Ana Sayfa Blog Sayfa 219

Asalet ve siyaset

Atilla Yayla
-
0
Asalet ve siyaset

Siyaset temel beşerî faaliyetlerden biri. Aristo’ya göre insan siyasî bir varlık. Her insan toplumunda, demokratik veya anti-demokratik, mutlaka siyaset var. Bir liberal olarak siyasetin zararlarının gayet farkındayım, ama özellikle çoğulcu siyasetin boğulmasının yaratacağı zararların çok daha fazla olacağının da bilincindeyim.

Tüm beşerî faaliyetler gibi siyasetin de kendisine mahsus özellikleri var. Siyaset, her şeyden önce, yumuşak bir lisanla ve/veya sessizce yürütülse dahi, sert ve sıkı rekabete sahne olan bir faaliyet. Dostlukların kolay bozulabildiği, ittifakların hızla kurulup dağılabildiği, düşmanlıkların bolca üreyebildiği bir ortam. Siyaset insanlara hızla kazandırdığı gibi hızla kaybettirebilir de. Bu yüzden, siyasette insanların makul tutumu, dengeyi, tutarlılığı koruyabilmesi güç. İmkânsız değil ama zor.

Türkiye’de geçmişte partiler arasında olduğu gibi partilerin içlerinde de ilginç olaylara ve mücadelelere şahit olduk. Şimdi de AK Parti içindeki gelişmeleri takip ediyoruz. Kabul etmek gerekir ki AK Parti kendisinden daha önemli bir parti. Bugünkü şartlarda ülkenin alacağı şekilde, gideceği istikamette AK Parti ana belirleyici. Bu yüzden bu partinin varlık ve bütünlüğünü koruması büyük önem arz ediyor. Diğer taraftan, yine kabul etmek gerekir ki, bir grup tarafından kurulmasına rağmen AK Parti’nin asıl kurucu ve kendisi ve partisi istediği sürece orada kalıcı lideri Tayyip Erdoğan. Zaman zaman sözlerinden ve politikalarından dolayı Erdoğan’ı eleştiriyor olmamız bu gerçeği değiştirmez.

AK Parti içinde meydana gelen gelişmeler doğal olarak herkesin ilgisini çekiyor. Ben partileri uzaktan takip eden bir akademisyen ve köşe yazarı olarak ne olup bittiği fazla bilmiyorum, çok merak da etmiyorum. Bu nihayetinde partililerin ve parti idarecilerinin işi. Ama ben partilerde –ve, geçerken dokunmak gerekirse, sivil toplum gruplarında- şu veya bu sebeple yaşanan ayrılık ve değişikliklerin düşmanlık üretmesine, insanî münasebetleri zehirlemesine, ilişkileri sonlandırmasına, arkadaşlıkları bozmasına üzülüyorum. Bunun vuku bulmaması için insanların dikkatli olması ve arkadaşların, kader ortaklarının birbirlerinin itibarını, izzetini ve şerefini koruması gerektiğini düşünüyorum.

AK Parti’nin ne yapacağına karışmam. Buna kısa vadede partinin lider kadroları uzun vadede tabanı karar verecek. Ancak, son olaylarla ilgili bir gerçeğin altını çizmek istiyorum. Başbakanlık gibi çok önemli, itibarlı ve her faniye nasip olmayacak bir makamdan parti içi ilişkiler ve dengeler sebebiyle ayrılma kararı alan Ahmet Davutoğlu çok asil bir duruş sergiledi. Partisinin varlığına, birlik ve bütünlüğüne zarar verecek sözler sarf etmedi. Bundan sonra bir nefer olarak davaya hizmete devam edeceğini söyledi. Kendisinin de bu makamlara tırmanmasını mümkün kılan yolları açan Tayyip Erdoğan’a öfke ve nefret okları yöneltmedi. Yoldan önce yol arkadaşlığına önem verdiğini vurguladı. Vefanın altını tekrar tekrar çizdi. Cumhurbaşkanına vefayı sürdüreceğini belirtti. Bu davranışın asaleti daha önce yine AK Parti’den ayrılmış başka bazı isimlerin davranışlarıyla, tavırlarıyla karşılaştırınca bütün haşmetiyle ortaya çıkıyor. Umut ederim ki bu asil davranış AK Parti içinde karşılık ve cevap bulur. Yine umut ederim ki bu asil davranış gelecekte benzer olaylarla karşılaşacak siyasetçiler için bir örnek teşkil eder.

Yeni Yüzyıl Gazetesi, 06.05.2016

Alex Nowrasteh – Economics of the Syrian Refugee Crisis

Hür Fikirler
-
0

The Syrian Civil War has produced about 5.8 million Syrians seeking refuge or asylum elsewhere–a scale of population displacement unseen since World War II. Although the flow into Europe dominates the news, most of the registered Syrian refugees remain in the Middle East. Lebanon, Turkey, and Jordan are the main recipients of the immigration wave, receiving roughly 1.1 million, 2.7 million, and 640,000 Syrians, respectively. The Gulf States are hosting about 1.2 million Syrians on work visas but they are not legally considered refugees or asylum seekers because those nations are not signatories to the UNHCR commission that created the modern refugee system. Regardless, the humanitarian benefit of Syrians working and residing there is tremendous.

The movement of so many Syrians over such a short period of time should result in significant economic and fiscal effects in their destination countries. Below is a summary of recent economic research on how the Syrians have affected the economies and budgets for Lebanon, Turkey, Jordan, and Europe.

Lebanon

Syrian refugees are 24 percent of Lebanon’s population–the highest Syrian refugee to population ratio in the world. However, neither the Lebanese government nor the United Nations has established official refugee camps in the country and registration of new Syrian refugees stopped in May 2015. International NGOs provide humanitarian aid that benefits over 126,000 destitute Syrians, but significant funding shortages have left some Syrians living on less than half a dollar per day. To more efficiently provide aid, the United Nations High Commissioner for Refugees has divided the country into four areas: Mount Lebanon and Beirut, North Lebanon, Bekaa Valley, and South Lebanon. Most refugees have settled in the underdeveloped areas of the Bekaa Valley and North Lebanon because the Lebanese in these areas share many family ties with Syrians. Locals in these areas are struggling to accommodate Syrian refugees despite the family ties.

Many Syrians, especially those with more wealth and greater skills, are responding to the poor economic conditions in North Lebanon and Bekaa by moving to South Lebanon and Beirut where there are more job opportunities, higher wages, cheaper rents, and safer communities. Syrian entrepreneurs are also welcomed in these regions of the country.

Lebanon’s real GDP grew 2.5 percent in 2015, the best growth rate since the turn of the decade, despite losses of investment and tourism due to the Syrian civil war. Furthermore, a World Bank report noted that a 1 percent increase in the population of Syrian refugees increases Lebanese service exports by 1.5 percent, due in part to the so-called market sizeeffect. In the Bekaa Valley and North Lebanon, the influx of Syrians has led to 60 percent reduction in wages because low-skilled Syrian and Lebanese workers are substitutes. Lebanese entrepreneurs are not hiring many Syrian refugees and prefer to blame Syrian-operated businesses for regional economic problems and sluggish growth. The Lebanese government responded in the Bekaa region by closing down Syrian businesses, worsening the employment situation.

In response to the constant inflow of Syrians, the Lebanese government established a new visa system for students, businessmen, and those sponsored by Lebanese citizens. Missing from their visa reforms, however, is a humanitarian visa.

The refugee crisis could have a less negative or maybe even a net-positive effect on Lebanon’s economy after more policy changes. While it is undeniable that wages have fallen in certain areas of Lebanon, there are many Lebanese government policies that have exacerbated that effect.  Here are some suggested reforms:

  • Immediately grant legal work permits to all Syrian refugees. Most Syrian refugees are informal workers because the government has generally restricted legal work permits. As a result, 92 percent of them do not have a contract and black market employees are especially vulnerable to abuses and wage reductions. If the government allowed Syrians to work legally, they would become more competitive, have more of an incentive to invest in Lebanon-specific human capital, and face an improved bargaining position–all reactions that would help to increase their productivity and likely offset some of the downward pressure on wages.
  • Stop restricting Syrian entrepreneurship. Local Lebanese governments, especially in North Lebanon and Bekaa, have limited or shut down Syrian-owned businesses. Syrian entrepreneurship will help alleviate unemployment and wage stagnation problem. The Lebanese government should immediately stop punishing Syrian entrepreneurs.

Jordan

The influx of Syrian refugees into Jordan is equal to about 8 percent of that country’s population. Refugees are not evenly dispersed in Jordan with about 90 percent residing in the governates in the north of the country. Despite the significant population shock, unemployment rates are lower in these governorates than the rest of the country and they have been declining since the start of the Syrian Civil War. On the other hand, labor force participation rates in these governorates are also slightly lower. Overall, Syrian refugees have not had a significant effect on the labor markets in Jordan.

This better labor market outcome could stem from the Jordanian government deregulating the labor market in the face of the refugee surge. Since March 2016, Jordanian authorities have expanded work permit access to refugees using Jordanian Ministry of the Interior identity cards and UNHCR-issued asylum seeker cards, allowing many more Syrian refugees to work in the legal market. About 99 percent of Syrians worked in the underground economy prior to these reforms. This new policy is projected to expand work permit access to 78,000 Syrians in the short term and thousands more in the future. The Jordanian government has a long history of these types of labor laws as their constitution and guest worker laws attest.

