Bireysel menfaat ile toplumsal menfaat arasında bir çelişki olduğunda hangisinin tercih edilmesi gerektiği sorulsa, insanların çoğu toplumsal menfaat der. Bu soruya muhatap olanlar, asıl düşüncesi öyle olmasa bile karşılaşacağı tepkilerden korkarak toplumun menfaatini daima bireysel menfaatinin önüne koyacağını beyan eder.

Ancak, bireysel çıkarla toplumsal çıkarı karşılaştırmak elmalarla armutları toplamaya benzer. Bir bireysel çıkar bir başka bireysel çıkarla karşılaştırılabilir. İhtilâf aynı türden olan şeyler, yani bireysel çıkarlar arasında söz konusu olabilir. A’nın çıkarı B ile çatışabilir. Bu durumda bireysel çıkarları tek tek teşhis etmek ve karşılaştırmak mümkündür. Bireysel çıkarlar somuttur. Genellikle kısa vadelidir ve ekleme, çıkarma gibi işlemlere tâbi tutulabilir. Toplumsal çıkar farklı özelliklere sahiptir. Bireysel çıkarın olduğu anlamda bir çıkar olamaz, çünkü bir birey gibi teşhis edilebilir ve diğerlerinden farklılaştırılabilir bir beşerî varlığın gözlenebilir menfaatine benzemez. Toplumsal çıkar içinde birbirleriyle çelişik çok sayıda bireysel çıkarı barındırır.

Toplumsal çıkar elbette var; ancak elle tutulur bir maddî özle değil, toplumsal düzenle ilintili. Toplumsal çıkar, bireylerin kendi kişisel çıkar arayışlarının mümkün olmasını sağlayan çerçeveyi teşkil eden ve koruyan beşerî kurumların – kuralların — yaşaması ve yaşatılmasıdır. Örneğin özel mülkiyetin mevcudiyeti ve hukukî koruma altında olması tüm toplumun yararınadır, çünkü mülkiyet ve mülkiyete dayanan hukuk insan davranışlarını regüle eder; böylece toplumsal hayatın savaşa dönüşmesini engeller ve bir sosyal düzenin oluşmasına katkıda bulunur. Fakat bu düzen içinde bireylerin mülkiyet sahipliği durumları değişir. Birilerinin mülkiyeti artarken birilerininki mutlak veya nispî anlamda azalabilir. Ancak, bireyler arası mülkiyet değişimleri ekonomik hayatı sıfır toplamlı merkantilist bir oyuna dönüştürmez; normal şartlar altında toplumdaki toplam mülkiyet miktarı artmaya devam eder. Düzen içinde bireylerin kişisel çıkar arayışı toplumsal faydaya zarar vermez, zira toplumsal çıkar toplam mülkiyet miktarının artmasındadır.

Bireysel çıkar ile toplumsal çıkar arasında meşru ve anlamlı bir karşılaştırma yapma ve bundan kamu politikası için sonuçlar çıkarma imkânı yoktur. Peki, hem entelektüel hem sosyal hayatta böyle anlamsız bir karşılaştırma sorusu niçin ve nasıl sorulabiliyor? Bunun sebebi, kişisel çıkar arayışının daima başkalarının pahasına yapılmak zorunda olduğu yolundaki yaygın — ve yaygın olduğu ölçüde yanlış — inançtır. Hem akıl hem tecrübe bu tür bir “başkalarına zararlı” çıkar arayışının mümkün ve mevcut olduğunu gösteriyor. Ancak bu, piyasa mübadeleleriyle değil, mübadelelerin siyasileşmesiyle, daha doğrusu siyasî hüviyetli gelir-kaynak transferleriyle vuku buluyor.

Özgürlükçü bir siyasal düzende mübadele yapma gücünün teorik eşitliğine ve pratik değişkenliğine karşılık, siyasî süreçler eşitsizliğe ve sabitliğe dayanır. Şöyle de denebilir: Siyasî güç bireyler arasında eşitsiz dağılır. Bu yüzden, siyasî yol ve mekanizmalarla birilerinin bireysel çıkarının artırılması, başka birilerinin bireysel çıkarının azalması anlamına gelir. Oysa, piyasa düzeninde bireylerin kişisel çıkar arayışı başka bireylerin kişisel çıkarlarının da artırılması anlamını taşır. Böyle olmasa, bireyler mübadele ilişkilerine girmez.

