Mesut Yeğen (Müstakbel Türk’ten Sözde Vatandaşa, İletişim, 2006), Türkiye’de devletin Kürtler ilişkin düşüncesinin zaman içinde değiştiğini söyler. Cumhuriyet’in kuruluş dönemlerinde Kürtlüklerinden arındırılıp Türklüğe intisap edecek “müstakbel Türk” olarak görülen Kürtler, 2000’lerde “sözde vatandaş” olur. Ancak inkârın iflası devleti yeni arayışlara iter; AKP inkârı rafa kaldırıp Kürtlerin kimlik haklarını tanır. Fakat bu da, hakları en alt düzeyde ve sündürerek kabullenmeyi öngören“sınırlı bir tanıma”yı geçmez.

Devletin Kürtler hakkında fikrinin değişmesi gibi Kürtlerin de devlet algısı ve devlete gösterdikleri tepkiler içinde şekillenen kendi kimliği de büyük bir değişime uğradı. Kaba bir genelleme yaparsak: 1923-1938 arasında, devletin kendileri için öngördüğü “Türk” kimliğini kabullenmeyen, itirazlarını birçok kere devletle çatışarak gösteren bir “isyan eden Kürt” kimliği vardı. Devlet bu isyanları, hem çok kaba askeri yöntemlere başvurarak, hem de ince asimilasyoncu politikaları izleyerek bastırdı. Kürtlerde mücadele edecek merkez ve takat kalmadı, Kürtlerin özgüvenleri kırıldı. Böylece 1940-1970 arasındaki uzun dönemde, bir-iki istisna dışında, devletin yapıp etmelerine ses çıkarmayan“kabullenen Kürt” kimliği baskın hale geldi.

Ancak 1970’lerde bu tabloda da bir dönüşüm yaşandı. Dönemin ağır politik ortamında etkisiyle Kürt gençleri farklılıklarını keşfetmeye, farklılıklarından kaynaklanan hakları talep etmeye, bunları siyasal alana aktarmak için örgütlenmeye başladılar. Bu süreç, 1980’lerde toplumsal değişimin hız kazanması ve bilhassa başlayan çatışma/savaş nedeniyle daha da keskinleşti. Devletin kamusal ve hatta özel alandan kazımaya çalıştığı kimlik bilinci su yüzüne çıktı, milliyetçi söylemler yaygınlaştı ve “millet olmaktan kaynaklanan haklarını talep eden Kürt” kimliği belirmeye başladı.

Hamza Aktan “Kürt Vatandaş” (İletişim, 2012) adlı önemli kitabında, tüm bu yaşananların birçok alanda Kürtlerin davranış kodlarını değiştirdiğini belirtiyor. Aktan, 1980’ler öncesinde -kimi yerde gönüllü olsa dagenelde zorunlu olan vatandaşlık halinin 2000’li yıllara gelindiğinde yerini gönülsüzvatandaşlığa bıraktığını ve bu vatandaşlık algısının her geçen gün daha fazla yerleşiklik kazanıyor.

Aktan, hukuki anlamda bir vatandaşlık tartışması yapmıyor. Çünkü “Kürt vatandaş” ifadesinin hukuki ve siyasi bir geçerliliğinin olmadığının ve Kürtlerin Türkiye’deki varlığının hukuki değil fiili bir durum olmaya devam ettiğinin altını çiziyor. “Kürt vatandaş” tabirini “resmiyette ‘Türk’ olsa da vatandaşlık pratiklerine sahip olan Kürt toplumunu ifade etmek” için kullanan Aktan, kitabında da bu vatandaşlık pratiklerine -yani sıradan Kürtlerin gündelik-toplumsal hallerine- projektör tutuyor. Bu meyanda Kürtlerin anadilleri ile kurdukları ilişki; Kürt ve/veya Türk kenti ile yurtdışındaki yaşama koşulları; siyasette, popüler kültürde ve Türk medyasındaki durumları; askerde, okulda ve internetteki varlıklarını masaya yatırılıyor. Aktan, konuyu çok fazla teoriye boğmadan derinlikli bir analiz ve kişisel hikâyeler eşliğinde, tüm bu mecralarda Kürtlerin nasıl hareket ettiklerini, hareketlerine yön veren ruh hallerini ve ne tür davranışlara maruz kaldıklarını anlatıyor.

Kitabı okuduğumda vardığım birçok sonuç oldu, ama en önemlisi şu: Türkiye’de Kürt olmak, bizatihi sorun yaşamak ve sorunlarla iç içe olmak demektir. Kürt olduğunuzda, “normal” biri olmadığınızı hem toplum hem de devlet size her ortamda hatırlatır ve siz de – mesela bir Türk gibi- normal bir muameleye tabi tutulmayacağınızı bilirsiniz. Bu kural, hayatın hemen her alanında işler. Mesela, anadilinizle konuşmanız sorun olabilir: “Dolmuşta, otobüste telefonla Kürtçe konuştuğumda yanımdan biri mutlaka ‘Nerelisiniz?’ diye sorar. Eğer memleketimi söylersem hemen ‘terör’ hakkında ne düşündüğümü yoklayan sorulara geçer. Ben de bunun olmaması için mümkün mertebe temkinli mesafeli yanıtlar veriyorum.” (s. 29)

