Tam olarak anlaşılmayan bir şeyin sevilmesi, kabul edilmesi daha da önemlisi uygulanması mümkün değildir. 2024 Mart ayında yayınlanan kısa adı TYMM olan yeni müfredatın özün özü diyebileceğim bir tanıtımını yapmak istiyorum.
Müfredat Programı GENEL metin ve her dersin yeni veya uyarlanmış formundan oluşuyor. Program genel metinden yola çıkarak daha sistematik bir bilgi ve anlayış oluşmasına yardımcı olmak istiyorum. TYMM üç sütun üzerinde yükselmektedir.
Felsefesi: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, eğitimi yalnızca akademik bir süreç olarak değil, insanı merkeze alan bir gelişim yolculuğu olarak ele almaktadır. Modelin merkezinde “iyi insan” yetiştirme hedefi yer alır. Bu bağlamda bireyin aklî, ahlâkî, estetik ve duygusal yönlerinin dengeli biçimde geliştirilmesi amaçlanmaktadır.
TYMM’nin Dayandığı 3 Sütun
- Yetkin ve Erdemli İnsan: Müfredatın temel hedefi budur. Model, temelde 10 insan profili ideali belirleyerek insan yetiştirme hedefini ortaya koymuştur. Bireyler bir yandan 21. Yüzyıl yetkinlikeri ile donatılırken bir yandan da erdemlerin kazanıldığı ruhsal ve bedensel zenginlikleri sağlamayı amaç edinmiştir. Programın Temel Sütunu Yetkin ve Erdemli İnsandır. Modeldeki diğer sütunlar esas hedefe ulaşmak için kullanılacak olan anlayış, yol ve yöntemleri ifade etmektedir. Eğitim profesyonellerinin daima birinci ve ana hedefe odaklı bir çalışma disiplini geliştirmeleri gerekmektedir.
- Öğretim Modeli: Programın ikinci ayağı ise eğitim-öğretim yaklaşımı ile ilgilidir. Modelin başarıya ulaşmasında çok önemli araç ve yöntemleri içermektedir. Model bu kapsamda:
- Temel kabuller,
- Ön değerlendirme süreci,
- Köprü kurma
- Öğrenme-öğretme uygulamaları
- Farklılaştırma ile öğretim sürecinin çerçevesi çizilmiştir.
Öğretim anlayışı, öğretim yöntem ve teknikleri; Erdemli ve Yetkin insan yetiştirme gayesi ile yakından ilişkilidir. Bu anlayış ile öğretim faaliyetleri düzenlenmelidir. Eski usul öğretmenin etkin, öğrencinin edilgen olduğu bir yapıyla öğretim yapılamaz. TYMM’ninde bilge, ruh ve bedence sağlıklı, erdemli bireyler yetiştirmek için, yaparak, yaşayarak, çok ortamlı öğretim alanlarıyla önceki bilgileri, yeni bilgilere ulaşmak için köprü yaparak zengin ve coşkulu bir öğretim habitatı oluşturmak durumundayız.
Kitaplar ve kitap içindeki etkinlikler öğretimde araçtır. Öğretmenler öğretim çıktısına sadık kalmak koşuluyla, etkinliklerde, faaliyetlerde değişiklik, yenilik veya farklı bir aracı kullanabilirler.
- Ölçme ve Değerlendirme: “Ölçme ve değerlendirme hem öğretimin bir parçası hem de öğretimi tamamlayan bir süreçtir. Bir öğretim programı uygulanırken uygulamanın her adımında öğrencinin gelişiminin incelenmesi, öğrenme-öğretme sürecinin öğrenme çıktılarına ulaşılıp ulaşılmadığının izlenmesi gerekir” (MEB, 2024: 59).
Ölçme ve Değerlendirme ilkleri:
- Süreç odaklı ölçme ve değerlendirme,
- Beceri odaklı ölçme ve değerlendirme,
- Sık aralıklı ölçme,
- Farklılaştırmalı ölçme ve değerlendirme
- Bireyselleştirilmiş ölçme,
- Dijital teknolojiyi ölçmede kullanma.
Maarif Modeli, ölçme değerlendirmeyi modelin bir parçası olarak değerlendirmektedir. Ölçme ve değerlendirme öğretimin önemli bir ayağıdır. Sık aralıklı, amaca uygun, beceri kazanımı odaklı, süreçleri ölçen, bireyselleştirilmiş ölçmeyi de kapsayan bir ölçme ve değerlendirme anlayışına evrilmek gerekiyor.
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, yapay zekâlı 21. yüzyılda bir lüks değil zorunluluktur. Yetkin erdemlerle donanmış çocuklara, gençlere ihtiyacımız var. Modelin evi okullarımız, modellin ebeveynleri okul yöneticileri ve modelin yetkin ustaları öğretmenlerimizdir. Bakanlık uzmanlarının, il, ilçe eğitim yöneticilerinin, okul müdürlerinin, müdür yardımcılarının modelin hayat bulması için liderlik ve denetim yapmaları birincil iştir. Öğretmenlerin süreçteki kritik rollerini binlerce kelimeyle de anlatamayız! Öğretmenlerin, genel metin ve dersinin programını çok iyi inceleyip yola çıkarak; çok çalışarak çocuklarımızın ve gençlerimizin hayatlarında fark yaratmaları gerekmektedir.
Kaynak
Millî Eğitim Bakanlığı (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Genel Metni. Ankara: MEB Yayınları.