Siyasî işlemlerin kaçınılmaz olarak birilerinin birilerine karşı zor kullanması anlamına gelmesine karşılık, piyasadaki mübadeleler gönüllülüğe dayanır. Siyasetin tekelciliğinin zıddına, kişisel çıkar arayışına dayalı piyasa çoğulcudur; hiçbir tüketiciyi tek üreticiye, hiçbir üreticiyi tek tedarikçiye mahkûm etmez. Piyasada kişisel çıkar arayan, bunu hâliyle başkalarından elde edecektir. Muhatabının bunu yapmayı kabul etmesi için kendi kişisel çıkarının da karşılanacağını bilmesi gerekir, yoksa karşılıklı ilişkiye girmekten imtina eder. Piyasalarda sayılamayacak kadar çok işlem gerçekleşir ve bireylerin kişisel çıkarları tek istikamette değil hep farklı istikamette artmaya meyleder.

Toplumsal çıkar, uzun vadede bireysel çıkar arayışlarını regülasyona tâbi tutan ve istikrarlı kılan kurum ve kuralların muhafaza edilmesidir. Bu kural ve kurumların oluşturduğu çerçeve içinde bireysel çıkar arayışları toplumun çıkarlarını geliştirir. Bu ikisi birbirinin zıddı değil tamamlayıcısı ve teşvik edicisidir. Biri diğerine tercih edilemez, edilmesi gerekmez; biri için diğerinden vazgeçilmez, vazgeçilemez.

Serbestiyet, 15.08.2017

Süleyman Seba’nın vefatının seneyi devriyesine denk gelen bu seyircisiz açılış maçı hiç ama hiç yakışmadı. Passolig’di, Sporda Şiddet Kanunu’ydu derken hala tüm tribünlere ceza verilmesi gerçekten çok yazık.

Ancak bu ceza Beşiktaş ve Şenol Güneş için bu sezonun geçen yıllardan daha çetin geçeceğine dair daha güzel bir uyarı olamazdı. O kadar ki rahmetli Süleyman Seba rakipleri yenmek yetmediği için “Benim çocuklar gerekirse hakemi de yenecekler” derdi. Şimdi de buna “Federasyonu da yenecekler”i eklemek gerekiyor. Çünkü verilen bu ceza o denli art niyet kokuyor ki futbol adına üzülmemek elde değil.

Nitekim maça iki takımda bir türlü konsantre olmadı.

HAZIRLIK MAÇI GİBİ BAŞLADI

Maç bir lig maçından çok hazırlık maçı edasında başladı. İlk yarı saman alevi gibi anlık pozisyonlar yaşanırken ilk pozisyonu Beck heba ediyor, Talisca eski devir televizyon yayınları gibi gelip-giden bir görüntü sergiliyor, Atiba’da geçen sezon 25. haftada çekilen fişini hala takmayı unuttuğunu gösteriyordu. Antalya geriden top çevirerek Beşiktaşı üstüne çekip geride boşluk yakalamak isterken maç bitti derken bir serbest vuruştan golü yedi.

Pepe Real Madrid’de de yaptığını ilk maçında yaparak Beşiktaş’ı öne geçirirken nokta transfer olduğunu da herkese göstermiş oldu.

BİR TÜRLÜ 10 NUMARA OLAMADI

İkinci yarı aynı 11’lerle başlarken Güneş’in Atiba’ya bu hali ile tahammül göstermesi çok ilginçti. Maç ortada gidiyor derken araya Avrupa’nın en iyi ama Türkiye’de sıradan bir hakem izlenimi veren Cüneyt Çakır girdi. Önce Cenk’e elle oynama ardından Tosic’e yanlış faul çalarak Beşiktaş’ın iki kontrasını yiyen Çakır herhalde aklı bu pozisyonlarda kaldığı için Cenk’in rüzgardan düşüşüne penaltı çalarak maçı bitiriverdi.

Vida geldiği takdirde bu hali ile Atiba’nın yerini Medel’e kaybetmesi kaçınılmaz gözüküyor. Kim iyiydi diyecek bir maç olmadı ama Oğuzhan’a da bir parantez açmak gerekiyor. 10 numaralı formayı sırtına geçirmesine rağmen Oğuzhan bir türlü Beşiktaş’ın 10 numarası olamıyor. Güneş’in bu işe bir çözüm bulamaması ileride Beşiktaş’ın başını çok ağrıtabilir.

Karar Gazetesi, 14.08.2017

FETÖ operasyonlarına bakarken bugüne kadar vur derken öldüreni çok olduğu için sürecin itina ile yürütülmesi için ve adaletten şaşılmaması için mağduriyetlere dikkat çekmeye özen gösterdim.

