhul(?) silah, bomba ve mühimmatla doldurma; çocuk yaşta gençleri hendeklere sürerek ölüme göndermekteki amaç ve beklentiler bizzat Kürt halkı tarafından boşa çıkarılmışken gerçek bir birlik Anayasası için zemin hazırlanmalı.

***

Bugün Kürtlerin sorunlarının bir kısmı hala çözülmüş değil ancak bunlar da çözülemeyecek şeyler değil. Sadece siyasilere biraz daha cesaret vermek gerek ve bu cesareti tüm yalan, uydurma ve çarpıtmalara rağmen Kürt toplumu hendek siyasetine verdiği tepki ile fazlasıyla verdi.

Elbette geçmişte yaşananlar unutulmayacak ancak yeni bir başlangıç için bazen bazı şeyleri tarihe bırakmak gerekiyor.

Ve bölge, hendekler kaldırıldıktan sonra yine örgütün inisiyatifine bırakılmamalı.

Amaç, güvenlikle beraber temel hak ve özgürlüklerin genişletildiği, şiddetten arınmış her türlü siyasetin önünün –hoşlanalım/hoşlanmayalım- açıldığı ve kimden gelirse gelsin her türlü baskının engellendiği bir huzur ortamı olmalı.

Yazının başlığı senatör D. Webster tarafından 1837’de ABD için söylenmiş.

Bizim de “Tek ülke, tek anayasa, tek yazgı”yı gerçekleştirebilmek için ABD Anayasasının dibacesindeki felsefeye dayanan yeni bir anayasaya ihtiyacımız var:

“Biz, Birleşik Devletler Halkı, daha mükemmel bir Birlik yaratmak, adaleti sağlamak, ülke içinde huzuru güvence altına almak, ortak savunmayı gerçekleştirmek, genel refahı artırmak ve özgürlüğün nimetlerini kendimize ve gelecek kuşaklara sağlamak için bu Amerika Birleşik Devletleri Anayasası’nı takdir ve tesis ediyoruz.”

Karar, 23.03.2016

http://www.karar.com/yazarlar/senol-kaluc/tek-ulke-tek-anayasa-tek-yazgi-628

Satırlarıma Ankara’da hayatını kaybeden vatandaşlarımıza Allahtan rahmet ve yakınlarına sabır dileyerek başlamak istiyorum.
Terörün amacı çoğu kez toplumsal sağduyuyu ortadan kaldırmak; akıl ve mantığın yerini öfke ve kinin almasını sağlamaktır. Engellenemeyen şiddet olayları insanları bazen korku ve acziyet içinde bırakabilir.

Ankara’yı bir kere daha kana boyayan korkunç patlamanın ardından çoğumuzun da hissettiği bu.

Eylemle ilgili işaretler PKK’yı gösteriyor ancak kim olursa olsun amaç çok açık.

Birileri Suriye’deki savaşa bizi de bir şekilde dâhil etmek istiyor ve farklı güç odakları başka amaçlarla bunu yapıyor olabilir.

Bazıları bizi Suriye’ye benzetip müdahaleye açık ve zayıf bir Türkiye isterken bazıları da Suriye batağına çekerek kanımız üzerinden rant devşirme peşinde.

Dost ve müttefik bildiklerimizin hemen her konuda önce kendi çıkarlarını düşündüklerini; düşmanlarımızın ise oyunlarında sınır tanımadıklarını daha önce de gördük.

Rusya’nın gerilimi düşürmek yerine sürekli tırmandıran ve Türkiye’yi suçlayıcı ifadelerinin arkası boş değil.

ABD’nin Türkiye’yi Suriye konusunda nasıl itekleyip, sonra da hiçbir şey olmamış gibi yalnız bıraktığını ise unutmadık.

Ancak üzücü olan halkımızın siyasi çekişmeler yüzünden bölünmesi. Öyle ki üstümüzden Rus uçakları uçsa sevinç gösterisi yapacak kadar sağduyuyu yitirenler olduğu gibi her türlü aklıselim sesi ve muhalefeti bile boğmak isteyenler var.

Ve bir tarafta PKK. Kürtlerin haklarını savunduğunu iddia eden örgüt; topyekun halkını ve ülkeyi ateşe vererek yeni bir Suriye yaratma çabasında. Geçmişte tüm yaşananlara rağmen gerçekleşmeyen duygusal kopuşu sağlamak için her yolu deniyor.