Veya isminiz sizi potansiyel bir şüpheli haline getirebilir: “Ben zaten ismim yüzünden zorluk yaşayacağımı biliyordum. Tam da öyle oldu. Onlarla aynı konuşsam bile ‘bir kere senin adın Dilan’ diyorlar.” (s. 69)

Kendinizi en çok güvende hissettiğiniz çekirdek ailede dahi Kürt kimliğiniz saklanması gereken bir şeye dönüşebilir: “Kocamın ailesi yanında sudan konular dışında pek konuşmam. Siyasetten partiden anlamamış gibi yapıyorum. Oysa kocamdan da, onun çokbilmiş abisinden de daha çok haber izlerim, takip ederim. Yanımda yok Kürtler vatan haini, yok nelerine yetmiyormuş bu hak gibi abuk sabuk konuşuyorlar. Sessiz, anlamaz gelin oluveriyorum.” (s.70)

Popüler kültürde normal bir yaşam süren bir insan olarak gösterilmeniz çok nadirdir. Genellikle ya ilkel, geri ve çağdışı bir yaşamın sürdüğü bir coğrafyada yaşayan bir Doğulu, ya insanlıktan nasibini almamış bir PKK’li ya da korkudan dolayı PKK’ye destek veren edilgen biri olarak resmedilirsiniz. Her halükarda sizi bu pespaye hayatınızdan alıp çıkaracak dışarıdan gelen bir kurtarıcıya ihtiyaç duyarsınız. (s.104-106)

Ana akım medyada, teknik işlerde değerlendirilir ve yöneticiler tarafından belki dinlenirsiniz ama görüşlerinizin haber bültenlerine ve gazete köşelerine aktarılması çok zordur. “Bir süre önüme gelen sayfalardaki milliyetçi ve yanlı ifadeleri elemeye çalıştım ancak sayfayı her seferinde geri çevirdiler ya da benden alıp başkasına verdiler. Bende bu nedenle içinde Kürt geçen hikâyelerle ilgilenmemeye başladım. Ne onların başını ağrıtacak ne de beni sıkıntıya sokacak konulardaki sayfalarla ilgilendim, işte çevre haberleri, asayiş, vs.1 (s.115)

Çoğunlukla askere gönül rahatlığıyla gitmezsiniz; zaten askeriye de sizle alakalı şüphelere sahiptir. (s. 138) Okula başladığınızda Türkçe bilmemeniz veya aksanlı konuşmanız başınıza dert olur; dahası “Türk ve Türkçe olan her şeyin kıymetli, Kürtçe ve Kürt olanın ise görünmez, çoğu yerde değersiz, itibarsız olduğu bir ideolojiyle sarmalanmış bir müfredat ve atmosferde büyürsünüz.” (s.178) Siyaset ise, sıradan bir iş değildir sizin için, “riskli, karmaşık ve zorlu bir süreci ifadesidir” (s.92)

Elbette bütün Kürlerin bu sorunlarla aynı oranda karşılaştıkları söylenemez; sosyoekonomik durum ve siyasette durulan pozisyona bağlı olarak sorunların yaşanma dozunda bir değişiklik oluyor. Ama genel olarak Türkiye’de devlet ve “Türk” kamuoyu, Kürdü kendine eşit ve hak sahibi olarak görmediğinden Kürdün vatandaşlık hali farklı boyutlarda ve derecelerde problemler içerisinde biçim kazanıyor. Sanırım temel sorun bu; bu durumu değiştirmedikçe de Kürt meselesinin demokratik çözüme ulaşmak mümkün olmayacak.

Taraf, 20.08.2012

Van’daki konteyner kentte oğlu katledilen anne cenazede acıdan kısılmış sesiyle Kürtçe beddualar okurken… Evinin penceresinden, PKK’lı teröristlerin molotofkokteylleriyle cehenneme döndürdüğü mahallesini izleyen adam, bütün yüreği ile “Allah belanızı versin, Allah belanızı versin” diye bağırırken…

Sen o katillerle sarılıp koklaşabileceksin. Sarılıp koklaştığın, şakalaştığın o insanların sırtlarındaki o silahları kim bilir kaç defa gözbebekleri korkudan büyümüş masum insanlara doğrulttuklarını ve duraksamadan tetiği çektiklerini umursamayacaksın.

İlkesizleşmeye, vicdansızlaşmaya, adalet duygusunu yitirmeye empati deniyor son zamanlarda. Sana uzatılan eldeki kanı göremeyecek kadar körleşeceksin ki “empati kuramamakla” eleştirilmeyesin.

Allaha şükürler olsun ki, benim bu tür bir yeteneğim yok. Bir zamanlar Kenan Evren’in doğum gününde kadeh kaldıranlara karşı ne kadar hırs duyduysam, bugün o katillerle kucaklaşanlara karşı da o kadar hırs duyuyorum. Çünkü, katilin “davasının” ne olduğu beni ilgilendirmiyor. Biri Türkiye’yi kurtarmaya çalışıyormuş, diğeri Kürdistan’ı, hiç fark etmiyor. “Dava“nın kendisi değil, kullanılan yöntem belirliyor her şeyi; insan olmakla cani olmak arasındaki sınırı amaç değil, yöntem çiziyor.