Açıkçası askeri ve adli yapıda, emniyet ve kısmen maliyede yapılan operasyonlar beni çok da fazla endişelendirmiyor, çünkü eline silah alan ya da devletin gücünü örgüt için bir silah gibi kullananlarla ilgili atılacak adımlar belli ve bu konuda –her ne kadar bizim aklımızla dalga geçer çalışır gibi savunma yapanlar çok olsa da- haksızlık ihtimali oldukça düşük. Tabii ki bu kaydımız hiç yanlışlık ve haksızlık olmadığı-olamayacağı anlamına gelmiyor.

***

İşin bir de meşhur Bylock yönü var.

Bylock, FETÖ operasyonlarının başından beri en çok duyduğumuz, içini dışını fazlasıyla öğrendiğimiz ve en çok aşina olduğumuz örgüt içi haberleşme ağının adı.

Yapılan açıklamalardan öğrendiğimiz kadarıyla bu ağa öyle Facebook’a ya da Twiter’a katılır gibi kafanıza göre katılamıyorsunuz. Katılabilmek için davet almanız gerekiyor, konuşmalarınız da şifreli ve bir süre sonra siliniyor.

Hepimizin bildiği gibi FETÖ operasyonlarının başından beri on binlerce kişilik Bylock listelerinden bahsediliyor. FETÖ yapılanmasına yönelik elimizdeki en somut bağlantılardan birisi bu. Bu nedenle Bylock kullanıcıları potansiyel olarak şüphe altında.

Ancak Bylock nedeniyle haklarında işlem yapılanların büyük bir kısmı bu örgüt içi haberleşme ağına bir ya da iki kere girdiğini daha sonra kullanmadığını ya da bu programın sadece telefonuna yüklediğini ama kullanmadığını, bazıları da böyle bir programı hiç kullanmadıklarını ve telefonlarına da yüklemediklerini iddia ediyor.

Bu son iddiada maalesef GSM operatörlerinden birinin yaptığı açıklama nedeniyle işin böyle bir tarafının olabileceğini gösteriyor.

Bu savunmaların bir kısmı gerçekten doğru olabilir, ancak beni asıl rahatsız eden durum başka!

15 Temmuz sonrası bu kadar çok gündeme gelmesine ve çarşaf çarşaf Bylock listelerinin olduğu açıklanmasına rağmen, cep telefonlarında sehven(?) Bylock bulunan hemen hemen hiç kimsenin –en azından ben kamuoyunda bu yönde bir açıklama görmedim- çıkıp da:

“Benim cep telefonuma şu şu nedenden dolayı Bylock yüklendi ama ben FETÖ’cü değilim ve bu ağı etkin bir şekilde kullanmadım kendimi de ihbar ediyorum. Ben bu yapılanmadan uzağım…” dediğine şahit olmadık.

Nedense bu programı kullananların hiç biri yakalanana kadar ses çıkarmıyor!

Peki, bu sessizliği nasıl okuyacağız?

Kuvvetli ihtimal, bunun en büyük sebebi bazıları bu yapılanmanın gerçekten bir parçası oldukları için deşifre olmama ümidi ile bir kenarda sessizce bekliyorlar ve malumunuz “en büyük FETÖ düşmanı benim rolü” oynuyorlar. Ki, 15 Temmuz’un sene-i devriyesinde de her yerde –Demokrasi Nöbetleri sırasında olduğu gibi- FETÖ ile geçmişte içli dışlı olmuş pek çok kişinin yine en ön saflarda bayrak salladığını müşahede ettik.

İyi niyetle düşündüğümüzde ise –az da olsa- gerçekten FETÖ ile ilgileri en azından düşündüğümüz manada olmayan ancak masumiyetlerine kimseyi inandıramayacaklarını düşündüğü için sessiz kalanlar olabilir.

15 Temmuz’un üstünden bir yıl geçmişken beni endişeye ve karamsarlığa en çok iten durum açıkçası bu. Çünkü çeşitli kurumlardan gelen haberler bu Bylock tehdidinin çok farklı şekilde ve amacı dışında kullanıldığı şeklinde.

Bazı kendini bilmez yönetici ve çetelerin(?) ellerindeki gücü kullanarak hoşlanmadıkları, kendilerine rakip gördükleri, siyaseten ya da başka sebeplerle rahatsız oldukları çalışanları FETÖ’cü olma ithamı ile korkutarak emekliliğe ya da işlerinden ayrılmaya zorladıklarını ya da FETÖ’cü damgası vurarak tasfiye ettiklerini duyuyoruz.