Güya emperyalizm karşıtı örgüt, dünyanın tüm emperyalist güçleri ile kol kola. Kapalı kapılar arkasında kendilerine ne vaat edilmiş olabileceği çok da sır değil ama Kürt halkının hendek siyasetinde verdiği cevap çok açık. Umarım bu tavır Nevruzda da devam eder. Kürt halkı barıştan yana tavır koymuşken, örgütün bu denli gözü dönmüşlüğünün başka bir izahı yok gibi görünüyor.

PKK, halktan alamadığı desteği tersinden almak için yeni bir strateji peşinde. Madem, Kürtler destek vermiyor, Türkleri ve devleti tahrik ederek, 90’lı yıllarda düşülen hatalara yeniden düşülmesini sağlamaya çalışıyor. Ve maalesef duygu olarak çoğumuz bu noktaya vardık bile.

Çok zor olmasına rağmen bu tuzağa düşülmemeli; düşmana inat dostluk ve barış için mücadele etmeliyiz.

Yeni bir dünya kurulurken üzerimize oynanan oyunları bozmak için derin nefes alıp tekrar önümüze bakmamız gerekiyor.

Böyle Olmamalı-Adı Bahtiyar

Geçen hafta basına Yalova’da Diyarbakırlı bir kız öğrenci aynı okuldan 6 kız öğrenci tarafından evinde dövülüyor, elinde bayrak ve alnına da rujla T.C. yazılarak çekilen fotoğrafları sosyal medya üzerinden paylaşıldığı ile ilgili haberler yansıdı.

Bu haber beni yıllar öncesine götürürken, Ahmet Kaya’nın “Adı Bahtiyar” türküsünü de hatırlattı.

Çocukluğumun ilk canlı ve travmatik anıları 12 Eylül’e ait. Tankların gölgesinde okula gidiş gelişleri; sınıftan öğretmenimizin yaka paça gözaltına alınmasını ve memlekete gidiş yolculuklarını hiç unutamadım.

O yıllarda Ankara çıkışında otobüsler kimlik kontrolü için durdurulur ve kimliğinde Çorum’un köyleri yazanlar indirilir, bagajları didik didik aranırdı. Otobüse geri döndüğünüzde, sizi nefret dolu gözlerle takip eden hatta açıkça küfreden insanların önünden geçerek ezik bir vaziyette koltuğunuza çökerdiniz.

Peki, neden? Polise göre Çorumlu ve köylerindenseniz solcu-komünist-Alevi olma ihtimaliniz çok yüksekti ve bütün bunlar tedbir amaçlıydı. Belki daha öncedir ama o yıllarda iki tane otobüs firması vardı ve herkes kendi firmasının otobüsüne biniyor, böylece birbirine dokunmadan yaşayıp gidiyordu.

Gazetedeki haber elbette bana bunları başka bir vesile ile hatırlattı. 90’ların ortasında üniversiteyi kazanmış ve yeni bir şehre adımımızı büyük umutlarla atmıştık. Umutluyduk ama aileden ve arkadaşlarımızdan ilk ayrılık kalplerimize bir o kadarda ağır gelmişti. Çoğumuz dokunsanız ağlayacak kıvamdaydık.

Okulumuz yeni kurulan bir üniversiteydi ama evveliyatı milliyetçi hassasiyetleri ile bilinen bir okuldan ayrılmaydı, yüksekokul 10 yıldır açıktı ve ufakta olsa küçük bir kampüsü ve yurdu vardı.

Durumu iyi olmayan her öğrenci gibi biz de devlet yurdunu tercih etmiştik. Daha üniversitenin kapısından girer girmez sağdan soldan birileri kolumuza giriyor ve bizlere bir şeyler anlatıyordu. Bir kısmı cemaat yurtlarına davet ederken bir kısmı akşam yurtta toplantımız var diyerek davet ediyor, bazıları da ufaktan ayar veriyordu.