These new work permits are better than unlawful employment but they often come with restrictions such as employer sponsorship and minor fees that make them difficult to obtain for some workers.  Fortunately, the pace of reform is increasing so hopefully those guest-worker permit barriers are further pared down. Syrian workers who entered the country legally and were not residents of a refugee camp could apply for work permits–a big policy shift for the 83 percent of refugees who are not in camps.

The Jordanian housing market has suffered the greatest shock as rents and prices have climbed in response to the refugees. According to one projection, those rents have grown by 7.73 percent since the beginning of the Syrian crisis–an estimated 5 percentage points higher than if the refugees had not arrived. This effect is unsurprising as the housing market ismore affected by immigrant inflows than any other market.  Refugees aside, the Syrian Civil War and Arab Spring have dampened Jordan’s tourist and trade markets, likely slowing export growth.

The fiscal effects of the Syrian refugee crisis are acute. The Jordanian government supplies a substantial amount of social services and welfare benefits to the Syrians. They consumed an estimated 8.8 percent of the government budget through healthcare, education, and security services. While that number is slightly higher than the Syrian percentage of the population, this estimate was also made in 2014 before the changes in work permit policies.

There are additional policy steps the Jordanian government can take to maximize the benefits from welcoming refugees while minimizing the costs:

  • Eliminate or at least reduce fees, remove employer sponsorship requirements, and repeal other restrictions on the granting of work permits to Syrians. By removing restrictions on work permits they can bring Syrians out of the informal market, lower the fiscal costs of supporting the refugees, and allows complementary task specialization to occur in the broader Jordanian labor market.
  • Ask the United States to further reduce the trade and regulatory barriers that remain after the passage of the Free Trade Agreement. This will make up for the decline in regional economic activity and provide more employment opportunities in export-oriented industries. If possible, American relaxation of these remaining trade barriers should be accompanied by further Jordanian labor market deregulation and the granting of work permits to all Syrian refugees without fees or restrictions.

Turkey

Turkey is currently hosting 2.7 million Syrian refugees, more than any country in the world. Unlike Jordan and Lebanon, however, Turkey has a much larger population base and a more robust and developed economy. While there are established refugee camps, 85 percent of the Syrian refugees in Turkey have left the camps and found work in the formal and informal markets.

Lower-skilled Syrian workers in the informal market have displaced similarly skilled Turks and increased unemployment in areas where they are concentrated by about 2 percentage points. The government’s restrictive work permit policy likely led to that negative effect. The Turkish government issued regional permits allowing refugees to work only in the refugee community,which concentrated the increase in the supply of labor rather than letting the workers fan out into the Turkish economy. Refugees not employed in the community either had to seek informal employment or rely on state aid. As a result, the government had to spend an additional $5 billion for the refugees.

Since January 2016, Turkey has taken steps to allow Syrians to work legally. Syrian workers are now allowed to comprise a maximum of 10 percent of the employees in any firm and are subject to minimum wage requirements. While the full effects of this new policy have yet to be measured, some Turkish politicians have recognized the economic benefits of Syrian entrepreneurship and a growing labor market. Legalizing Syrian workers will likely ensure the further decline of the informal market, which has shrunk almost 7 percentage points between 2011 and 2014.

Overall, the Syrian refugees have had a modestly positive impact on Turkey’s economy. Turks have responded to the population shock through occupational upgrading, as the expanded consumer base has created new opportunities for higher wage formal jobs.

Turks have also responded to increased labor market competition by seeking skill upgrades to make themselves complementary to the new Syrian workers. The percentage of Turks in higher education increased from 20 percent to 23 percent from 2011 to 2014.  School attendance has increased for Turkish women as well,  though those effects may have occurred as a result of other changes in government policy. Turks who directly compete with low-skilled Syrians and don’t change occupation do face some job displacement and wage declines, but the average wage increases as they shift to higher wage jobs. Furthermore, as more Syrians participate in the market, consumer prices have dropped an average of 2.5 percent since 2011 because of increased competition at the lower end of the labor market has made goods more affordable for every Turkish consumer.

Turkey has handled the Syrian refugee surge better than any other neighboring country. Endogenous factors such Turkey’s larger population and more developed economy deserve enormous credit, but Turkey’s recent labor market liberalizations also helped. Turkish occupational upgrading, made possible by a larger labor market, is the best possible result. There are some policy changes the Turkish government can make to further increase the benefits and diminish the costs of the Syrian refugee crisis:

  • Increase or remove entirely the 10 percent cap on Syrian employment in firms. The Turkish government could phase-out this cap with increases announced months in advance to allow Turks to adjust or shift occupations in response.
  • Eliminate the minimum wages for the refugees and normalize wage regulations for all workers, hopefully with fewer restrictions. This will further diminish the size of the informal labor market and draw more lower-skilled Syrians into jobs.
  • Turkey should ask the European Union and the United States to further remove trade barriers on Turkish exports. In exchange, Turkey should take further steps to integrate Syrians into their economy, provide universal work permits, and eliminate the two-tiered labor market regulation system. This will make Turkey a more attractive place for Syrian refugees to stay. The first step in this should be the United States dropping its dumping complaints against Turkish steel firms. A growing export sector in the Turkish economy could help absorb many Syrians.

Europe

There have been 972,012 Syrian asylum applications in Europe between April 2011 to February 2016. Sixty-one percent of them are hosted by Serbia, Kosovo, and Germany, while27 percent are hosted by Sweden, Hungary, Austria, the Netherlands, and Denmark.

European governments have responded to this influx by increasing fiscal expenditures to accommodate the refugees and provide humanitarian assistance. Increased social expenditures are likely to continue even if optimistic estimates find that 10-15 years are necessary before refugees begin to be fiscally positive. For 2015-2016, the European Commission allocated additional funding of 9.2 billion euros in order to address the refugee crisis. The scale of the funding could be decreased and the time until fiscal balance could be diminished drastically through better labor market integration.

Optimistic projections of refugee integration assume they will have a labor force participation rate 5 percent lower than similarly skilled natives. The refugee unemployment rate is currently 30 percent and well above 50 percent for asylum seekers in Germany, Britain, and France. Unemployment for these groups is even higher in non-EU European countries.

Long-term gaps in immigrant versus native employment vary considerably across European countries (Chart 1). The positive figures in Chart 1 show a gap where immigrant unemployment is greater than native unemployment. The negative figures show when immigrant unemployment is less than it is for natives. There is an especially wide gap in the refugee destinations of Sweden, the Netherlands, Denmark, and Germany.

Chart 1

Long-Term Unemployment Rate Gap between Natives and Immigrants, Aged 15-64 in 2012-2013

Source: OECD http://www.oecd.org/els/mig/Indicators-of-Immigrant-Integration-2015.pdf.

These negative results stem from significant and costly European labor market regulations that prevent non-EU immigrants from economically integrating. The fear of immigrant labor market competition is misplaced as most of them are complementary to European workers, not substitutable. These labor market regulations are even more onerous for Syrians. Labor market policies directly at refugees and asylum seekers are:

  • Work bans. There are significant prohibitions on employment after a refugee or asylum seeker enters a country (Chart 2). These bans make the Syrians completely dependent on charity and government aid while delaying their labor market integration.
  • Shortage occupation lists. These lists allow immigrants to be hired to fill the gaps in industries that are supposedly suffering labor shortages. These prevent immigrants from working in many sectors of the economy. Shortage occupation lists in Germany, for example, delay employment even for high-skilled refugees such as university graduates and apprenticeship diploma holders.
  • Priority checks. These regulations ensure that businesses guarantee there are no suitable unemployed natives before hiring refugees. The German priority check system places the priority check bar on refugees for 15 months. During this time, if the refugee is interested in a job, the business must ensure not only that no German is qualified to fill this role, but also that no EU citizens of associated countries are qualified and available as well. By placing refugees at the end of the labor line, European nations effectively deny refugees employment options.
  • Self-employment bans. These prevent refugees from creating businesses or otherwise employing themselves. In the United Kingdom, France, and Germany, for instance, asylum seekers and refugees are not allowed to start businesses in any case. This is simultaneously harmful to both sides of the labor market, as refugee entrepreneurs would expand European labor demand and help to accommodate fellow refugees as well as European workers.
  • Temporary employment bans. These prevent refugees from taking temporary employment. In place in the United Kingdom and Germany, temporary employment bans further limit options for refugees to find work.

Chart 2

Waiting Periods for Asylum Seeker Access to Labor Markets, in Months

Source: OECD http://www.oecd.org/migration/How-will-the-refugee-surge-affect-the-Euro….

Egregious labor policies in the European Union are the roadblock to refugee integration. As such, there are many reforms European nations should undertake to lessen this problem:

  • Remove the working bans on new refugees and asylum seekers. Incentivize them to work immediately.
  • Remove the other labor market regulations listed above, at least for refugees and asylum seekers.
  • Remove minimum wage requirements for the refugees and asylum seekers or give them a temporary reprieve until they gain some labor market experience. Given that a consensus of literature has found minimal effects of low-skill immigration on native wages, the minimum wage only decreases the opportunity for refugees to find work in their host country.