Amaç terörü meşrulaştırmak

BDP’li milletvekillerinin PKK’lılarla yollarının kesişmesinin bir rastlantı olmadığı; bunun planlanmış bir buluşma olduğu belirtiliyor. Demek ki, bu karşılaşmada takındıkları tutumun da öyle spontane bir davranış değil, düşünülmüş taşınılmış bir siyasi hamle olduğunu söyleyebiliriz.

Peki amaçları ne?

BDP, doğacak tepkiyi bile bile neden böyle bir buluşmayı organize etti ve televizyon kameraları önünde teröristlerle sarmaş dolaş oldu?

Ben bunu “terörü meşrulaştırma hamlesi” olarak görüyorum. BDP’liler bu davranışlarıyla kendilerince Türkiye’yi, demokrat kamuoyunu, BDP’nin varlığını sürdürmesine “siyaset yolunun açık kalması” açısından titizlik gösteren demokrat kamuoyunu ve her şeyden önce hukuk devletini açmaza sokmayı hedefliyorlar. Ya onların varlığını da meşru görün ya da bizim meşruiyetimizi kaldırın, demek istiyorlar. Kendilerinin devreden çıkması halinde ortaya çıkacak olan “tek yol silah” tablosundan ayrıca memnun olduklarını tahmin etmek de hiç zor değil.

Hukuku gözden çıkaramayız

Şimdi olacak olanlar belli: Söz konusu milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılması için yargı harekete geçecek. Bunun üzerine diğer BDP milletvekilleri “Onlarınkini kaldırırsanız biz de istifa ederiz” diye şantaja kalkışacak. BDP’nin parlamento dışında kalması ihtimali üzerine birçok iyi niyetli insan “Eyvah, siyaset yolu kapanıyor” diye paniğe kapılıp yargıdan (yine) “anlayışlı” olmasını isteyecek; “empati” edebiyatı daha da yükselecek…

Böylece nurtopu gibi bir siyasi krizimiz doğacak.
Hazır başlamışken, böyle bir krizde tutumumun ne olacağını şimdiden söyleyerek noktalayayım yazımı:
Benim için Kürt meselesinin parlamento düzeyinde temsil edilmesi; Kürtler için siyaset kapısının açık bırakılması elbette önemlidir. Ama hukuk devletinin varlığını sürdürmesi daha önemlidir.

Teröristi affedebiliriz, kazanmaya çalışabiliriz, terörden vazgeçenlere siyaset kapısını açabiliriz.
Ama terörün meşrulaştırılmasına asla izin veremeyiz.

Eğer Türkiye bir hukuk devletiyse, bu meşrulaştırma gayretini sineye çekemez. Bir milletvekilinin yasalara karşı ağır suç işlemiş kişilerle kameraların önünde sarılıp kucaklaşmasına seyirci kalamaz. Siyasi sonuçları ne olursa olsun, harekete geçmek ve gereğini yapmak durumundadır.

Bugün, 20.08.2012

“Peki efendim, hemen bitirelim; bitirmemizi istediğiniz başka bir şey var mı?”

Erdoğan “Dershaneleri bitirin” talimatı verdiğinde kurmayları hemen önlerini ilikleyip böyle mi demişlerdir acaba?

Haklarını yemeyelim. Pek öyle olmamış. İçlerinden birkaçı bunun “zor ve zaman alacak bir çalışma” olduğunu gevelenmeye çalışmış anlaşılan. Ama talimatı veren son derece kararlı bir ses tonuyla “Hiç de zor değil” deyince seslerini kesmişler.

Öyle ya; ben yaptım oldu dersen hiçbir şey zor değildir.
Merak ediyorum, acaba Erdoğan “özel ders veren hocaların işini de bitirin” diye bir talimat da verdi mi, yoksa onları şimdilik bağışladı mı? Bu operasyondan maksat dar gelirli ailelerin, dershanelere para akıtmasını engellemek ve hiç kimseyi dershaneye göndermeyerek “yarışta eşitlik” sağlanmak ise bu mantıkla özel dersin de yasaklanması gerekir.

Hatta daha ileri gidilip, “Özel okullar birçok açıdan daha geniş imkânlara sahip oldukları için öğrencilerini daha iyi yetiştiriyorlar; o okullarda okuyan çocukların üniversite kazanma ihtimali daha yüksek oluyor. Bu da fırsat eşitliğine aykırı bir durum yaratıyor. Öyleyse bütün özel okulları kapatalım, anne babaları özel okullara her yıl on binlerce lira vermekten kurtaralım ve bütün çocukların aynı tip okullarda eğitim görmelerini sağlayalım” da denebilir!

Taleple kontenjan arasında uçurum oldukça…

Dershaneleri kapatma kararının, Erdoğan’ın epey önce açıkladığı üniversite giriş sınavlarını kaldırma kararıyla bağlantılı olduğunu biliyoruz.

Başbakan, üniversite sınavı kalkarsa dershaneye de ihtiyaç kalmayacağını, böylece anne babaların da bu yükten kurtulacağını sanıyor.

Ama unuttuğu önemli bir nokta var:
Üniversite sınavları kaldırılıp üniversite girişleri okul performansına da endekslense ya da şimdi aklımıza gelmeyen başka yöntemler de bulunsa; sonuçta üniversiteye girmek isteyen 2 milyon öğrenciden sadece 400-500 bini için kontenjan varsa, yani çok ciddi bir eleme yapılması kaçınılmazsa; adaylar arasındaki rekabeti ortadan kaldırmak mümkün müdür? Böylesine kıyasıya bir rekabetin olduğu yerde, yarışta öne geçmek isteyenlerin ne yapıp edip özel hazırlık yapmasını engellemeye hangi yasanın gücü yeter?