Bizimle beraber kara kuru, esmer tenli, kırık Türkçesi ile Ağrı’lı bir arkadaş da vardı. Gözlerindeki heyecanı hiç unutamam. Ayaküstü konuşmamızda ailesinin maddi durumundan bahsetmiş ve bir an önce okulu bitirip iş güç sahibi olması gerektiğini heyecanla anlatmıştı. Biz fakülte öğrencilerini ayrı bir bloğa yerleştirmişler o ise diğer katlardan birine düşmüştü. İlk tanışmamızdaki yakınlığımızdan olsa gerek akşamları yanımıza gelir sohbet ederdik.

Bir gün gözleri morarmış bir şekilde geldi. Ne olduğunu sorduğumda “Abi, Ağrı’lıyım, Kürdüm diye dövdüler” demişti. Sadece okumak ve biran önce mezun olmak istediğini söylemiş ama oralı olmamışlardı. Olan bitenlere herkes sırtını dönmüştü; yurt idaresi, okul yönetimi ve polis görmedim-duymadım-bilmiyorum oynuyordu. Çocuk dayanamamış ve bir kaç arkadaşıyla eve çıkmıştı ama evde de rahat bırakmadılar ve üç ay geçmeden okulu bırakıp gitti. Bir daha haber alamadık kendisinden. Onun gibi biz de yurtta barınamamış ve ikinci dönem eve çıkmıştık.
Ta ki bir gün Ahmet Kaya’nın dediği gibi;

Gazetede çıktı üç satır yazıyla
Uzamış sakalı çatlamış sazıyla
Birileri ona ölmedin diyordu
Ölüm ilanında hüzünle gülüyordu.

Bir gazetenin sayfalarını karıştırırken soluk bir resim gözüme çarptı. Altındaki haberde “x kırsalında meydana gelen çatışmada x kod adlı Ağrı nüfusuna kayıtlı x Ölü ele geçirilmiştir.”
O an beynimden vurulmuşa dönmüş ve ağlamıştım.

Suç kimdeydi? Suç onda mıydı; onu koruyamayan bizde miydi yoksa onu dağa itekleyenlerde mi? Tek bildiğim burada suçu en az olan oydu.

Karar, 16.03.2016

http://www.karar.com/yazarlar/senol-kaluc/tuzaga-dikkat-172

Türkiye’nin demokratikleşmesi ve özgürleşmesi (bazı çevreler anlamak ve kabul etmek istemese de) muhafazakâr-dindar (milliyetçi değil) çevrelerin gösterecekleri iradeye bağlı. Muhafazakâr-dindar entelektüellerin temel problemlerimize üreteceği çözüm yolları ülkemizdeki demokrasi ve özgürlük mücadeleleri için çok can alıcı bir öneme sahip.

***

Ancak, İslamcı entelektüellerin bu konudaki karneleri son yıllarda çok iyi değil. Türkiye’nin ve de dünyanın derin sorunlarına entelektüel bilgi ve derinlikten yoksun ve de korkutucu bir şekilde İttihatçı-Kemalist izler taşıyan çözüm yolları üretmeleri büyük bir talihsizlik. Ve yine pek çok İslamcı entelektüelin olay ve olguları yukarıdan ve üstten ilkesel olarak ele almak yerine aşağıdan ve içeriden ele almaları, Ak Parti için gerekli olan entelektüel bilgi konforunun oluşmasını engelliyor. Elbette bunda Ak Parti’nin kendisini sürekli saldırı altında hissetmesi ve ben bilirimci yaklaşımı da bu üretimsizlikte pay sahibi ancak İslamcıların çevre sorunlarından insan haklarına, azınlıklardan iş hayatına kadar her alanda bir takım çözümler üretmesi ve toplumda tartışılmasına ön ayak olması gerekiyordu.

Ak Parti’nin yeni anayasa çabaları da bu nedenle biraz havada kalıyor ve işlerin pek çok noktada el yordamı ile yürütüldüğü izlenimi oluşuyor. Ve maalesef bu nedenle her iş Cumhurbaşkanı ve Başbakan’a havale edilmiş görülüyor.

***

Toplumu dönüştürmek ve değiştirmek gibi bir misyon sadece Cumhurbaşkanı’nın omuzlarına yıkılmamalıydı. Ancak, görüldüğü kadarıyla İslamcılar pek çok noktada İslam İşbirliği Konferansı’nda Erdoğan’ın ortaya koyduğu çerçevenin bile çok gerisinde. İslam dünyası mezhepçilik ve ırkçılık virüsü ile kırılırken İslamcılığın bu hastalığa bir çözüm üretebileceğine dair ufukta herhangi bir emare yok.