Conclusion

The Middle Eastern countries with substantial Syrian refugees have all responded with similar reforms, to different extents. Turkey and Jordan have done the most to integrate Syrians while Lebanon has done the least. Lessening government barriers to legal employment and entrepreneurship have made the situations better in those destinations. Europe is still struggling, and their sclerotic labor market regulations do not bode well for successful integration unless some serious reforms are undertaken.

Cato Institute

PKK/ HDP AK Parti’ye nasıl bakıyor?

Murat Yılmaz
-
0

PKK’nın müzakere sürecini terk ederek devrimci halk savaş ilanıyla beraber başlayan terörle mücadele dönemi, devam ediyor. PKK şehir, kır ve sınırlardaki müşterek saldırı planını siyasi kararlılık ve güvenlik kuvvetlerinin müşterek operasyonlarıyla harekete geçiremedi. Şehirlerde, Kuzey Irak’ta ve şimdi de kırsal alanlarda yoğunlaşan operasyonlarla PKK’nın kapasitesi ciddi zarar görüyor.

PKK üzerindeki baskıyı azaltarak kendisini yeniden üretecek eğitim ve toparlanma amacıyla zamana ihtiyaç duyduğundan, yeniden müzakerelerin başlamasını istiyor. Bunun için PKK bir yandan şiddeti arttırarak ve bilhassa sivil hedeflere saldırarak halkın, devletin ve siyasetin mücadele kararlılığı kırmak istiyor. Diğer yandan da 7 Haziran’dan sonra, koalisyon hükümetinin kurulamaması ve 1 Kasım seçim kararının alınmasını “darbe süreci” olduğunu iddia ederek propaganda yapıyorlar. PKK/ HDP hattı kimi zaman Erdoğan, Davutoğlu ve AK Parti’nin iktidarı sürdürebilmek için darbe yaptığını, kimi zaman da ordunun Erdoğan, Davutoğlu ve AK Parti’ye rağmen darbe yaptığı ve aslında iktidarın orduda olduğunu iddia ediyor. Zamana ve muhataba göre, bu iki iddia da dile getiriliyor. PKK/ HDP’nin Erdoğan, Davutoğlu ve AK Parti’ye yönelik iddiaları, PKK’nın Türkiye’ye karşı açtığı egemenlik savaşının bir örtüsüne dönüşmüş durumda.

TÜRKİYE’Yİ KİM YÖNETİYOR

PKK/ HDP hattının darbe iddiaları kendi şiddet ve hatalarını örtmek için bir propagandanın ötesine geçmiyor. Türkiye’nin geçmişinde darbelerin olmuş olması, Türkiye’de bugün siyasi rejimin demokratik, sivil ve meşru karakterini ortadan kaldıramaz. 3 Kasım 2002 sonrasında yaşanan değişim süreciyle Türkiye’de bürokratik vesayetin bel kemiği kırıldı. Türkiye’nin temel meselelerin ne olduğuna ve nasıl çözüleceğinin kararı artık demokratik, sivil ve meşru otorite veriyor. Nitekim bu kararın bir sonucu olarak Kürt meselesi de dâhil olmak üzere çok geniş bir alanda demokratik reformlar yapılabildi. Bunu takiben başlayan PKK’nın silah bırakması için başlatılan müzakere süreci de, demokratik bir şekilde seçilmiş sivil bir iktidar olan AK Parti’nin kararıyla başlamıştı.

PKK/ HDP hattı ve bir kısım sol uzun bir süre AK Parti ve Erdoğan’ın müzakereleri başlatma kararını hazmedemedi. Bunu derin devletin yeni bir oyunu olarak takdim etti. Buna göre, AK Parti ve Erdoğan bu kararı alamazdı ancak devletin kendilerine verdiği emri yerine getirebilirdi. Bu yüzden de uzun süre siyasetçilerden ziyade bürokratları, AK Parti yerine orduyu muhatap alacaklarını ilan ettiler. Hatta müzakereler yürürken de siyasetten çok bürokratları muhatap alır bir tavır sergilediler. Onlar karşılarında siyasetçi değil, askeri tercih ediyorlardı. Çünkü asıl gücün siyasetçide değil, askerde olduğunu düşünüyorlardı. Aslında bu değerlendirmenin ötesinde bir isteği de yansıtıyordu. Çünkü şiddeti ve PKK’nın varlık sebebini seçilmiş bir siyasi iktidara karşı değil, meşruluğunu halktan almayan askeri bürokrasiye karşı savunmak daha kolaydı. Türkiye’deki demokratik dönüşüm PKK’nın şiddet ve varlığını anlamsız hale getirdiği gibi, PKK/ HDP hattında silahlı kanadın da gücünü azaltacak bir süreci başlatabilirdi.

AMAÇ AK PARTİYİ DEVİRMEKMİŞ

PKK/ HDP hattı ve bir kısım solcu uzun bir süre bürokratik vesayetin yıkılarak demokratik bir iktidarın önünün açıldığı gerçeğini kabul edemedi. Bu yüzden de, AK Parti ve Erdoğan iktidarına arızi olarak bakmayı tercih etti. Büyük bir kısmı maalesef hala bu bakış açışıyla maluller… PKK/ HDP hattının AK Parti’ye karşı kendilerinin laik olduğunu vurgulamaları, zaman zaman ortaya çıkan garip Kemalizm övgüleri hep bu bakış açısının tezahürüydü. PKK / HDP hattı bir süre önce orduya hitaben kullandıkları bu argümanları, bugün siyasal İslam’ı ve AK Parti’yi bitirme kararı verdiklerinin düşündükleri Batılı güçleri AK Partiye karşı tahrik etmek için kullanıyor… Hatta PKK/ HDP hattının AK Parti’yi IŞİD’ci diye yaftaladığı da görülüyor. Cemil Bayık, Duran Kalkan, Nurettin Demirtaş ve Selahattin Demirtaş’ın son açıklamalarına bakıldığında hala PKK/ HDP hattının legal ve illegal güçlerle ittifak kurarak Batılı ülkelerin, Rusya ve İran’ın desteğiyle AK Parti’yi ve Erdoğan’ı yıkabileceğini, devirebileceğini düşündükleri anlaşılıyor.

Yeni Yüzyıl Gazetesi, 05.05.2016

Vergilerimiz nereye gidiyor?

Atilla Yayla
-
0
Vergilerimiz nereye gidiyor?

Dünkü yazımda vergiyi kutsamanın da hırsızlık saymanın da yanlışlığına işaret etmiş ve herkesten makul miktarlarda alınacak vergiye ihtiyaç olduğunu belirtmiştim. Bu vergilerle kamu fonları oluşur ve bunlar –umulur ki- temel kamu hizmetlerinin/mallarının üretilmesine harcanır.

Geçtiğimiz günlerde ödediğimiz vergilerin nerelere gittiği açıklandı. Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün bütçe istatistiklerinden yararlanarak hazırlanan bilgilere göre, vergilerin harcanma yerleri şöyle: Yüzde 22.03 sosyal güvenlik ve yardım, 17.84 eğitim, 11.57 kamu hizmeti, 9.90 faiz, 5.22 polis, 4.87 askeri savunma, 4.83 sağlık, 4.38 ulaştırma, 3.97 tarım 3.30 yasama-yürütme, 2.40 personel, 2.25 enerji ve maden, 1.16 mahkemeler, 1.13 din hizmetleri, 1.06 cezaevleri, 1.02 ekonomik işler, 0,9 iskân ve toplumun hizmetleri, 0.48 kültür, 0.24 uluslararası yardım ve 0.10 çevre koruma.

Bu oranlar sosyal güvenlik ve eğitimin bütçedeki en büyük kalemler olduğunu gösteriyor. Eskiden çok yüksek olan askerî harcamaların oranı düştü. Bunun ana sebebi, bütçenin büyümesi. Savunma harcamalarında mutlak rakam bakımından önemli bir değişiklik olduğunu sanmıyorum. Sosyal güvenlik harcamalarının gelecekte de artacağı kesin. Çünkü nüfus yaşlanıyor, ortalama ömür uzuyor ve çalışan-  emekli dengesi kaçınılmaz olarak bozuluyor. Sosyal güvenlik sisteminin bu yüzden ilerde ciddî krizlerle karşılaşacağını söyleyebiliriz. Nitekim sosyal güvenlikteki açığı kapatmak için yılın ilk üç ayında aktarılan kaynak miktarı geçen yıla göre 17 kat arttı.  2016 yılı bütçesinde bu açık için 11 milyar liradan fazla para ayrıldı. Bunun %56’sı ilk üç ay içinde tüketildi. Şüphe yok ki bu açık daha da artacak.

Daha açık söylemek gerekirse, Türkiye hem sosyal güvenlikte hem eğitim sisteminde piyasaya daha çok yönelmek zorunda. Dünyadaki eğilim de bu. Bireysel emeklilik bunun sonucu. Bence zaman içinde devletin ana aktör olduğu merkeziyetçi ve tek tip sosyal güvenlik sistemi iflas edecek. Şimdiden tedbir almak gerek. Benzer bir durum eğitimde de söz konusu. Eğitimin bütçe payının savunmanın üstüne çıkması genellikle olumlu karşılanıyor. Bunun tek başına eğitimde ciddî bir iyileşme sağlayacağını sanmıyorum. Başarısız bir eğitim sistemine daha fazla para harcamak bir bakıma başarısızlığı ödüllendirmek ve daha fazla para israf etmek anlamına gelir. Her alanda olduğu gibi eğitimde de iyileşmenin asıl yolu rekabet. AK Parti hükümetleri eğitimde kısmî rekabeti teşvik etti ama daha fazlası gerekli. Başka bir deyişle sosyal güvenlikte olduğu gibi eğitimde de devletin üstlendiği rolleri azaltacak ve sivil toplum unsurlarını, piyasa aktörlerini ve süreçlerini daha çok devreye sokacak reformlara ihtiyaç var.