Bu tür eylemlerde bulunanlara söylenecek tek bir söz olabilir; “Yapıp, ettiklerinizi mutlaka bir gören var ve bu dünyada karşılığını görmeseniz de bu işin bir de mahşeri var!” Vesselam…

Karar Gazetesi, 09.08.2017

Bir ülkede, başta işkence ve kötü muamele olmak üzere insan hak ve özgürlüklerine dair tablo, o ülkedeki iktidarın siyasi tercihleri ve tutumları ile şekillenir. Siyasetinin merkezine hak kavramını yerleştiren ve icraatına özgürlükçü bir perspektifle yön veren bir iktidarda, hak ve hürriyetlerin çıtası yükselir. İhlal iddialarının üzerine kararlılıkla giden,  yapanın yaptığını yanına kâr bırakmayan ve her tasarrufuyla hak ihlalcilerine aman vermeyeceğini kanıtlayan bir hükümet anlayışı, koruma mekanizmalarını geliştirir ve ihlallerin giderek azalmasını sağlar.

Buna mukabil, eğer iktidar eylem ve söylemlerine hak ve özgürlük hassasiyetini yansıtmaz, ihlalleri sessizce geçiştirir, “Aman güvenlik güçlerinin moralini bozmayalım, ellerini soğutmayalım” düşüncesiyle iddialara gözlerini ve kulaklarını kapatırsa, orada insan hakları yerlerde sürünür. Hak ihlalleri başını alır gider.

Türkiye’de işkence ve kötü muamele iddiaları giderek artıyor. Son olarak Hakkâri’nin Şemdinli ilçesinin Altınsu-Şapatan köyünden gelen iddialar kan donduruyor. Köye 6 Ağustos gecesi PKK’nin düzenlediği saldırıda bir özel harekât polisi hayatını kaybetmiş. Ardından köyde operasyon başlatılıyor. Operasyonda gözaltına alınma işlemleri esnasında altmışın üzerinde köylünün darp edildiği ileri sürülüyor.

Bu darp iddialarını kuvvetlendiren fotoğraf ve tanıklıklar söz konusu. Mesela darp edildiğini söyleyen köylülerden biri Şemdinli Başsavcılığına başvuruyor. Özel harekât polislerinden şikâyetçi olduğu dilekçesinde şunları söylüyor:

“6 Ağustos’ta saat 01.00 ile 09.00 saatleri arasında gelen özel harekât, arama kararını bile göstermeden kapımızı pencerelerimizi kırarak evlerimize girdi. Burada ağza alınmasından bile hayâ edeceğimiz küfür ve hakaretler savurdular. Eve girer girmez beni darp etmeye başladılar. Yüzlerini görürsem teşhis edebileceğim polis memurları sabah saatlerine kadar bana işkence edip küfürler savurdular. Evden çıkarıp yüzü koyun yatırdılar. Bu vaziyette sabaha kadar beklettiler. Fırsat buldukları her an tekrar gelip vücudumun çeşitli yerlerine buldukları her şeyle vurdular.”

Suçluların telaşı

Şahitler, şikâyetler ve fotoğraflar ortada olmasına rağmen Hakkâri Valiliği skandal bir açıklama yaptı. Valilik hem “kusuru olan personel tespit edilirse haklarında gerekli idari tahkikatın yapılacağını” belirtti, hem de “Bazı haber ajanslarında ve sosyal medyada güvenlik güçlerinin vatandaşlarımıza işkence yaptığı yönündeki haberler tamamen asılsızdır ve terör örgütünün propagandasını yapma maksadını taşımaktadır” ifadesini kullandı. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün açıklamasının da Valilikten aşağı kalır yanı yoktu. Genel Müdürlük de hem iddiaların “gerçeği yansıtmadığını” söylüyor, hem de  “müfettişlerin görevlendirildiğini” ilan ediyordu.

Kendi içinde tutarsız, baştan aşağı çelişkilerle dolu açıklamalardı bunlar. Eğer Valilik ve Genel Müdürlük iddiaların “tamamen asılsız olduğunu” ve “gerçeği yansıtmadığını” tespit etmişlerse, o halde müfettiş görevlendirmenin ya da gerekli idari soruşturmanın yapılacağı söylemenin ne gereği vardı?