Bu büyük yarış sürdüğü müddetçe, dershanelerin kapatılmasının pratik sonucu, sadece daha az sayıda öğrencinin daha fazla para ödeyerek kaçak dershanelere gitmesi ya da özel derse yönelmesidir.

Bu ise şimdi yaklaşık 1 milyon öğrencinin kullandığı “özel takviye” imkânlarına çok daha az sayıda varlıklı öğrencinin kavuşmasıdır.

Bitirilen şey girişim özgürlüğüdür 

Ama meselenin aslı bu değil. Ben bu yasaklamaya, pratik sonuçlardan ziyade, özgürlükler meselesi olarak bakılması gerektiğini düşünüyorum. Zira Erdoğan’ın “bitirin” dediği şey, hür bir toplumun olmazsa olmazlarından olan girişim özgürlüğünün “bitirilmesi”dir.

1982 Anayasası’nın “Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti” başlıklı 48’inci maddesinde kapı gibi “Herkes, dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahiptir. Özel teşebbüsler kurmak serbesttir” hükmü var. Bu hüküm girişim ve ticari faaliyet serbestisini düzenliyor. 48’inci maddenin gerekçesi konuyu daha da açıklığa kavuşturmak için “Hürriyet temeline dayalı bir toplumda irade serbestliği çerçevesinde ferdin sözleşme yapma, meslek seçme ve çalışma hürriyetlerinin garanti olunması tabiidir” diyor.

Kanun koyucunun anayasal bir hak olan girişim özgürlüğünü kısıtlayabilmesi için, bu kısıtlamanın “kamu yararı”na olduğunu ortaya koyabilmesi gerekir.

Dershaneler, gençliğe kötü alışkanlık edindiren, ruh ya da beden sağlığını bozan bir üretim yapmıyorlar ki, senin “kamu yararı” gereği girişimcilik hakkını kısıtlama hakkın doğsun. Eğer insanlar çocuklarına yatırım yapmak için para harcamak istiyorsa harcar; onların keselerini onlar adına düşünmek de hükümete düşmez.
Dolayısıyla bu yasaklama açıkça Anayasa ihlalidir.

Bakalım, dershane sahiplerinden kararı Anayasa Mahkemesi’ne götüren olacak mı?..

Bugün, 18.08.2012

Hüseyin Aygün’ün kaçırılış ve bırakılış sebepleri de, bırakıldıktan sonra söylediklerinin nedeni de benim gözümde o kadar apaçık ki…

Kaçırılış sebebini zaten kendi aralarındaki telsiz konuşmasında da veciz bir biçimde ifade etmişler: “Evet, planladığımız gibi Türkiye Cumhuriyeti hükümeti istifa etmek zorunda kalacak” diyorlar. Her zamanki hayalcilikleriyle böyle sansasyonel bir eylemle Şemdinli’de yapamadıkları güç gösterisini yapabileceklerini; bu eylemle “milletvekilinin güvenliğini bile sağlayamayan bir hükümetin” zorda kalacağını, hatta istifaya kadar gidebileceğini sanıyorlar. Böylece, akıllarınca Şemdinli fiyaskosunun da üstünü kapatmış olacaklar. Neden başka bir milletvekili değil de Hüseyin Aygün derseniz, sebebi bir taşla iki kuş vurma sevdası…Böylece, bir yandan hükümeti zor duruma düşürürken, bir yandan da bir türlü dize getiremedikleri Dersim’e ve Dersim’de kendilerini yenen dik başlı bir siyasetçiye de haddini bildirmiş ve Alevi-sol seçmene “balans ayarı” yapmış olacak; “kendi nüfuz alanlarında” başka bir güce izin vermeyecekleri mesajını iletmiş olacaklar.

Ama işte, önceki diğer hesaplar gibi bu hesapları da tutmuyor. Zaten cinnet halinde sağa sola saldıran hasta bir ruhun ve zihnin doğru dürüst hesap yapması beklenebilir mi?.. Hiç beklemedikleri yoğun bir kamuoyu tepkisiyle karşı karşıya kaldıkları anda, giriştikleri eylemin zaten iyice azalan kitle desteklerini dibe vurduracağını; bu eylemin altından kalkamayacaklarını anlıyorlar ve yaptıklarından bin pişman, “bu işi nasıl temizleriz” derdine düşüyorlar.

Biraz empati…

İşte o noktadan itibaren, yapabilecekleri tek şey Hüseyin Aygün’ü bir an önce bırakmak ve Aygün kanalıyla kamuoyuna, eylemin yarattığı büyük tepkiyi söndürmeye yarayacak “olumlu” mesajlar iletebilmek…

Eylemi merkezin haberi olmadan, birtakım yerel unsurların yapmış olduğu masalı vermek istedikleri mesajlardan biri… Tabii bir de bu yerel “savaşçıların” aslında barış isteyen, evine dönmek için can atan körpecik delikanlılar olduğu imajı da yaratılabilirse yükselen öfke bir nebze düşürülebilir.

Peki Hüseyin Aygün bu oyuna neden alet oluyor?

Bu sorunun cevabını bilmek için ne politikacı ne istihbaratçı ne de stratejist olmaya gerek var.