Türkiye vergi alanında vergi salamayan ve/veya saldığı vergiyi toplayamayan Pakistan vb. kadar kötü durumda değil, ama Batı ülkeleri kadar başarılı da değil. Gelir üzerinden alınan –yani doğrudan- vergiler çok az, tükettiğimiz şeylerden alınan –yani dolaylı- vergiler ise vergi varidatının %70’ine ulaşıyor. Bu, vergi bilinci açısından da verginin tabana yayılması açısından da çok kötü. Benim istediğim makul (%10) gelir vergisinin, basit bir mevzuatla herkesten toplanması. Dayanıklı- dayanıksız tüketim mallarında da vergi (KDV) oranlarının sabitleştirilmesi (yine %10) ve vergi uzmanları dâhil hiç kimsenin içinden çıkamayacağı kadar karmaşık hâle gelen vergi mevzuatının basitleştirilmesi.

Son olarak, insanların ödediği verginin artması ve devlet bütçesinin büyümesi zenginliği artırmaz, refah seviyesini  yükseltmez. Tersi daha doğru. Toplum zenginleştikçe vergi varidatı artar. Türkiye arabayı atın önüne koşarak mesafe alamaz. Vergide miktar ve mevzuat bakımından yapılacak her iyileştirme toplumsal dinamikleri özgürleştirir. Ekonomik gelişmenin altında yatan unsur budur.

Yeni Yüzyıl, 05.05.2016

Suni dikişler atıyor

Vahap Coşkun
-
0

Joe Biden, 2006’da NYT’de bir makale kaleme aldı. Biden’a göre, Irak’ın bütünlük içinde yoluna devam etmesi mümkün değildi. En akılcı çözüm, artık bir arada yaşama imkânları kalmamış olan Kürtler, Şiiler ve Sünnilerin birbirinden ayrılması ve Irak’ın üçe bölünmesiydi.

Biden, 2008’de ABD Başkan Yardımcısı oldu. Makamına oturduktan sonra ise Biden, bu fikrini hiç dillendirmedi, tersine hep Irak’ın toprak bütünlüğünden yana olan ABD’nin resmi dış politikasını savundu. Bu süre zarfında defaten gündeme gelen “Bağımsız Kürdistan” talebine de bu gerekçeyle yeşil ışık yakmadı.

Ancak geçtiğimiz hafta Biden, Irak’a sürpriz bir ziyaret yaptı. Bağdat’ta Irak Başbakanı Haydar El-Abadi, Erbil’de ise IKYB Başkanı Mesud Barzani ile görüştü. Biden, en dikkat çekici konuşmayı Bağdat’taki ABD Büyükelçiliği’nde askerlere ve diplomatlara karşı yaptı:

“Bugün barışı sağlamaya çalıştığımız tüm yerleri düşünün. Sizi gönderdiğimiz tüm yerleri! Bunlar tarihte suni sınırlar çizdiğimiz, birbirinden tamamen ayrı etnik, dini, kültürel gruplardan suni devletler yarattığımız ‘Bunu alın, birlikte yaşayın’ dediğimiz yerler.”

MEVCUT IRAK’A VEDA

Elbette bir tek buna bakılarak, ABD’nin Irak politikalarında kökten bir değişikliğe gittiği söylenemez. 1970’lerde beri Irak’ın iç ve dış politikasının şekillenmesinde birincil derecede etkili bir aktör olan ABD, Irak’ın birliğinden kolay vazgeçmez. Zira buraya kendince çok büyük yatırımlarda bulundu ve kontrol dışı bir belirsizlik ortamında mevcut ve olası menfaatlerinin berhava olmasına rıza göstermez.

Bununla birlikte Biden’in sözlerinin mühim olmadığı söylenemez. Muhtemeldir ki ABD, üç devletli Irak senaryosuna artık daha fazla mesai ayırıyor. Kaldı ki Irak’ta işlerin bozulduğunu gösteren tek emare bu değil. Mevcut Irak için suyun ısındığını gösteren iki önemli işaret daha var:

Biri, BM’nin tavrıdır. NYT, BM görevlileri “uluslararası toplumun Irak’ın bölünmesini nasıl idare edeceğini sessizce çalışmaya başladığını” iddia ediyor. (Hürriyet, 30.04.2016) Yani BM, Irak sonrasına çalışıyor, parçalanmış bir Irak’ın getiri ve götürülerine hazırlık yapıyor.

Diğeri ise, Irak’ın kaynayan içiyle ilgilidir.  Irak’ta bir süredir ciddi bir hükümet krizi var. 2014’te Başbakan olan Abadi, yolsuzlukla mücadele etmek için, ülkedeki etnik/mezhepsel ayrılıkları dengelemek maksadıyla seçilen bazı bakanların yerine teknokratları getirmek istiyor. Lakin bu konuda parlamentoda bir uzlaşıya varılamadı. Tam bu esnada Irak’ın en güçlü Şii liderlerinden biri olan Mukteda El-Sadr’ın taraftarları parlamentoyu bastılar. Parlamento saatlerce işgal altında kaldı.

Hem iç, hem de dış veriler birlikte değerlendirildiğinde Irak’ın önümüzdeki günlerde üç önemli gelişmeye gebe olduğu söylenebilir:

1. Sadr, politik kadrolaşmanın tam gaz ettiği ve hizipçilik yapanların Başbakan Abadi üzerinde büyük bir baskı kurduklarından bahisle iki ay boyunca hiçbir siyasi grupla görüşmeyeceğini duyurdu. Bu, sürmekte olan siyasi krizi daha da derinleştirir.  

MEZHEBİ ÇATIŞMA

2. Sadr’ın sahne alması, Maliki ile girdiği güç mücadelesi ile yakından irtibatlı. Tahran, Maliki’ye yakın bir pozisyonda duruyor. Sadr, bu fetret devrinde sahaya inerek Maliki’nin daha fazla güç depolamasını önlemek istiyor. Dolayısıyla bu iktidar kavgası, Şii-Sünni ateşinin yanında, Şiiler arasındaki tansiyonu da yükseltir.

3. Parlamento baskının ertesinde Irak Cumhurbaşkanı Fuad Masum, Kürdistan’a dönme kararı aldı. Keza bütün Kürt parlamenterler de Bağdat’ı terk etiler. Yaşanan hadiseler, Kürdistan bağlamında üç gelişmeyi tetikler:

a. Erbil ile Bağdat arasında zaten pamuk ipliğine bağlı olan ilişkileri daha da zayıflatır,

b. Kürtlerde “Irak’la beraber yaşanmaz” düşüncesini kuvvetlendirir ve

c.  Kürdistan Yönetimini bağımsızlık mevzuunda daha da talepkar kılar.

Sonu nereye varır bilinmez ama Irak’ın yapay sınırları artık dikiş tutmuyor.

Yeni Yüzyıl Gazetesi, 04.05.2016

Vergi kutsal mı hırsızlık mı?

Atilla Yayla
-
0
Vergi kutsal mı hırsızlık mı?

Vergi, ver kökünden türetilmiş bir kelime. Birine bir şey vermeyi anlatıyor. Veren, bireyler ve birey birlikleri. Verilen ise kamu otoriteleri, yani belediyeler ve devlet. Ancak, veren ile verilen arasındaki ilişki göz önüne alındığında, kelime yanlış. Doğrusu, “el koyma”, yani birinin birine bir şey vermesi değil, birinin birinden icabında o kişinin rızası hilâfına o şeyi alması. Durumu vergi ilişkilerini piyasa ilişkileriyle (mübadeleleriyle) karşılaştırırsak daha kolay ve iyi anlarız. Piyasa ilişkilerinde gönüllülük esastır. Taraflar serbest iradelerinin çakışmasıyla bilerek ve isteyerek bir değiş tokuş yapar. İki taraf ta birbirlerine bir şey verip alır. Vergide ise zor esastır. Vergi veren, gönüllü vermez, ondan zorla alınır. Her ne kadar vergilendirilmeyi öven bir kültür yaratılmış ve bu çerçevede Atatürk’e “vergilendirilmiş kazanç kutsaldır” gibi bir söz söylettirilmiş ise de insanlar çoğu zaman vergiyi isteksizce ve zor korkusundan öder.

Vergilere bakışta iki radikal görüş var. İlki vergiyi kutsamakta, ikincisi ise vergiyi hırsızlık saymakta.

Devlet var olduğu sürece devlet faaliyetlerinin finanse edilmesi gerekir. Bu iki yolla yapılabilir: Devlet hizmetlerinin fiyatlandırılması ve devlet hizmetlerinin vergilerle finanse edilmesi. Fiyatlandırma bazı alanlarda ve bir yere kadar gerçekleştirilebilir ama tüm devlet hizmetleri fiyatlandırılamaz. Bunun sebebi bölünemezlik ve dışlanamazlık, yani birine sunulan hizmetin herkese sunulmuş olması. Bu yüzden devletin kaçınılmaz olarak vergi toplaması lâzım.