Erdoğan’ın İİT açılışında kadınlarla ilgili vurgusu ve son olarak etnisite çıkışı oldukça çarpıcı. Erdoğan pek çok ciddi entelektüelin uzun uzun metinler yazarak açıklayabilecekleri iki temel sorunu; İslam dünyasında kadının adının olmaması ve ırkçılık sorununu çok büyük bir feraset ve halkın da anlayabileceği bir dille açıkladı. Maalesef bu açıklamalar Türkiye’nin bayağılaşmış siyasi atmosferi içinde kaynayıp gitti.

***

Erdoğan pek çok İslamcı entelektüelin yapamadığını tek başına yapıyor, muhafazakâr tabanı değiştiriyor ve dönüştürüyor. Ve en önemlisi Erdoğan’ın bu değişim ve dönüşümü yaparken zaman zaman kendi durduğu zemini de değiştirme cesareti gösterebilmesi ve bence Erdoğan’ı halkın gözünde inandırıcı kılan da biraz bu nokta.

Erdoğan’ın talihsizliği onun bu ferasetini entelektüel olarak besleyecek ve alt yapısını oluşturabilecek bir bilgi birikiminin İslamcılar tarafından yeterince üretilememesidir.

Örneğin bugüne kadar başkanlık sistemi ile ilgili olarak İslamcıların ‘evet efendim’cilik dışında ciddi hiçbir entelektüel faaliyeti göze çarpmıyor. Hâlbuki geçmişte pek çok İslamcı İslami devlet, halifelik ve devlet başkanlığı ile ilgili sistem çözümlemeleri yapmıştı. Burada olması gereken ama bugüne kadar yapılmayan; nasıl bir başkanlık sisteminin olabileceği ve bu önerilen sistemlerin demokrasi ile ilintisi ve de hangi mekanizmalar üzerinden kurulup kontrol edileceği, sınırları, güçler ayrılığı ilkesinin nasıl tesis edileceği vb. konularda akademik ve de popüler çözümlemelerin olmamasıdır.

Bu tür çözümlemeler yapılmadığı sürece Erdoğan’ın bürokratik vesayeti yıkabilmek için istediği (bizim de henüz içeriğini tam olarak bilmediğimiz) başkanlık sistemi afaki bir tartışmanın ötesine gitmeyecek ve Ak Parti tabanının dahi tam desteğini alamayacaktır.

Karar, 20.04.2016

http://www.karar.com/yazarlar/senol-kaluc/erdogan-ve-entelektuel-yalnizlik-872#

Bir zamanlar, Türkiye sanayisi yok denecek kadar zayıf bir ülkeyken, özellikle dayanıklı tüketim malları alırken satıcılar sorardı: “Yerli mi, Avrupa mı?”. Çoğumuz “Avrupa” cevabını verirdik. ‘Avrupa’ söz konusu malın Avrupa’da imal edilmiş/üretilmiş olduğuna işaret ederdi. Bu malların fiyatı daima yerli mallarınkinden yüksek olurdu, ama biz daha kaliteli ve uzun ömürlü olduğu düşüncesiyle kesenin ağzını açıp yerli yerine ‘Avrupa’almaya çalışırdık. Aradan zaman geçti, çok şey değişti. Bugün Türkiye eskiden ithal edilen pek çok malı üretebilmekte. Tüketiciler ise malın kendisi kadar servisinin de önemli olduğunun bilincinde. Artık yerli mallar Avrupa mallarından daha az tercih edilmemekte.

     Aynı yıllarda bazen fikirlerde de yerli/Avrupa veya yerli /yabancı ayrımı yapılırdı. Bazı çevreler devamlı yerlinin önemini vurgulardı. Bunlar arasında İslamcılar ve milliyetçiler özellikle dikkat çekerdi. Sonra bir ara bu ayrım arka plana düştü, fikirlerin yerli yahut yabancı olmasından ziyade doğru veya yanlış, isabetli veya isabetsiz olup olmadığı tartışılmaya başladı. Değerlerin ve fikirlerin evrensel olduğu ve yerlilik veya yabancılığın onlara kıymet biçmekte fazla önemli olmadığı ve işe yaramadığı kanaati yayıldı.