Birazcık insan olmak yeter.

Biraz empati yeteneği olan her insan, şu anda karşımızda konuşan kişinin tanıdığımız Hüseyin Aygün değil, bir rehine olduğunu anlar.

Her zaman açık bir hedef

Bugün Aygün’ü PKK propagandası yapmakla suçlayanlar, El Kaide’nin rehin aldığı Batılı askerlerin ya da gazetecilerin video görüntülerini hiç mi izlemediler? Ben, onların korku ve çaresizlik dolu gözlerini kameraya dikip “Bana çok iyi muamele ediyorlar; haklı davalarına ben de inandım” diye konuşmalarını dinlerken ne hissediyorsam, bugün Aygün’ü dinlerken de aynı şeyleri hissediyorum.

Evet, Aygün şu anda bir rehine. Bırakılmış olsa da rehine. Çoluğu çocuğuyla birlikte her zaman açık bir hedef olarak bu topraklarda yaşamaya devam etmek zorunda olan bir baba, bir eş, bir insan… O bize bunu söyleyemez, ima bile edemez. Biz anlamak zorundayız. Anlamak ve anlayışla karşılamak…
Bizse onu çarmıha gerdik bile…

Tek tek cümlelerinin hesabını soruyor; partisinden attırmaya çalışıyor; hain muamelesi yapıyor; hatta PKK’yla danışıklı dövüş yapmakla, terör işbirlikçiliği ile suçluyoruz.

İşte ben buna şaşıyorum. İnsanların bu kadar acımasız olabilmesini, böyle zalimleşebilmesini; partilerarası rekabetin, siyasi hasımlığın insana özgü empati yapma yeteneğini bu kadar rahatça ezip geçmesini aklım almıyor.

Bugün, 17.08.2012

“Hüseyin Aygün halkımızdan gelen yoğun şikayetler göz önünde bulundurularak; sömürgeci Türk devletinin Dersim’e ve Dersim halkımıza yönelik yürüttüğü özel savaşa, asimilasyoncu ve parçalayıcı politikalara, geliştirilmek istenen barajlara dikkat çekmek ve Aygün’ün bu kirli politikaların hizmetine girmemesi gerektiğini hatırlatmak amacıyla gözaltına alınmıştır. Gerekli idari ve hukuki işlemlerin tamamlanmasının ardından kısa bir süre içerisinde bırakılacaktır.”

PKK’nın Hüseyin Aygün’ü kaçırdıktan sonra yaptığı bu açıklamayı okuyup da, bu örgütün beyninin ne kadar hasarlı olduğunu; ağır bir şizofreninin pençesinde kıvrandığını görmemek nasıl mümkün olabiliyor, anlamıyorum.

Adi bir eşkıya gibi kaçırdığı adam için “gözaltına aldık” ifadesini kullanan, “gerekli idari ve hukuki işlemler yapıldıktan sonra serbest bırakılacağını” söyleyen bu hasta zihin, gerçeklikten o kadar kopmuş, hayalle gerçeği birbirine o kadar karıştırmış ki, sadece bizlere karşı sanki bir idari yapısı ya da hukuku varmış gibi davranmıyor; kendisi de öyle olduğuna inanıyor.

Ben bunu anlıyorum. 30 sene silahtan başka bir şeye dokunmayan; ölmek ve öldürmekten başka bir şey yapmayan insanlar elbette hastalanırlar. Şemdinli’de bir devlet kurduklarını; orayı kendilerinin yönettiklerini sanabilirler.

Peki ya, akıllı olduğunu zanneden nice “aydın”ın da buna inanmasına; onların da orada bir iç savaş çıktığını ve PKK’nın bölgeye hakim olduğunu sanmalarına ne demeli?

Türkiye sadece eli silahlı bir terör örgütüyle mücadele etmiyor, aynı zamanda hasta bir zihinle cebelleşiyor. Ne zaman ne yapacağı belli olmayan, elindeki bıçağı en yakını olan bir insanın da boynuna dayayabilecek ya da her an kendini öldürebilecek bir şizofreni hastasıyla baş etmeye çalışıyor. O kadar hasta ki, Hüseyin Aygün gibi birini kaçırarak zaten gittikçe zayıflayan kitle desteğini radikal bir biçimde düşürecek eylemlere “imza” atabiliyor.

Devletin baş görevi güvenliktir

İşin en akıl almaz tarafı, ülkeyi yönetenler eline silah geçirmiş bir ağır hastayı kontrol etmeye; onu mümkün olan en az zararla enterne etmeye çalışırken, aklı başında görünen birçok insanın hâlâ “devletin geleneksel güvenlikçi yaklaşımlarından vazgeçmesi gerektiğini” tekrarlayıp durması…

“Güvenlikçi yaklaşım” dedikleri şey, ülke halkının bir kısmını rehin almaya çalışan silahlı ve tehlikeli bir grubu yok etmeye çalışmak… Peki ne yapacaktı yok etmeye çalışmayacaktı da? Kendini devlet kurdum zanneden hastalarla “müzakere” mi yapacaktı?

Bir devletin halkının güvenliğini sağlamaktan daha önemli bir işi olamaz. Devlet öncelikle güvenlikçi yaklaşımla hareket edecek. Halkına yönelik bütün tehditleri bertaraf etmeye çalışacak. Elbette ki bir yandan sorunun köküne inmeye, reformlarla o kökü kurutmaya çalışacak ama bunu yaparken güvenlikçi yaklaşımı hiçbir zaman elden bırakmayacak. Güvenlik faktörü her zaman gündemin birinci maddesi olacak.