Vergiyi hırsızlık sayanlar –liberal anarşistler ve bazı klasik liberaller- verginin zora dayanmasına, böylece hak ihlâli yaratmasına ve fiilen insanlara ait olan şeylerin vergileme yoluyla parça parça gasp edilmesine dikkat çeker. Bu yaklaşıma göre sokakta bir suçlunun bir insanın cüzdanını zorla almasıyla devletin insanların varlığının, kazancının bir kısmına zorla el koyması arasında bir fark bulunmaz. Devlet en büyük gaspçıdır. Adi gaspçıdan farkı; devletin gasp eylemini inceltilmiş, kurumsallaşmış ve kılıflanmış biçimde yapmasıdır.

Birinci yaklaşım alınan vergilerin devamlı artırılması eğilimini sergiler. “Vergi vermemeye çalışmayı” hırsızlıkla özdeşleştirir, varlığı ve zenginliği sahiplerinden bağımsız ve garantiymiş gibi görür, sahiplerinden gittikçe artan parçaların zorla alınmasını meşru ve yararlı sayar. Bu yaklaşımdaki saçmalık aşikâr. Varlık ve zenginlik yokken var edilir, her malın-mülkün sahipleri –bir başka deyişle anne babaları- vardır. Abartılı ve aşırı vergileme devlet eliyle yapılan kolektif hırsızlığa dönüşür. Bunun adâlet, ahlâk ve ekonomik etkinlik bakımından zararları var. Bu yüzden yüksek oranlı ve devamlı artıp yayılan vergilere karşı çıkmak kısa vadede varlık ve zenginlik sahiplerinin yararına gibi görünse de orta ve uzun vadede tüm toplumun yararına.

Vergi hırsızlıktır yaklaşımı, içinde yaşadığımız devletli toplumlarda devletin temel kamu hizmetlerini yerine getiremez duruma düşmesine neden olabilir. Bu önemli problemler yaratır. Adâlet hizmetlerinin sağlanamadığı, güvenlik temel ihtiyacının karşılanamadığı toplumlar çatırdar, parçalanır, dağılır. Bu yüzden, devletin vergilerle oluşturulan bir bütçeye ihtiyacı var. Ayrıca verginin ekonomiyi aşan bir siyasî boyutu da mevcut. Vergi, birey ile devlet arasında bir vatandaşlık bağıdır. Bireyle diğer bireyler arasında bir ortak kader ve ortak bilinç aracıdır. Bu yüzden de herkesin -ama herkesin- mutlaka makul miktarda- vergi ödemesi lâzım.

Atasözü güzel söylemiş: Azı karar, çoğu zarar. Vergi meselesinde de öyle: Az vergi faydalı çok vergi zararlı.

Yeni Yüzyıl Gazetesi, 04.05.2016

AİHM’in cemevi kararı ne diyor?

Şenol Kaluç
-
0
AİHM’in cemevi kararı ne diyor?

İslam dünyasında mescitlerin dışındaki en önemli ibadet ve inanç merkezleri asırlarca tasavvufi akımların gelişip serpildiği ve ritüellerini yaşattıkları mekanlar olan tekkeler oldu. Kuruluşları İslam’ın 2. asrına kadar giden tekkeler, asırlardır medreselere alternatif olarak toplumun manevi ve ahlaki açıdan eğitimini üstlendi ve üstlenmeye de devam ediyor. Türkiye’de ise tarikatlar vakıflar ve dernekler şeklinde resmen olmasa da fiilen sisteme eklemlenmiş durumda.

***

Bugün Türkiye’de, Sünnilik dairesi içerisinde görünen her türlü tarikat ve cemaat Diyanet içerisinde bir şekilde kendisine yer bulurken, camileri de kullanabiliyor. Pek çok yerde Sünni tarikatlar camilerde ayinlerini icra edebilirken aynı serbesti Aleviler ve Bektaşiler için geçerli değil. Aleviler ve Bektaşiler cemlerini camilerde yapmak isteseler bile –yapılamayacağından değil- buna bugünkü zihniyet kalıpları içinde izin verilmeyeceği ve Alevilerin de bunu istemeyeceği çok açık.

AİHM, geçen aylarda “Türkiye’nin zorunlu din dersi uygulamasını kaldırmasını ve Alevi inancına sahip yurttaşların inançlarına da ders kitaplarında eşit ölçüde yer verilmesi” ile ilgili kararının ardından bu kez de; diğer dini kurumlara tanınan “elektrik faturalarından muaf tutulma” hakkının cemevlerine uygulanmamasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “din ve vicdan özgürlüğünü” düzenleyen 9’uncu maddesiyle bağlantılı olarak, “her türlü ayrımcılığı yasaklayan” 14’üncü maddesine aykırı olduğuna oy birliğiyle karar verdi.

***

AİHM kararında, “Türk hükümeti, hiçbir geçerli ve objektif gerekçe sunmadan cemevlerini bu uygulamadan muaf tutmuştur. Cemevleri de tıpkı diğer mekanlar gibi ibadethanedir” derken; DİB’in Aleviliğin “bir din olmadığı” savının ise “cemevlerinin söz konusu haktan yararlanmasını” engelleyecek bir durum olmadığına hükmetti.

Aslında bu karar Türkiye’deki tüm tarikat, cemaat ve farklı inanç grupları içinde bir emsal teşkil ediyor ve tekke ve zaviyelerin kapatılması hakkındaki kanunu da geçersiz kılıyor.

Hükümet cenahından bir açıklama gelmese de DİB adına Mehmet Görmez “Millet olarak vereceğimiz ortak karar bütün mahkemelerin kararlarından daha yücedir”diyerek topu adeta taca attı.

Görmez çok yerinde olarak “millet olarak birbirimizin hakkına ve hukukuna saygı”dan bahsetse de, başında bulunduğu kurumun 1925’ten beri Alevilerin inançsal bir gereklilik olarak gördükleri cem ayininin yapılmasını sağlayacak (bunu istese yapabildiğini Sünni tarikatlardan biliyoruz) bir yol üretmediğini, Alevileri camiye çağırmak ve Sünnileşmelerini istemekten başka bir adım atmadığını görmezden gelmesi fazlasıyla ironik.

Alevilerin sorunları yıllardır egemen Sünni çevrelerce iki temelsiz tez üzerinden (“İslam’ın bölüneceği” korkusu ve “Cemevlerinin cami-mescitin alternatifi olacağı”) tartışıldığı için AİHM kararlarını anlamakta büyük güçlük çekiyor ve komplo olarak değerlendiriyoruz.

Cami ve cemevi birbirinin alternatifi olmamasına ve Alevilerce de böyle anlaşılmamasına rağmen bu yapay tartışmalar çerçevesinde Sünnilik adına gösterilen direnç, bazı Alevi sever(?) çevrelerce durumun bu şekilde anlaşılması, Aleviliğin ve Alevilerin İslam’dan soğutulması için bir araç olarak kullanılmasına hizmet ediyor.

***

“İslam’ın bölüneceği” korkusu ve “Sünnileştirme arzusu” ile yapılan engellemelere destek veren çevreler, Alevilerin İslam’la aralarındaki bağın Sünnilik karşıtlığına kurban edilmesine yol açarken farkında olmadan büyük bir vebal altına girdiklerini anlamaları gerekiyor. Bu gereksiz ve ayrımcı anlayışın bir an önce terki ve din ve vicdan özgürlüğünün önünün açılması çok ama çok önemli. Son günlerdeki laiklik tartışmalarını biraz da bu açıdan okumakta yarar var.

Karar Gazetesi, 04.05.2016

Şükrü Hanioğlu – Tarihler, Semboller ve Merasimler

Hür Fikirler
-
0
Şükrü Hanioğlu – Tarihler, Semboller ve Merasimler

Türkiye’de uzun süre tekelci biçimde üretilen “tarih” ile onun “dönüm noktaları” olarak kavramsallaştırdığı toplumsal hatırâ duraklarının sorgulanması “sembol” ve “anma“lar üzerinden yapılan çatışmanın ivme kazanmasına neden olmuştur.
Neolitik çağda medeniyetin temelini atan “proto Türkler“le başlayan uzun süreçte “ne olduğu” konusunda tartışmaya kapalı yargıları dikte eden tekil “tarih,” yarattığı kurguyu millet inşa edilmesi ve toplumsallaştırma süreçlerinde araçsallaştırmıştır.

Millî bayramlar, anma günleri, semboller ve merasimler “tarih“in bu alanlarda hizmet sunmasını sağlayan araçlar olmuşlardır. “Osmanlı” tarihini, medeniyet kurucusu bir ırkın öz kültür ve değerlerine yabancı, onlarla çatışan bir inanç sisteminin etkisi altında tereddîye uğradığı bir zaman dilimi olarak kavramsallaştıran, onu “Türklerin parlak geçmişinin kara deliği” olarak “parantezleştiren” resmî yaklaşım, “neyin anılacağı,” “hangi sembollerin kullanılacağı” ve “törenlerin nasıl icra edileceğini” bu çerçevede belirlemiştir.