Son günlerde eskiye dönüş emareleri var. Hükümete yakın çevreler sık sık yerlilikten, millilikten bahsediyor.Bu kavramlar özellikle hükümet sistemi ve anayasa tartışmalarında öne çıkartılıyor. Yerli bir hükümet sistemine ve yerli, millî bir anayasaya ihtiyacımız olduğu vurgulanıyor. Görüşler ve toplum kesimleri arasında bu bakımdan ayrımlar ve karşılaştırmalar yapılıyor.

Her toplumun kendine mahsus kültürel değerler ve tarzlar taşıdığı inkâr edilemez. Her ne kadar haklar ve ilkeler düzeyinde soyut genellemelere dayanarak konuşuyor, tartışıyor isek de, insan soyut, boşlukta bir varlık değil. Sosyal, ekonomik ve siyasal hayat ta boşlukta cereyan etmiyor. Başka bir deyişle her ülkede ve toplumda yerlilik ve millilik doğal olarak var. Dolayısıyla, onlarla ilgili hassasiyetler de mevcut.

Bununla beraber ülkelerin, toplumların ve kültürlerin birbirlerinden tamamen ve asla bir araya getirilemez şekilde farklı özelliklere sahip olduğu iddia edilemez. İnsanlar da toplumlar da pek çok bakımdan birbirine benzer. Yerli ve belli bir coğrafyaya mahsus değerler ve fikirler yanında tüm insanlığa hitap eden değerler ve fikirler de mevcut.

Yerlilik istesek de ihmâl edilemez, çünkü her insanın olağan yaşama ortamında mevcut. Evrensellik ise yerlilik adına kurban edilmemesi gereken içeriğe sahip olabilir ve her durumda ille de yerlilikle çatışması gerekmez.

     Uzmanlar hükümet sistemlerini üçe ayırıyor: Başkanlık sistemi, parlamenter sistem ve yarı başkanlık sistemi. Hiçbir ülkenin hükümet sistemi bir diğerinin tıpkısının aynısı değil ama aralarındaki farklara rağmen hepsi bu üçünden birine tekabül ediyor. Türkiye de mecburen bunlardan birini seçecek. Elbette bu yeni sistem bazı yerli özellikler taşıyacak ama benzerlerinden tamamen farklı, başka bir deyişle –ne demekse?- yüzde yüz yerli, millî olmasını beklemek hem hayal hem de gereksiz.

Aynı şey anayasa için de söylenebilir. Anayasal yönetim geleneği insanlığın ortak ürünü. Antik Mısır’dan Müslümanların yönetimindeki Kudüs’e, 1215 tarihli Magna Carta’dan 1876 Osmanlı Anayasası’na kadar birçok belge ve olay bu geleneğe katkıda bulundu. Dolayısıyla, anayasa meselesinde de yerliliği abartmamak gerekir. Ülkenin ihtiyaçlarına dayanarak bazı özel düzenlemeler elbette yapılabilir, ama demokratik bir anayasanın taşıması gereken vazgeçilmez özellikler bellidir ve bunları yerlilik/yabancılık, millilik/gayri millilik kıstasına vuramayız. Aksi takdirde, demokratik ölçütlere uygun bir anayasa hazırlamamız gerçekten zora girebilir.

Yeni Yüzyıl, 20.04.2016

http://www.gazeteyeniyuzyil.com/gunun-yazarlari

Toplum içindeki çatışmalar kaçınılmazdır, demokrasi de dâhil hiçbir siyasi rejim çatışmaları sıfırlayamaz. Bu gerçeği gören yazarlardan Lipset, “çatışma demokrasinin hayat damarıdır” der.  Peki, demokrasiler bu çatışma ortamında yönetilebilirliklerini nasıl sağlarlar? Son yüz sene içinde demokrasiler istikrar ve iktisadi büyüme alanlarında nasıl avantajlı hale gelmişlerdir?

Demokrasilerin başarısı çatışmaları ortadan kaldırmasında değil, tam tersine meşru bir sistem içinde barışçıl yöntemlerle yönetilebilir hale getirmesinde aranmalıdır.  Bir demokratik rejimin bu şekilde çatışmaları yönetebilmesi bir nükleer enerji santralinin çalışmasına benzer. Nükleer tepkime olmaksızın enerji üretmek mümkün değildir. Ancak nükleer tepkimenin kontrolsüz kalması da önü alınamaz bir tepkimeler zincirine ve sonunda santralin yaşamı ortadan kaldıran bir nükleer felakete dönmesine neden olur.