“Güvenlikçi yaklaşım” diye vızırdanıp duranlar acaba şu anda Güneydoğu’da, devletin “güvenlikçi yaklaşımla” kendilerini PKK denen bu beladan kurtarmasını bekleyen, bunun için dua eden kaç milyon insan olduğunun farkındalar mı?

Bakın, şu anda PKK’nın elinde rehin olan Hüseyin Aygün, PKK’nın bölge halkının güvenlik ve özgürlüklerini yok edişini nasıl anlatıyordu: “Biz Dersim’de resmen, PKK terörü altında bir seçim kampanyası yürüttük. PKK’lılar, köylere indi, halkı tehdit ettiler, bu sandıklardan BDP’nin bağımsız adayına oy çıkacak diye. Diyarbakır’da da AKP’lileri tehdit ettiler. Ama aydınlar hiç bunları gündemine almıyor.”

Ve yine Aygün, “güvenlikçi yaklaşım” diye karşı çıkılan mücadelenin gerekliliğinin de farkındaydı: “Hiçbir devlet, kan dökülen, her gün insanların öldüğü bir ortamda, barış masasına oturmaz. (…) Sol bir hükümet bile olsa, dağlardaki silahlı örgüt mensupları eylem yapmaya devam ederken barış isteğini kararlı bir şeklide sürdürmez.”

Dillere pelesenk edilen şu “güvenlikçi yaklaşım” klişesinin artık gerçekten kabak tadı verdiğini görmeleri için acaba daha neler yaşanması gerekecek?

Bugün, 16.08.2012

Bizim memleketin havası mıdır, suyu mudur, hep aynı malzemeden adam üretiyor” demişti bir arkadaşım.

Gerçekten de her kesimde benzer sorunlar var.

Bu düzene ve onun ahlakına eleştiri yönelten İslami kesim de bundan muaf değil.  Onun da Aydınlık’ları, Oda Tv’leri var ve ayrımcılıkta, ırkçılıkta aşağı kalmıyorlar.

***

Vakit gazetesi şimdi de Cengiz Çandar, Hasan Cemal ve Ali Bayramoğlu’nu hedef almış, 28 Şubatvari bir “karakter suikastı” yapmaya çalışıyor.

Hatırlayın, eskiden (yani inşallah eskidendir) Genelkurmay’ın “yıpratılacak yazarlar” kategorisi vardı ve Hürriyet, Milliyet yapardı bu pis işleri. TSK’da “Andıç” hazırlanır, insanlar hedef alınır, Oktay Ekşi’ler, “alçakları tanıyalım” diye yazarak onları katillerin önüne atarlardı.

Şimdi bunun bir benzeriyle karşı karşıyayız.

Hiçbir İslami ölçü de sınırlandırmıyor onları. Hedef aldığı bir kadın gazeteciye “tarifen ne?” diyebilecek kadar tiksindirici bir dil kullanabiliyor bu insanlar. Ve İslami kesimin pek çok önemli ismi de çıkıp açıkça, “biz bu dilden de, onu kullanandan da beriyiz” demiyor.

 ***

Ama herkes haksızlık karşısında susmuyor. Bugün İslami kesimden aydınlar şu metni imzaya açtılar:

“Cengiz Çandar, Hasan Cemal, Ali Bayramoğlu’yla ilgili olarak başlatılan, 28 Şubat döneminin andıçlarından farklı bir mahiyet arz etmeyen kampanyaları şiddetle kınıyoruz. Kamuoyunu ve yetkilileri bu nevi nefret üreten kişi ve kuruluşlara karşı tavır almaya davet ediyoruz.”

Canı gönülden destekliyorum, imzalıyorum.

Herkesin bu kötülüğü açıkça mahkum etmesi gerek.

Siyaset meselesi değil bu, çok temel, öze ilişkin bir mesele. Doğrudan nasıl insanlar olmayı tercih ettiğimizle ve nasıl bir ülkede yaşamak istediğimizle ilgili.

Havasını suyunu bilmem ama bu “malzeme”ye mecbur değiliz ve arınmak zorundayız.

Herkes kendi mahallesindeki kirlilikle mücadele etmeli. Bugün bunun yolu, bu üç yazarın hukukunu savunmaktan geçiyor.

140 karakterde ifade özgürlüğü

İnsanın kendi tabiatına/yaratılışına uygun yaşayabilmesinin olmazsa olmazların biri de yemek ve içmek gibi ifade hürriyetine sahip olmaktır.

İfade hürriyeti, insanın herhangi bir engellemeyle karşılaşmadan kendisini sözle, yazıyla veya başka bir şekilde ifade edebilmesidir.

Bir kedinin kedi olabilmesi için ifade hürriyetine ihtiyacı yoktur, ama insan ancak onunla kendi doğasına/yaratılışına uygun yaşayabilir.

İfade hürriyetinin insan için önemini en iyi Yunus anlatır: “Behey Yunus sana ‘söyleme’ derler / Ya ben öleyim mi söylemeyince.”

***

İfade hürriyeti, ifade edilenin doğru-yanlış, iyi-kötü, faydalı-faydasız olmasına bakmaksızın onu koruyan bir çerçeve değerdir.