Resmi metinlerde suçluların telaşını ele veren bir ruh hali vardı. Neresine el atsanız elinizde kalıyordu. Kısa bir süre içinde sahiplerini mahcup edecekleri belliydi. Nitekim daha metinlerin mürekkebi kurumadan bir polis açığa alındı.  Dolayısıyla iddiaların hiç de söylendiği gibi asılsız olmadığı, aksine gerçeği yansıtma ihtimalinin çok yüksek olduğu bizzat devlet tarafından kabul edilmiş oldu. “Yoktur… olmamıştır… külliyen yalandır” diye kestirip atmakla gerçeklerin üzerinin örtülemezdi, nitekim örtülemedi de.

“Terör örgütünün propagandası”

Valilik açıklamasındaki asıl vahamet, işkence iddialarını gündeme getirmenin “terör örgütünün propagandasını yapmak” olarak nitelendirilmesiydi. Gerçi yabancısı olduğumuz bir refleks değildi bu. Memlekette kanunsuz bir davranışın ortaya serilmesinin önüne geçmek isteyen bir bürokratın gösterdiği ilk tepki budur. Hemen o iddiayı dillendireni “terör örgütü” ile irtibatlandırır. Böylece hem iddia sahiplerini itibarsızlaştırmaya, hem de konunun dallanıp budaklanmasını engellemeye çalışır. “Terör örgütü” suçlaması her zaman el altında tutulur; ayyuka çıkan kötü bir kokuyu bastırmak için ilk ona müracaat edilir.

Eğer mevzu teröre malzeme sağlamak ve destek olmak ise, hemen belirtelim ki hiçbir şey bu nevi açıklamaların eline su dökemez. Buldozer gibi insanların hanelerine girecek, evlerini başlarına geçirecek, yaşlı-genç, kadın-erkek demeden dayaktan geçirecek, sonra da bundan şikâyet edilmesini “terör örgütünün propagandası” sayacaksınız. Bundan âlâ propaganda mı olur? Hakan Albayrak’ın dediği gibi “Terör örgütünün propagandasına asıl hizmet, terörle mücadelede 1990’lı yılların iğrençliklerini ‘ihya’ etmekle olur. Ve insan hakları ihlallerine 1990’lı yıllardaki tepkileri vermekle…” 

Mazide kalan sıfır tolerans

Peki, buraya nasıl gelindi? Çok değil, üç-dört yıl önce akla bile gelmeyecek bir muamele bugün nasıl halka reva görülebiliyor? Asker ve polis köylülere böyle işkence etme cesaretini nereden alıyorlar? Valilik ve Genel Müdürlük, nereye dayanarak, olayın üzerini örtme gayesi apaçık yalan-yanlış beyanlarda bulunma cüretini gösterebiliyor?

Sebep açıktır; tek kelimeyle iktidarın duruşudur. Bakın, olayın üzerinden hatırı sayılır bir süre geçti. Hemen her konuda konuşan Cumhurbaşkanı ve Başbakan, bu konuya dair tek bir kelime etmedi. Hiç kimsenin insanlara bu şekilde davranamayacağını, terörle mücadelenin hiçbir koşulda hak ihlaline gerekçe oluşturamayacağını, hukuk dışına çıkanların en ağır cezalara çarptırılacağını söylemediler. Sanki böyle bir olay olmamış gibi!

“İşkenceye sıfır tolerans” mazide kaldı. “İleri demokrasi” rafa kaldırıldı. Kürt meselesi, döndü dolaştı, tekrardan güvenlik bürokrasisine emanet edildi. Hukuk zemin kaybetti, hak ve özgürlükler gündemden düştü. Böyle bir siyasetle (!) AKP’nin duvara toslaması kaçınılmazdı; şimdi duvara toslamaya başladı da.

Birkaç yıl önce işkencenin tarih olacağı beklentisi vardı. Oradan sıra dayağının güncellendiği günlere gelindi. Bu vaziyet, hükümet için bir iftihar vesilesi olmasa gerek!

Serbestiyet, 12.08.2017

Muhtemelen futbol camiasının en nefret edilen hocalarından biridir ama ben Jose Mourinho’yu severim. Gerçekten çok özel bir hikâyesi vardır onun. Kariyerine Sir Boby Robson’un tercümanlığı ile başladı. Porto’da sıra dışı başarılara imza attı. Adada Chelsea’yi zirveye taşıdı. Durmadı, İtalya’ya gitti, Katenaçyo üstatlarına savunmanın kralını gösterdi, İnter’i hem İtalya’nın hem de Avrupa’nın şampiyonu yaptı.