Yaratılan tekil tarih iki ana zaman diliminden seçimler yapmaya çalışmıştır. İlk olarak proto Türkler, Hititler, Sümerler benzeri uzak geçmişin “Türk” toplumları büyüteç altına konulmuş ve güncellikle ilintilendirmiştir. Ancak bu çabalar, malzemenin sınırlılığı ve süreklilik tesisinde karşılaşılan zorluklar nedeniyle belirli bir noktanın ötesine taşınamamıştır.

Kurumlara Etibank, Sümerbank gibi adlar verilmesi, Hitit Güneşi’nin sembol olarak kullanımı benzeri girişimler millet inşa edilmesi ve toplumsal dayanışma oluşturması alanında sınırlı etki yaratmışlardır. Hitit ve Sümer toplumlarında yaşayan “atalar“la kan grubu, brakisefal kafatası, proto Türkçeden türeyen dil benzeri alanlarda varolduğu iddia olunan ortaklıklar, son tahlilde, ortalama bireyin kendisini toplumun ayrılmaz parçası olarak görmesi alanında sınırlı etki yapmıştır. Bu tarihsel kesit, benzer nedenlerle, anlamlı “hatırâ durakları” ve merasimler yaratılmasına da imkân vermemiştir.

Erken Cumhuriyet’in tekil tarihi, bu nedenle, 1919 sonrası üzerine yoğunlaşmıştır. Güçlü lider kültü ile takviye edilen tartışılmaz tarih, Müslüman milliyetçiliğinin ideolojik motor gücünü oluşturduğu “mücahede-i millîye“yi Türklerin Darwinist “mücadele- i millîye“sine dönüştürdükten sonra bunun kilometre taşlarını sembolleştirmiştir.

Binlerce yıllık bir tarihî “yürüyüş“ün altı yüz yıllık “parantezi” olan Osmanlı geçmişine ise ancak lider kültü inşa’ına yardımcı olması durumunda müracaat olunmuştur. Örneğin, Çanakkale Savaşları, bu amaçla emperyal bir ölüm kalım mücadelesinin cephelerinden biri olmaktan çıkarılarak, çağdaş Türk devletinin temellerinin atıldığı bir direniş olarak kavramsallaştırılmış ve önemli bir toplumsal hatırâ durağı haline getirilmiştir.

Millî, dinîye karşı
Erken Cumhuriyet liderleri 1919 sonrasından devşirilen anma günleri ve yaratılan hatırâ duraklarının toplumsal dayanışmayı sağlama, bireylerde aidiyet duygusunu güçlendirme ve millet inşa etme alanında önemli olduğunu düşünmüşlerdir.
Bu Erken Cumhuriyet kadrolarının gerek doğrudan gerekse de Ziya Gökalp aracılığı ile Durkheim’dan aldıkları bir düşüncedir. Avustralya yerlilerinin “corroboree“lerini tahlil eden Durkheim, kolektif âyinlerin, topluluğun değerlerinin bireye nakledildiği, onun aidiyet duygusu ile grubun dayanışmasının güçlendirildiği merasimler olduğunu vurgulamıştı.
Yeni rejim kurucuları önemli tarihî günleri bu tür duyguları ve toplumsal dayanışmayı güçlendirecek “merasim/ âyin“ler olarak araçsallaştırmaya çalışırken iki temel yaklaşımı hayata geçirmeyi düşünmüşlerdi.

Bunlardan birincisi, Durkheim ve dönemin diğer önemli düşünürlerinden alınan, modern dünyada “millî“nin “dinî“nin yerini alacağı ve tedricen kutsallık tekeli oluşturacağı tezi idi. Bu, şüphesiz Erken Cumhuriyet tasavvurunun, “dinlerin kısa sürede tarihe karışacağını” savunan güçlü bilimci varsayımlarıyla da uyum halindeydi. Yeni rejim, bunun yanı sıra “devr-i sâbık” yaratılmasından kaynaklanan “sembol” ve “hatırâ” boşluğunu Eric Hobsbawm’ın “gelenek icadı” olarak kavramsallaştırdığı yolla doldurmaya çalışmıştı. Bu alanda da Fransa örneği taklit edilerek “Cumhuriyet öncesini dışlayan” gelenekler üretilmiş ve hatırâ seçiciliği tekeli tahkim edilmişti.

Emperyal geçmişi paranteze dönüştüren, dinî semboller ve dinle ilintilendirilen kolektif faaliyeti “millî“nin kutsallık tekeli önünde engel olarak gören Erken Cumhuriyet siyasetleri ve icat edilen gelenekler, söz konusu nedenlerle, Üçüncü Cumhuriyet Fransası’ndakini andıran bir çatışmanın tohumlarını atmışlardır.

Ancak dinin, asır sonu düşüncesinin varsayımlarının tersine direnmesi, daha sonra yeni geleneklere, sembollere kaptırdığı alanı geri almaya başlaması, eski gelenekleri canlandırırken “yenilerini” de icat etmesi ve alternatif “tarihler” yaratılması Fransa’dan farklı gelişmelerin ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Çoğulcu çözüm
Millî ve dinî sembol ve hatırâ durakları arasında kızışan rekabet, “gelenek icadı“nın artan hızla sürdürülmesi ve Osmanlı geçmişinin romantikleştirilmesi ile yaratılan alternatif tarih, “anma günleri“ ve “tören“lerin sosyal “dayanışmayı artırmak” yerine toplumu “bölenve kutuplaştıran” bir işlev üstlenmesine neden olmuştur.

Gelinen noktada “toplumsal sembollerin belirlenmesi,” “hatırâ duraklarının seçimi” ve “anma/ merasimlerin icrası” konularında “rekabetin kızıştırılması” ve “çatışma“ yerine “çoğulculuk” temelli çözümler üretilmesi gereklidir.
Bunun gerçekleştirilmesi için ise “dinî” ile “millî“nin çatışmasının “kaçınılmaz” olduğu varsayımının terkedilmesi, tartışılmaz tekil bir “tarih” değil farklı olayları dönüm noktaları biçiminde kavramsallaştırma yoluyla inşa edilen değişik “tarihler“in varolduğunun kabûlü, “gelenek icadı” alanında dayatıcılığa karşı çıkılması ve dışlayıcı parantezler yaratma yerine kapsayıcı devamlılığın vurgulanması gerekmektedir.

Tekelci dayatmalar yerine “farklılık“ın kabûlü ve “uzlaşma“nın tercihi durumunda bunları gerçekleştirmek zannedildiğinden kolay olacaktır. Bu yapıldığında “dinî” ile “millî“nin birbirinin alternatifi olmadan törenselleştirilmesi, tarihî devamlılığın “Osmanlı geçmişi” ya da “Cumhuriyet tecrübesi” parantezine alınmadan vurgulanması ve toplumun gelenek icadı alanında serbest bırakılmasının çok da zor olmadığı görülecektir.

Buna karşılık “dinî-millî” sembol çatışmasını körüklemek, alternatif tarihleri “yeni tekil tarih inşa etmek” amacıyla üretmek, geçmişte paranteze alınmış dönemleri romantikleştirerek sahiplenirken diğerlerini benzer biçimde dışlamak “anma“ları toplumsal çatışma aracı haline getirecektir.

Unutulmaması gerekir ki, toplumların geçmişi nasıl hatırladıkları ve hangi biçimlerde yeniden ürettikleri onların çoğulculuk ve demokrasiyi ne ölçüde içselleştirdiklerinin de önemli bir göstergesidir.

01.05.2016

Sadece kürsü dokunulmazlığı ne kadar gerçekçi?

Adnan Küçük
-
0
Sadece kürsü dokunulmazlığı ne kadar gerçekçi?

Türkiye’de yasama dokunulmazlığı ve sorumsuzluğu konusu ara ara ısıtılarak tartışılır. Bu mevzua ilişkin toplumda oluşan algılar hiç de iyimser nitelikte değildir. Toplumda yaygın ve yoğun olarak oluşturulan algıya göre, “yasama dokunulmazlığı, aslında yasamadan ziyade milletvekillerine sağlanmış bir imtiyazdan başka bir şey değildir”. Haziran 2016’dan itibaren terörün yeniden şiddetlenmesi, legal bir siyasi parti görünümüne sahip olan HDP-PKK bütünleşmesi, bazı HDP’lilerin sırtlarını PKK’ya dayadıklarını ifade etmeleri üzerine, toplumun geniş kesimlerinde terör örgütü PKK’nın siyasi uzantısı olduğuna inanılan HDP’li milletvekilleri hakkında yasama dokunulmazlığının kaldırılması yönünde talepler ortaya çıkmıştır. AK Parti de, sadece HDP’li milletvekillerinin yargılanmasının yolunu açmak yerine, hakkında fezleke bulunan bütün milletvekilleri hakkındaki yasama dokunulmazlığının kaldırılmasını sağlayıcı yönde Anayasa’ya geçici bir hükmün eklenmesi önerisini getirmiştir.

Şu anda TBMM’nde Anayasa Komisyonu’na sevk edilen yasama dokunulmazlıklarının kaldırılmasını öngören fezleke sayısı 575’tir. Bunlardan 45’i AK Parti’li, 172’si CHP’li, 338’i HDP’li, 16’sı MHP’li 5’i bağımsız milletvekilleri hakkında tanzim edilmiştir.