Demokrasiler çatışmayla beslenirler. Bu yönüyle çatışma demokrasilere dinamizm kazandırır. Farklı siyasi eğilimler farklı toplumsal kesimleri, kültürel grupları iktisadi ve sosyal sınıfları temsil eder ve bu gruplar farklı çıkarlara sahiptir. Demokratik bir ortamda başarı, çıkarları bir araya getirerek ortak bir menfaat kümesi oluşturmaya dayanır. Ne kadar büyük bir kümeyi toparlanabilirse o kadar iktidara yakınlaşılır. Ancak azınlıkta kalanlar da bir sonraki döneme hazırlanarak yeni fikirlerle tekrar yarışmaya girerler.

Bir demokratik rejimin bu şekilde işleyebilmesi çatışmaların belli bir düzeyi aşmamasına, demokratik araçlarla sürdürülebilmesine, toplumun hiçbir kesiminin nefret söylemine dayalı bir gerilimli politikaya ve şiddete yönelmemesine bağlıdır. Çıkar çatışmalarının fiili güç kullanımına döndüğü, şiddetin giderek yükseldiği toplumlar demokratik rejimlerini de yitirirler. Aynı enerji üreten nükleer santral gibi, çatışmaları yönetemeyen bir demokrasi başarısız olmaya mahkûmdur.

Demokrasileri yönetilebilir kılan, çatışmaları dinamizme dönüştüren temel faktör bazı kural, ilke ve değerler üzerine oluşturulan toplumsal mutabakatlardır. Bu mutabakatların bir kısmı devlet organları ve bu organlar arasındaki i

Denge ve denetleme mekanizmaları ve devle-birey ilişkileri üzerinedir. Yani siyasidir ve anayasal düzenlemelerle ifade edilir.

Anayasayı sıradan bir kanundan farklılaştıran şey, demokratik toplumun sürdürülebilirliğini ve yönetilebilirliğini sağlayacak altyapıyı oluşturmaktır. Kanunlar, genellikle iktidara gelenlerin kendi programlarını hayata geçirebilmek amacıyla başvurdukları düzenlemelerdir. Anayasa ise birlikte yaşamanın ortak koşullarını belirler.

Hiyerarşik yöntemle yukarıdan aşağı topluma sunulan, büyük toplumsal grupların istek ve çıkarlarını görmezden gelen, otorite-özgürlük dengesinde otoriteye öncelik vererek toplum içi sorunların demokratik araçlarla değil, güçle çözülmesine olanak sağlayan düzenlemeler, adlarına anayasa denilse de demokratik bir toplumsal huzur sağlayamazlar. 1982 Anayasası bu tür bir anayasadır. Bir toplumsal mutabakat oluşturamamış, yapılan onlarca değişiklik dahi anayasayı düzeltmeye yetmemiştir.

Eğer Türkiye yeni bir anayasa yapacaksa, bu anayasanın demokratik bir ortamda toplumsal barış ve huzuru sağlayacak hangi temel ilke ve kurallara yer vermesi gerektiği iyi düşünülmelidir.

Anayasanın güçlü ve kalıcı olması buna bağlıdır. Siyasi sistemin sürekli patinaj yapan aynı çözümsüzlükleri tekrar tekrar yaşayan halinden kurtulması da.

Yeni Yüzyıl, 19.04.2016

http://www.gazeteyeniyuzyil.com/makale/baris-icinde-catisma-2049

Eleştirinin toplum hayatındaki yeri çok önemli. Bunu, S. Mill’in Hürriyet Üstüne (Lİberte Yayınları) adlı klasik eserinden itibaren açıklayan ve vurgulayan birçok metne ve eleştirinin yararını ispatlayan yığınla tarihsel tecrübeye sahibiz.

Eleştiri ifade hürriyetinin ana parçalarından biri, hatta özü. Doğru fikirlerdeki yanlışları, yanlış fikirlerdeki doğruları yakalamamızı sağlar. Fikirleri yanlışlarını düzeltmeye ve kendilerini geliştirmeye teşvik eder. Eleştirilmeyen fikirler donar, dogmalaşır. Eleştirinin daha çok ve rahat yapılabildiği yerlerde bilim, fikir, kültür ve sanat böyle olmayan yerlerde olduğuna nispetle daha fazla ve hızlı gelişir.