O sıralar Real’e gelmesini çok istiyordum. Dileğim tuttu, “Özel Biri” Santiago Bernabeu’ya ayak bastı. Barça fırtınasının sert estiği günlerdi. Eflatun-Beyazlılar, ondan canlarını bezdiren tiki takaya bir son vermesini, rüzgarı tersten estirmesini bekliyorlardı. Pek de istedikleri gibi olmadı.

Gerçi Mou ikinci yılında Beyaz-Şimşekler ile şampiyonluk tacını taktı ama taraftarlarla yıldızı pek barışmadı. Onun topun arkasına geçen, oyunu kilitleyen, topu rakibe bırakan ve hücumdan ziyade savunma hüneriyle netice elde eden tarzı Realseverleri tatmin etmedi. Zira Real demek; topa hükmetmek, rakibe sahayı dar etmek ve skor ne olursa olsun golün peşinde koşmaktı. Taraftar, Mou’da aradığını bulamamıştı.

Ferguson’un tahtında

Real ile yollarını ayıran Mou önce Chelsea’ye gitti. İlk sezon her şey güllük gülistanlıktı. Sonra hava bozdu, Jose ile futbolcuların arası açıldı, takım sahada tel tel dökülmeye başladı. Abramovich’n başarısızlığa tahammülü yoktu. Mou’ya pılını pırtını toplamasından başka çare kalmamıştı. Chelsea’nin kapsını çekip çıktığında gittiği yer, belki de Mou’nun en çok olmak istediği yerdi.

Sir Alex Ferguson’dan sonra Manchester United’da dikiş tutmamıştı.  Moyes ve Van Gaal facialarından sonra bir kurtarıcıya ihtiyaç vardı. Mou, biçilmiş kaftandı; anahtarlar ona teslim edildi. Böylece Mou -en çok istediği yere- Ferguson’un tahtına kurulmuş oldu.

Ne var ki, ManU’nun başındaki ilk yılında işler Jose’nin istediği gibi gitmedi. Bıraktığı Chelsea, Conte’nin liderliğinde ligin tozunu dumanına katarken, Mou’nun ManU’su arkada nal topladı. Chelsea, Tottenham, Manchester City, Liverpool ve Arsenal’in gerisinde kalan Mou, ligi altıncı sırada tamamladı. Yüzünü düşüren bu sonuç, aynı zamanda Mou’nun devler arenasından uzak kalması anlamını da taşıyordu.  O da çareyi UEFA Ligi’ne sarılmakta buldu. Kupayı aldığında ŞL’ne de katılacaktı zira. Onun için bir zamanlar çokça küçümsediği yola bu kez baş koydu. Vaktiyle dudak büktüğü kupayı kaldırdığında öyle bir sevindi ki, onu çimlerden kazımak epey zor oldu.

“Maradona dilencileri”

İşte o Mou, UEFA’nın galibi olarak Real’in Süper Kupa’daki rakibi oldu. Karşısında ise Zidane vardı. Maçtan önceki açıklamalarında Jose, başa geçtiğinde Real’in Avrupa yarışında geri kaldığını, üç yıl boyunca gruplardan öteye gidemediğini, Real’i tekrar yarı finallere kendisinin çıkardığını söyledi. Real’in bugün geldiği noktada payının büyük olduğunu belirten Mou’nun Zidane’ye verdiği mesaj açıktı: “Sen şimdi Real’in başında bahçende armut toplar gibi kupaları topluyorsan, bunda benim de emeğim var, sakın unutma!”

Yazının başında “Mou’yu severim” demiştim. Ama Zizou’yu daha çok severim. Bir sohbetimizde Ali Fikri Işık, Eduardo Galeano’dan mülhem, kendisi için “Maradona dilencisi” demişti. Ben de öyleyim. Şeyh Maradona’yı her zaman tek geçerim. Listenin başına onu yazar, altını boş bırakırım. Eğer mutlak bir isim eklenecekse oraya Zinedine’i eklerim. Yani Zidane sevgim de öyle sıradan bir sevgi sayılmaz. Hele bir de Real’in başındaysa!

Gönlüm -elbette- Real’dan yana,  oturdum ve bu sevdiğim iki adamın Üsküp’teki kapışmasını seyrettim. Mou her zamanki “cool” tavrından uzaktaydı. Eşofmanları içinde yerinde duramıyor, sağa sola talimatlar yağdırıyordu. Zidane ise şık takım elbisesi ve her nedense her daim biraz kısa kravatıyla sakin bir şekilde oyuncularını uyarıyordu. Psikolojik olarak Real’in üstünlüğü su götürmezdi. Ama hazırlık maçlarında Real çok iyi sinyaller vermemişti. Zidane da buna dikkat çekmiş ve “Eğer hazırlık maçlarında istediğiniz sonuçları alamamışsanız yanlış iğden bir şeyler var demektir. Sezonun ilk resmi maçında bu yanlışlarımızı düzeltmek ve kazanmak için çalışacağız” demişti.