AK Parti’nin bu önerisine karşı bazı siyasi partiler, dokunulmazlığın sadece kürsü dokunulmazlığı (yasama sorumsuzluğu) ile sınırlandırılmasını önermektedir. Hatta bunlar AK Parti’nin önerdiği “anayasaya geçici hüküm koyma” önerisi yerine, 83. maddede, dokunulmazlığın sadece kürsü dokunulmazlığı ile sınırlandırılmasını öngören bir anayasa değişikliği fikrini dillendirdiler. Fakat AK Parti kendi önerisini TBMM’ne sununca, MHP ve CHP, bu öneriyi destekleyeceklerini açıkladı. HDP, kendilerine karşı duyulan intikam alma hissini yansıttığı düşüncesi ile bu öneriye şiddetli tepki vermektedir.

Öneri Meclis’ten geçer mi?

Peki, bu öneri TBMM’nden geçebilir mi? Akla takılan ilk soru budur. AK Parti tarafından sunulan öneriden etkilenen toplam milletvekili sayısı 131’dir. Dokunulmazlıkların kaldırılmasını öngören öneri anayasa değişikliği şeklinde olduğundan, bu önerinin kabulü için en az 330 milletvekilinin ‘evet’ oyu gerekmektedir. Fakat bu önerinin, TBMM’nde 330-367 aralığında ‘evet’ oyu ile kabul edilmesi durumunda referanduma sunulması söz konusudur. Bu çoğunluğun sağlanması ihtimal dışı değildir. Fakat önerinin referandumsuz yürürlüğe girmesini sağlayacak 367 ve üzeri çoğunluğun sağlanabilmesi biraz zor olabilir. Çünkü, oylama gizli yapılacaktır. Milletvekillerinin gizli oylamada nasıl oy vereceklerini bilebilmek zordur. Bazı partilerin TBMM’deki gizli oylamada kamuoyuna yönelik söylemlerinden farklı bir tutum sergileme ihtimalinin belirmesi, 367 ve üzeri çoğunluğun sağlanmasını daha da zorlaştırabilir. Hatta bazı partilerin “bu öneriyi destekliyoruz, üyelerimize de güveniyoruz” demek suretiyle, sadece bu düzeyde bir tutum sergilemeleri; öneriye yönelik çok sıkı bir destekleme çabası içerisinde olmamaları halinde, 330 çoğunluğun sağlanamaması bile muhtemel bir durumdur. Ama HDP dışındaki partilerin işi sıkı tutmaları halinde, 367 ve üzeri çoğunluğun sağlanması ihtimalinin biraz kuvvetleneceği söylenebilir.

Bir diğer soru, “yasama dokunulmazlığının anayasa değişikliği yoluyla yapılması ne kadar Anayasa’ya uygundur; bu durum AYM tarafından iptal sebebi yapılabilir mi”? Tabii ki Anayasa’ya uygun olan olağan prosedür, dokunulmazlıkların parlamento kararı şeklindeki işlemlerle kaldırılmasıdır. Anayasa değişikliği ile bu işin yapılması olağan bir usul değildir. Hatta bazıları bu yöntemin Anayasa’ya aykırı olduğunu da söyleyebilir. Fakat bu yöntem her ne kadar anayasal usullere uygun değil ise de TBMM’nin bu şekilde bir yola girmesini men eden bir hüküm yoktur. Kaldı ki Anayasa’ya göre, erken seçim kararının parlamento kararı ile alınması gerektiği (mad. 77/2) halde, TBMM bir keresinde erken seçim kararını kanunla (10.09.1987 Tarihli) almıştır. AYM, “yasama organı Anayasa’nın kararla düzenleneceğini öngördüğü konularda dahi kanunla düzenlemeler yapabilir, buna Anayasa açısından bir engel yoktur. Karar konusunun kanunla düzenlenmesi Anayasa’ya aykırılık veya yasamanın o konuda yetkisizliği sonucunu doğurmaz” şeklindeki gerekçe ile bu kanun hakkındaki Anayasa’ya aykırılık iddiasını reddetmiştir (AYM: E. 1987/23, K. 1987/27, KT: 09.10.1987). Burada da benzer bir durum söz konusudur. TBMM, dokunulmazlıkları parlamento kararı ile kaldırabileceği gibi, Anayasa’ya koyacağı bir geçici madde ile de bu işlemi yapabilir. AYM de, şayet 2007 yılındaki toplantı yeter sayısının 367 olduğunu belirleyen kararındakine benzer bir tutum sergilemezse, bu işlemin iptali pek mümkün ve muhtemel görünmüyor.

Reel siyasi şartlar

Bir de, bazı muhalefet partileri tarafından savunulan, “yapılacak anayasa değişikliği ile dokunulmazlıkların sadece kürsü dokunulmazlığı ile sınırlandırılması” önerisi ne kadar gerçekçidir”? sorusu akla takılmaktadır. Ben bu sorunun cevabının oldukça sıkıntılı olduğu kanaatindeyim. Hatta bu öneriyi yapan partilerin de çok fazla tutarlı ve samimi oldukları kanaatinde değilim. Kaldı ki bu önerinin gerçekleşmesinin Türkiye’deki reel siyasi şartlarıyla oldukça uyumsuz olduğunu düşünüyorum. Şöyle ki;

Dünya geneline bakıldığında, dokunulmazlıkların sadece kürsü dokunulmazlığı ile sınırlı olduğu ülke sayısı çok azdır. ABD, İngiltere, İrlanda, Avustralya ve Kanada’da sadece kürsü dokunulmazlığı söz konusudur. Yani bu ülkede yasama donulmazlığı yoktur; sadece yasama sorumsuzluğu mevcuttur. Diğer ülkelerde ise yasama sorumsuzluğu yanında değişik kapsamlara sahip olmak üzere yasama dokunulmazlığı da mevcuttur. Bazı ülkeler yasama dokunulmazlığının kapsamını suçüstü halleri dışındaki suç işleme iddialarına inhisar ettirmişlerdir. Bazı ülkelerde bütün suçlar yasama dokunulmazlığının kapsamında yer almaktadır. Ülkelerin büyük ekseriyetinde dokunulmazlık kapsamında sadece tutuklama ve yakalama yasağı mevcuttur. Bazı ülkelerde dokunulmazlık kapsamında, tutuklama, yakalama, kovuşturma yasağı birlikte yer almakta, az sayıdaki bazı ülkelerde tutuklama, yakalama, kovuşturma, şahitlik ve arama yasakları birlikte dokunulmazlığın kapsamını oluşturmaktadır. Sadece kürsü dokunulmazlığı sisteminin benimsendiği ülkeler, esasen Türkiye’nin de içerisinde yer aldığı Karar Avrupa’sı ülkeleri değil anglo-sakson ülkeleridir.

Diğer yandan sadece kürsü dokunulmazlığının kabulü Türkiye’nin siyasi ve yargısal düzen şartları ile uyumlu görünmemektedir. Çünkü Türkiye’deki yargı pratiklerine bakıldığı zaman, mahkemelerin çok kolay bir şekilde tutuklama ve yakalama kararları verdikleri görülmektedir. Hatta 10 yıldan fazla tutuklu yattıkları halde beraat eden kişiler bile mevcuttur. Maalesef Türkiye’deki yaygın uygulamalara bakıldığı zaman özellikle tutuklamanın bir yargısal önlem şeklinde değil de, bir nevi cezalandırma şeklinde işletildiği görülmektedir. Bu kadar kolaycı bir şekilde yakalama ve tutuklama kararlarının verilebilmesi, yasama faaliyetlerinin ciddi manada aksamasına sebep olabilir; hatta bazı kereler bu durum sebebiyle o kadar yaygın tartışmalar yaşanabilir ki, siyasal sistemin işleyişi bile tıkanabilir.

Diğer yandan sadece kürsü dokunulmazlığı olsun diyenlerin yakın geçmişte bazı milletvekillerinin tutuklu oldukları dönemlerde neler söyledikleri gün gibi malumdur. Öyle zannediyorum ki, çok kolaycı bir şekilde tutuklama kararının verildiği ülkemizde, bu partilere mensup milletvekilleri hakkında tutuklama kararı verilmesi halinde, bunların neler söyleyeceklerini tahmin edebilmek zor olmasa gerek. Ben bu söylemin siyasi gerçekliklerle uyumlu olduğunu düşünmüyorum. Bu tür beyanların kamuoyuna yönelik, konjonktürel nitelikte söylemler olduğu kanaatindeyim. Şu dokunulmazlıklar bir kalksın ve bu partilerin milletvekilleri hakkında tutuklama kararı verilsin, işte o zaman “kürsü dokunulmazlığı dışında dokunulmazlık kalmasın” söylemi cehennemin dibine gönderilir, bu sefer de “milletin seçtiği vekilleri nasıl tutuklanır”? “Yargı milletin iradesini hapse tıkıyor” feryatları yükselir.