Fikirlerin eleştirilebilmesinin gerekli ve hak olduğu üzerinde anlaşmak nispeten kolay olabilir. Ancak,kişilerin eleştirilmesine gelince durum biraz daha karmaşıklaşıyor. Fikirleri eleştirmekle kişileri eleştirmek bazen şu veya bu ölçüde çakışıyor. Fikirler zaten bireyler tarafından açıklanıyor ve fikirleri eleştirmek bir bakıma kişileri eleştirmek anlamına geliyor. Maalesef, eleştirilerde fikirleri bir tarafa bırakıp sadece şahsiyetler üzerinde odaklanıldığı da oluyor.

Özgürlükçü bir ülkede kişilerin eleştirilebilmesi de bir hak. Bazen kişilerin davranışları ve tercihleri de bir fikri yansıtır ve fikirleri eleştirmenin davranış ve tercihleri eleştirebilmeyi de kapsaması gerekir. Kişilerin eleştirilmesinde tüm bireyler bir temel alana bir de temel onun etrafına yayılan ve genişliği kişinin kamusal tanınırlığına ve kamu otoritesini kullanıyor olup olmamasına bağlı olarak değişen bir ilave alan bulunur. Tersinden bakıldığında, herkesin, bu arada kamusal figürlerin de sözlü eleştiriyle de olsa müdahale edilemeyecek bir özel alanının bulunduğu anlaşılır.

Eleştirinin özel alana uzatılması kişilik hakkı ihlâlleri doğurabilir. Bu tür ihlâller görebildiğim kadarıyla iki yolla vuku bulmakta: Girilemeyecek alana girmekle ve küfür/hakaret dili kullanmakla. Özel alana tecavüzle daha çok sanatçılar, küfür/hakaret diliyle ise daha çok siyasetçiler karşılaşmakta.

Türkiye’de ortalama siyasî dil yeterince nezih olmaktan uzak. Bazı durumlarda ise önünde adeta Çin seddi var. Lüzumsuz sert söylemler sık sık ortaya çıkmakta. Siyasî ifade ve nükte kabiliyetinin yeterince gelişmediğini de gösteren bu dil, siyasetçi olmayan kişilerce siyasilere karşı kullanılabildiği gibi siyasetçiler tarafından da birbirlerine karşı kullanılabilmekte.

Küfürlü, hakaretamiz bir dil işe yarar mı? Eleştirileri güçlendirir mi? Tezleri kuvvetlendirir mi? Kitleleri destek sağlayıcı biçimde etkiler mi? Bu soruların hiçbirine evet cevabını veremiyorum. Hayır demenin daha doğru olduğunu düşünüyorum.

Küfürlü/hakaretamiz/aşağılayıcı sözler onları kullananlara manevî tatmin verebilir. Ama muhatap olunan, hedef alınan kişinin veya grubun fikirlerine ve toplumsal tabanına müspet tesiri olmaz. İşin kötüsü, bir süre sonra alışkanlık hâline gelir. Sebep olduğu öfke ve kolaycılık düşünme, analiz etme, ifade etme kabiliyetlerine zarar verir. Aktörler arasında ve toplum içinde gerilimi artırır. Kutuplaşmayı besler. Medenî diyalog alanını daraltır. Tarafların birbirinden istifade etme, toplumun çoğulluktan yararlanma imkânlarını ya büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Birbirimize sosyal ve ekonomik hayatta olduğu kadar siyasî hayatta da muhtacız. Biz başkalarını gereksiz yere incitirsek başkaları da bizi incitebilir. Bu yüzden hem günlük hayattaki diyaloglarımızda hem de siyasî hayatta ince, kibar, zeki bir dil kullanma yeteneğimizi geliştirmeye, kabalıktan ve küfürbazlıktan uzaklaşmaya çalışmalıyız. Sanırım bunda öncülük görevi de siyasetçiler, sanatçılar, kanaat önderleri gibi kamusal tanınırlığa ve etkiye sahip kimselere düşüyor.

Yeni Yüzyıl, 19.04.2016

http://www.gazeteyeniyuzyil.com/makale/elestirinin-dili-ve-gucu-2046