Bir sol bekten daha fazlası

Maç başladığında Ronaldo’yu yanında oturttu Zinedine. Çünkü Ronaldo kampa geç katılmış, yeteri kadar takımla antrenmana çıkamamıştı. CR7 oynamak istiyordu ama Zidane’nin felsefesi çok netti: “Benim görevim herhangi bir futbolcuyu mutlu etmek değildir. Benim için takım önemlidir.” Real’in ilk 11’inde yeni bir oyuncu yoktu. Geçen yılın kadrosu ve dizilişi (4-3-3) sahadaydı. Gerçi Zidane’ye göre “Dizilişin bir önemi yoktu(r); oyuncuların sahada ne yaptıklarının önemi vardı(r) ” ve sahadakiler gerçekten iyi iş çıkarıyorlardı.

Isco, giderek olgunlaşıyor; kendine güveni artıyor, top ayağına yakışıyor, sorumluluk alıyor. Casemiro, Zidane’den sonra her geçen gün üstüne koyuyor, defansif güçlülüğüne ofansif yaratıcılık ekliyor. Kroos, dinamo gibi, durmadan ileri-geri çalışıyor. Modriç, nihayet hak ettiği 10 numarayı sırtına geçirmiş takımı bir maestro gibi yönetiyor. Bale’nin sanki Real’deki vadesi doluyor. Benzema iyi ama Morata da gittikten sonra yanında Mbappe’ye yok demem. Ramos-Varane ikilisi oturmuş, dengeli oynuyor ve birbirlerini gayet iyi tamamlıyorlar. Carvajal hırslı. Marcelo ise her zaman bir sol bekten çok daha fazlası.

Real maçın her bölümünde ManU’ya baskın çıktı. Hele bir 15-40. dakika arasında öyle bir ablukaya aldı ki Manchester kalesini, Mou birinci bölgesine değil otobüs sıra sıra tır dizse yine fayda etmez, Madrid’i durdurmazdı. Zizou eze eze bir kupayı daha müzesine götürürken, Mou bir Süper Kupa finalinden daha boynu bükük ayrıldı.

“Kazanmaktan yorulmayız”

Maçtan sonraki basın toplantısında bir gazeteci Isco’ya “Her şeyi kazandınız. Bundan sonra sizi ne motive edebilir?” diye sordu. Isco, şanslı bir dönemden geçtiklerini ve bir futbolcu olarak kazanabileceklerin bütün kupaları aldıklarını belirtikten sonra ekledi: “Ama biz hep kazanmak isteriz. Her maçı, hatta her antrenmanı kazanmak isteriz.”

Benzer bir soru Zizou’ya da yöneltildi. Cevap çok kallaviydi: “Karakterli oyuncularım var. Karakterli bir oyun anlayışına sahibiz. Real Madrid her zaman aç bir takımdır. Sürekli olarak daha fazlasını isteriz. Kazanmaktan yorulmayız.”

Yani ne kazanılacak maç biter ne kaldırılacak kupa ne de bizdeki kazanma isteği.

Onun için önümüze bakalım.

Aralık’ta Abu Dabi’de FİFA Kulüpler Dünya Kupası var.

Önce onu alalım, sonrasına Allah kerim!

Serbestiyet, 10.08.2017

Hukuk pratiği en çok tartıştığımız konular arasında. Hukukla ilgili teorik/felsefî/akademik tartışmalar ise çok az ve olanlar hayli düşük irtifalı. Hukuk fakültelerinin müfredatı ve ortalama hukuk öğrencisine dört yıllık eğitimde aktarılan/benimsettirilen zihniyet, bu tespitin en iyi kanıtı.

Daha iyi işleyen bir hukuk sistemi — yani daha çok adalet — sadece onu istemek ve övmekle gerçekleşemez. Bunun için, başka birçok şey yanında derin tefekküre de ihtiyaç var. Üzüntüyle gözlemliyorum ki, son zamanlarda yaşanan tartışmalar düşüncede derinleşmekten ve zenginleşmekten ziyade tarafgirlikte katılaşmaya katkıda bulunmakta.