Burada dokunulmazlığın sadece kürsü dokunulmazlığı ile sınırlı olmasının bir diğer mahzuru da şudur. Türkiye’de maalesef adalet ve hukuk eksenli yargı kültürü oluşabilmiş değildir. Çoğu hâkim ve savcıların, kararlarında siyasi ve ideolojik eğilimleri ile hareket ettikleri herkesin malumu. Hele ki “paralelci olan-olmayan”, “Ergenekoncu olan-olmayan” hâkim ve savcılar ve benzeri kamplaşmaların olduğu yargı uygulamalarında, hâkim ya da savcıların sırf siyasi Saiklerle bazı milletvekillerini tutuklamayacaklarının hiçbir teminatı yoktur. Siyasi Saikler hukukun ötesine geçtiği bir ortamda sağlıklı bir yasama faaliyeti yürütülemez. Dokunulmazlık temelli tartışmalar sistemin tıkanmasına sebep olabilir.

Tutuklama yasakları

Bu vesileyle kanaatimce en gerçekçi formülasyon, yasama sorumsuzluğuna (kürsü dokunulmazlığı) ilave olarak, yasama dokunulmazlığının kapsamının yakalama ve tutuklama yasakları şeklinde belirlenmesidir. Bu durumda, kovuşturma ve yargılama faaliyetleri yasama faaliyetlerine mani olmayacak şekilde yürütülebilir. Bu uygulama, toplumda yaygın olarak var olan “dokunulmazlıklar milletvekillerine suç işleme imtiyazı sağlamaktadır” şeklindeki algının ortadan kalkmasını da sağlayacaktır. Bu yöndeki bir tercih, yasama dokunulmazlığının asıl maksadı ile çok daha uyumlu hale gelecektir. Bu durumda, milletvekilleri, hem “suç işledikleri halde korunuyorlar” ithamından kurtulacaklar, hem de bir yandan yasama faaliyetlerine iştirak edecekler, diğer yandan da yasama faaliyetlerini engellemeyecek şekilde yargılama faaliyetleri yürütülecektir. Bu kovuşturma ve yargılama faaliyetleri neticesinde, milletvekilleri suçsuz ise spekülasyonlara mahal vermeyecek şekilde aklanacaklar, şayet suçlu ise ve aldıkları cezalar da milletvekilliğine mani ise derhal infaz sağlanacaktır. O zaman toplumda yaygın olarak var olan milletvekilleri suç işleme imtiyazına sahiptirler, algısı yıkılacak, parlamentoya ve milletvekillerine olan güven daha da artacak, bundan demokrasi kârlı çıkacaktır. Bir milletvekilinin illa ki tutuklanması ya da yakalanması gerekiyorsa, o zaman dokunulmazlığın kaldırılması mekanizmasının işletilmesi gerekecektir.

Yapılması gereken şudur: Önce Anayasa’ya konulacak bir ek madde ile Anayasa Komisyonu’nda beklemekte olan dokunulmazlıkların tamamı kaldırılmalı. Daha sonra, yeni anayasa yapılacaksa, bu anayasada dokunulmazlık konusu buradaki öneri ile uyumlu olmalı, yeni anayasanın yapılması ertelenecekse, orta ya da kısa dönemde yapılacak bir anayasa değişikliği ile mevcut hükümler, burada sözünü ettiğim öneri ile uyumlu hale getirilmelidir. Bu değişiklik, dokunulmazlık zemininde yürütülen spekülasyonlara da son verecektir.

Star Gazetesi, Açık Görüş, 01.05.2016

Laiklik mi tarafsızlık mı?

Cennet Uslu
-
0
Laiklik mi tarafsızlık mı?

Süren laiklik tartışmasında baskıcı ve özgürlükçü olmak üzere iki tip anlayış olduğu gündeme geldi.

Baskıcı laiklik aslında Jakoben Aydınlanmacılığın önemli bir ayağı olan laisizm diyebileceğimiz katı bir siyasi görüşün sonucudur. Laisizm, esasen hayatın tüm alanlarının ama öncelikle veya en azından kamusal alanın dinden ve dini olandan arındırılmasını, dinin kamuda görünürlüğünün engellenmesini, devlet eliyle yürütülen zorunlu bir sekülerleştirme programını veya dinin kontrolünü içeren mini bir ideolojidir.

Baskıcı laikliğin yabancısı değiliz. Kuruluşundan beri Kemalist rejim gericilikle (din ve dindarlık) mücadeleyi kendi elitlerine ve oligarşisine temel misyon olarak vermişti. Din ve vicdan özgürlüğü alanındaki baskı ve yasaklar çağdaş ve özgürleştirici bir değer/ilke olarak sunulan laiklik adına yapılagelmişti.

Özgürlükçü laiklik ise din ve inanç özgürlüğünün bırakın bastırılmayı bizzat devlet tarafından korunmasına, herkesin kendi dini inancını veya inançsızlığını serbestçe yaşayabilmesine imkan veren bir ilke olarak tanımlanıyor.

Şimdi, din ve vicdan özgürlüğünün garanti altına alınmasını esasen laiklik ile değil, liberal-demokratik bir devletin temel niteliği olması gereken tarafsızlık ile ifade etmek daha doğrudur. Özgürlükçü laikliği, tarafsızlık ilkesinin temel ayaklarından biri olarak dini tarafsızlık olarak adlandırmak daha doğrudur.

Zira tarafsızlık, en geniş tanımıyla, bir devletin din, mezhep, inanç, cinsiyet, ırk, etnik köken, dil, kültür, yaşam biçimleri ve iyi hayat anlayışları bakımından taraf tutmamasıdır. Bu bakımdan laiklik kavramı illa kullanılacaksadevletin din ve inanç tarafsızlığının spesifik adı olarak kullanılabilir.

Devletin din-inanç bakımdan taraf tutması belli bir din veya inancı benimsemesi, devlet gücü ve imkanlarını bu din veya inancın hizmetine sunması ve çeşitli biçimlerde bu inanç sahiplerini kayırması ve onlara avantaj sağlaması şeklinde olabilir. Ayrıca bir veya birden fazla dini baskılama, dezavantajlı hale getirme, devlet gücü ve imkanlarıyla o dinin inananlarını cezalandırma şeklinde de olabilir. Devlet destekleyerek veya köstekleyerek taraflı olabilir.

Din-inanç tarafsızlığının veya “özgürlükçü laikliğin” iki  farklı anlayışı ve uygulanışı var. İlki devletin toplumdaki her türlü din ve inancın serbestçe yaşanabilmesini temin etmesi, her bireyin din ve vicdan özgürlüğünün garantörü olmasıdır. Devlet, bireylerin inançlarını öğrenirken, misyonerlik yaparken veya inançlarının gereğini yerine getirirken, diğerlerin baskı ve engellemesine maruz kalmamalarını ve kamuda herhangi bir ayrımcılığa uğramamalarını sağlamakla yükümlüdür.

İkinci tip anlayışta ise, devletin dini gruplara inançları konusunda çeşitli hizmetler ve destekler sunması din ve inanç özgürlüğünün bir gereği olarak görülür. Bu anlayışta devlet çeşitli inanç sahiplerine karşı mali, idari veya kurumsal olarak pozitif bir yükümlülük altında kabul edilir. Bunlar ibadethane yapımı veya din görevlilerinin ücretlerinin ödenmesi gibi hizmetler olabilir.

İlk anlayış daha çok teorik düzeyde, ikincisi ise tarihsel bir süreçte pratik düzeyde ortaya çıkmıştır. Devletler önceleri belli bir dini benimserlerken zamanla tarafsızlığa zorlanmışlardır. Böylece “eski devlet dininin” kayrılmasıyla ilgili pratikler, dini yanlılığın terk edilmesiyle birlikte (yada böyle olması gerektiği söylenerek) bir tür kamu hizmeti sunumuna dönüştürülmüştür. Burada tarafsızlık devletin öteki din ve inanç gruplarına da benzer hizmetler sunması talebinde kendini gösterir.

Türkiye’de baskıcı laiklik anlayışından “özgürlükçü laiklik” anlayışına doğru bir geçiş yaşanırken, “özgürlükçü laiklik” adını gerçekten hak eden ilki yerine, ikinci tip anlayışın daha fazla öne çıktığını görüyoruz.

Yeni Yüzyıl Gazetesi, 02.05.2016

1...218219220...668668 Sayfanın 219. Sayfası

hakkımızda

Hür Fikirler medeniyetin temelleri olan hürriyet, adalet ve barış ile hukukun üstünlüğünü, serbest piyasa ekonomisini ve çoğulcu bir toplumu esas alan fikir yazılarına ve Türkiye'den ve dünyadan gelişmeleri bu ilkeler etrafında değerlendiren görüşlere yer verir.

bilgilendirme

popüler yazılar

english

(5) The heroic citizens of Turkey – Adam McConnel

15 Temmuz Darbe Girişimi 0
I did not really sleep after laying down around...

The Palestinian-Israeli Conflict in Terms of Liberal Theory

Dünyadan 0
The hot conflict between Palestine and Israel has confronted...

(6) For those who do not understand – Adam McConnel

15 Temmuz Darbe Girişimi 0
As someone who lived through the night of 15-16...

Turkey Integrates Syrian Refugees by Treating Them like Economic Contributors

English 0
The ongoing civil war in Syria has displaced millions...

© 2022 Hür Fikirler’de yayınlanan yazıların tüm hakları saklıdır. Yayınlanan yazılarda ileri sürülen görüşler ve yazıların bütün hukuki sorumluluğu yazarlarına aittir.
Sitemizde alıntılanmış olan yazıların kaynakları belirtilmiştir.