“Hududu hürriyet başkalarının hududu hürriyetidir.” Bu sınır, hakaret, şiddete çağrı gibi ihlallerle aşılmadıkça ifade kısıtlanamaz.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Handyside kararında, toplumu sarsan, şoke eden fikirleri, hatta asıl onları ifade hürriyeti kapsamında görür.

 ***

“İnsanın yaşlı ana-babasına saygı göstermesi gerekir” demekle “hayır gerekmez” demenin ifade hürriyeti açısından değeri aynıdır.

“Kar beyazdır” veya “siyahtır” demenin, “dünya yuvarlaktır” veya “düzdür” veya “üçgendir” demenin ifade hürriyeti açısından değeri aynıdır.

“Soykırım olmuştur” veya “olmamıştır” demenin ifade hürriyeti açısından değeri aynıdır. “Hayır efendim, aynı değildir” demenin de.

 ***

Bölücü fikirler de ifade özgürlüğünün koruması altındadır. Hatta İçişleri Bakanının “bölücülük anlatılmaz” şeklindeki tuhaf fikri de.

Gazeteci Cüneyt Özdemir, Ahmet Davutoğlu’nu eleştirirken haksız, yorumları anlamsızdır. Ama bunu yaparken ifade özgürlüğünü kullanmaktadır.

“Banu Alkan’ın sesi çok güzel”, “Demirel ilkeli” veya “Ergenekon yok” demek günah olabilir, insan çarpılabilir, ama ifade hürriyetine girer.

“İfade hürriyeti değerlidir” demek de ifade hürriyetine girer, “ne saçma bir fikir bu, ifade hürriyeti değersizdir, zararlıdır!” demek de.

Star, 16.08.2012

Tunceli milletvekili Hüseyin Aygün’ün kaçırılması, PKK’nın ne menem bir örgüt olduğunu bir kez daha gösteriyor.

“Kürtlerin özgürlüğü” için savaştığını iddia eden, ancak hiçbir Kürde “PKK’yı eleştirme özgürlüğü” tanımayan totaliter bir şiddet makinası bu.

Aynı makina, kendi kurdurduğu parti dışında herhangi bir siyasi partinin Kürtler arasında destek bulmasına tahammül edemiyor. Yalçın Akdoğan’ın dünkü STAR’daki yazısında tespit ettiği gibi, “Bölgenin genelinde AK Parti’ye, Tunceli’de ise CHP’ye” saldırıyor. Böylece, “BDP karşısındaki partileri sindirme, yıldırma, tasfiye etme” amacı güdüyor.

“Halkın kurtuluşu” için savaştığını öne süren Marksist gerilla hareketleri hep böyledir zaten. “Halk”ı bir tek kendilerinin temsil ettiğine inandıkları için, kendilerine karşı çıkan herkesi “halk düşmanı” sayarlar. Sonra da “halk mahkemeleri”nde yargılayıp cezalandırırlar.

Bu kafanın en korkunç ürünlerini, Kamboçya’daki Kızıl Kmerler vermişti. Dokuz milyonluk ülkede iki milyondan fazla insanı “halk düşmanı” diye infaz etmişlerdi.

Eğer bir gün PKK da “köy komünleri”ne kadar organize edilmiş bir “Kürt Halk Cumhuriyeti” kurarsa, kaç kişi öldürür, kaç Kürd’ü “devrime ihanet”le, “Önderlik’e muhalefet”le suçlayıp infaz eder, bir düşünmek lazım.

Ve bence PKK’nın “özgürlük” vaadlerinden etkilenen Kürtler’in George Orwell’in “Hayvan Çiftliği” romanını bir okuması lazım. Bir toplumun yağmurdan kaçarken nasıl doluya tutulabileceğini, otoriter bir idareden “halkın kurtuluşu” yoluyla çıkış ararken nasıl olup da totaliter bir tuzağa düşebileceğini görmek için…

İhanetler ve komplolar

Peki PKK’nın “Kürt halkı” adına Kürt bireylere karşı oluşturduğu bu tehdit, Türkiye’nin okumuş-yazmışları tarafından yeterince görülüyor mu?

Cevabı, şu an PKK’nın elinde rehin olan (ve bir an önce kurtulmasını umduğum) Hüseyin Aygün’den alalım. PKK’nın Tunceli’deki seçim kampanyası üzerinde nasıl terör estirdiği anlattıktan sonra şöyle demişti:

“Ama aydınlar bunları gündemine almıyor… Türkiye’deki aydınlar uzun süredir PKK’nın kuyruğuna takılmış durumdalar. Eleştiri yapmıyorlar, sadece devlete, hükümete çağrı yapıyorlar.”

Tabii “aydınlar” diye yekpare bir grup yok aslında. Ama Aygün’ün kast ettiği (ve kendilerine hakikaten topluca “aydınlar” diyen) solcu veya sol kökenli “liberaller” var. (Liberal kelimesini kasten tırnak içinde kullanıyorum.) Ve bunlar arasında hakikaten bir “PKK’nın kuyruğuna takılma” ya da en azından PKK’ya yeterince tepki koyamama hali var.

Neden mi?

Ortada büyük komplolar, “ihanetler” döndüğü için değil. Bir zihniyet ve ideoloji durumu nedeniyle.