Klasik hukukçular hukuka adaletin aracı olarak bakar. Onlara göre hukukun görevi adaleti tesis etmektir. İktisatçılar ise hukuku pozitif ve negatif dışsallıklar yaratan, hayata düzenlilik ve öngörülebilirlik getiren, toplumsal refaha katkıda bulunan veya zarar veren regülasyonlar heyeti olarak görür.

Hukukçuya göre hukukun görevi adaleti tesis etmektir dedik. Ancak, bunu söylemek de fazla bir şey söylemiş olmak anlamına gelmez, zira adaletin ne olduğunun da açıklanması gerekir. Bu konuyla ilintili bir diğer problem, adaleti kimin tanımlayacağı/tayin edeceğidir.

En iyi hukuka giriş kitaplarında bile işin bu kısmı es geçilir. Sanki adaletin hem ne olduğu hem de nasıl tesis edileceği biliniyormuş gibi yapılır. Daha da kötüsü, adaleti tesis edecek olanın hukukçu — hukuk memuru — olduğu ihsas edilir. Bu, hukuk memurlarının eline insan toplumları açısından uzun vâdede atom bombasından daha tehlikeli bir güç vermek anlamına gelir.

Soru basit: Hukukçunun tesis ettiğini iddia ettiği adaletin, toplumda beklenen adaletin aynısı olmasını nasıl garanti edeceğiz? Başka türlü ifade edelim: Hukukçu topluma adaletin ne olduğunu mu öğretmeli, yoksa esas itibarıyla toplumda hâkim adalet anlayışına mı hizmet etmeli?

Bu hayatî soruya, aklını kaçırmamış hiç kimse ilkiyle cevap vermez. Her hukukçu hukukun toplumla bağından, ihtiyaçları gidermesi gereğinden söz eder. Ne var ki pratikteki durum, en azından kısa vâdede, tersine olabilir. Yani hukukçu toplumdaki adalet anlayışını çiğneyebilir, görmezden gelebilir.

Bu problemin farkında olan toplumlar, yargı bürokratlarının toplumdan kopuk, otonom bir güç hâline gelmesini engellemek için, toplumun — tabiri caizse — elinin yargıya dokunmasını sağlamaya çalışır. Jüri sistemi, bazı yargı mevkilerine seçimle gelinebilmesi, seçilmiş organların yargı bürokrasisinin göreve getirilmesinde ve denetlenmesinde yetki sahibi kılınması… bunun başlıca yollarıdır. Türkiye bu bakımdan çok kötü durumda. Herkes başına bir yargı felaketi gelene kadar yargının bağımsızlığından söz etmekte, ama toplumun yargıya dokunmasını gündemine almamakta. Hukuk eğitimi de hem eğitenleriyle hem eğitilenleriyle, ağırlıklı olarak yargı-toplum kopukluğunu derinleştirmekte ve normalleştirmekte.

Dört yıl kadar önce, bir grup hukuk öğrencisine hukuk üzerine bir konferans verdim. Katılımcılara, yargının meşruiyeti ve toplumdaki adalet beklentilerine cevap vermesi açısından toplumun elinin yargıya dokunması gereğinden söz ettim. Ceza dâvâlarında kullanılan jüri sisteminin Türkiye’ye taşınabileceğini anlattım. Söz alan bir öğrenci, mealen “Ama hocam hukuk eğitimi almamış bir kişi hukuk nosyonuna sahip olamaz ve hukukun ne olduğunu bilemez ki!” dedi. Çok iyi niyetle yapılan bu itiraz, anlatmaya çalıştığım zihniyet sorununu tüm çıplaklığıyla ortaya sermekteydi. Cevabım şöyle oldu: “Hukuk bilgisi ve nosyonu ayrı bir mesele, ama her insanda adalet duygusu vardır ve ortalama insan âdil olanla olmayanı ayırdetme yetisine sahiptir.” Öğrencinin bakışından ve yüzündeki ifadeden, sözlerimden hiç hoşlanmadığını anladım. Hayal kırıklığına uğramıştı. O, hukuk eğitimi almış kişilerin almamış kişilere üstünlüğünü vurgulamamı ve hukukçuları yüceltmemi bekliyordu.

Son birkaç yıl içinde atılan bazı adımlar — yani doğrudan halk tarafından seçilen cumhurbaşkanlığı kurumunun ve parlamentonun, yargıçların ve yargı bürokrasisinin özlük işleriyle alâkalı idarî heyetin (şimdi HSK) üyelerinin atanmasıyla ilgili yetkileri — toplumun elinin yargıya dokunma oranını arttırdı. Ama alınması gereken daha epeyce bir mesafe var.

Serbestiyet, 11.08.2017