Bu durum, özetle şu: Söz konusu “aydınlar”, Kürt sorununda devletin taşıdığı ağır vebali biliyor, görüyor ve eleştiriyorlar. Bu eleştirilerde bence çoğunlukla haklılar da. Ancak devlete yüklenirken diğer tarafın fanatizmine, şiddetine, totaliterliğine karşı körleşiyorlar.

Dahası, içinden çıkıp geldikleri sol geleneğin “gerilla” sempatisi ve (Halil Berktay’ın ifadesiyle) “‘haklı şiddet’e karşı koyamama” hastalığı var. Bu yüzden de “ama Kürtler mazlum taraf” deyip, PKK zulmünü ıskalıyorlar.

Bu taraflı “aydın” tutumunu eleştiren daha ilkeli bir aydın tutumu, kuşkusuz Türkiye için iyi olur.

Bu soruna kızarak “aydın düşmanlığı” yapmak ise çok yanlış olur. PKK ile “müzakere” opsiyonunu ihanet gibi görerek “müzakereci liberaller”i topa tutmanın da yanlış olması gibi.

Bu yanlışı 28 Şubatvari bir iftira operasyonu ve karakter suikastına çeviren Vakit gazetesinin son yayınlarını kınıyorum. “Eski Türkiye”nin en rezil yöntemlerini bugüne taşımakla, tüm ülkeye haksızlık ediyorlar.

Star, 15.08.2012

Bu satırların yazıldığı sırada Şemdinli’de çatışmalar 18. gününe girmişti. Hükümetten ve PKK ’den edinilen bilgiler, çok şiddetli bir çatışmanın yaşandığına delalet ediyor. Şemdinli Belediye Başkanı Sedat Töre, Amerika ’nın Sesi Radyosu’na yaptığı açıklamada, “Şemdinli’nin bugüne kadar birçok çatışmaya tanıklık ettiğini ancak karşılıklı mevzi alma suretiyle yapılan ve çok geniş bir alana ve zamana yayılan böylesi bir çatışmayı ilk defa gördüklerini” belirtti. Töre’ye göre, “ortada savaşa benzer bir durum var.” ( Radikal , 09.08.2012) 

Yaz aylarında bölgenin bir savaş yerine çevrileceğine dair işaretler bundan bir süre önce belirmişti. “ PKK ’nin AKP ’yi silahla yenemeyeceğini söyleyenler avuçlarını yalasınlar” diyen Duran Kalkan, siyasi çözüm arayışlarını “ PKK ’yi pasifleştirme çabaları” olarak nitelemişti. Kalkan, içinde bulunulan dönemi “silahlı çözüm süreci” olarak tanımlamış ve bu süreçte PKK’nin saldırılarının artarak devam edeceğini belirtmişti. (http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1092832) 
Kalkan’ın ilan ettiği “silahlı çözüm sürecinde” Şemdinli önemli bir kilometre taşına denk düşüyor. PKK, Şemdinli’de alışılagelenin dışında hareket ediyor. PKK ’nin askeri kanadı HPG’nin üst düzey isimlerinden olan Kemal Garzan, bu taktik değişikliği açık bir şekilde ifade etti: “Daha önce kapsamlı ve etkili eylemler gerçekleştirildikten sonra bir-iki gün içinde üs bölgelerine dönülüyordu. Bugün yaşanan durum farklıdır. Geliştirdiğimiz harekât, bir kuşatmadır. Bedeli ne olursa olsun geri adım atmayacağız.” 

Çukurca’da da 
PKK , Şemdinli’den sonra Çukurca’da karakol ve askeri üslere saldırdı. HPG, bu saldırılardan sonra yaptığı açıklamada “Devrimci operasyonun birinci aşaması tamamlanmıştır” dedi.PKK ’nin yeni taktiğine göre “birinci aşama” saldırıya, “ikinci aşama” ise saldırıdan sonra bölgeye yerleşmeye tekabül ediyor. Murat Karayılan da, “hedeflerinin sadece Şemdinli değil bütün bir Botan-Zagros alanı olduğunu” söyledi. (Cevdet Aşkın, Radikal , 05.08.2012) 

PKK sözcüleri saldırılarının dozunu artırmalarındaki hedefin “alanı tutmak” ve “alanı kontrol etmek” olduğunu belirtiyorlar. Buna göre -Şemdinli’de olduğu gibi- PKK bir merkezi düşürmek, burayı kurtarılmış bölge yapmak ve burada kendi iktidarını tesis etmek istiyor. Nitekim PKKsözcülerinden Sozdar Avesta bu amacı “Şemdinli’de başlattıkları harekâttan sonra halktan demokratik özerk yönetimler kurmalarını istediklerini” söyleyerek dile getiriyor. 

Şehir merkezine taşıma 
PKK ’nin alanı kontrol altına alma taktiği, çatışmaları şehir merkezine taşır. Şehirde meydana gelecek bir çatışma ortamının ise PKK açısından iki işlevi olabilir. PKK bir taraftan çatışmaları sokağa yayarak güvenlik güçleri ile halkı karşı karşıya getirmeyi ve bunun üzerinden bir kitle hareketi organize etmeyi amaçlayabilir. Diğer taraftan ise PKK , bu tür çatışma görüntülerini uluslararası kamuoyuna aktararak Suriye’de olanların bir benzerinin Türkiye ’de yaşandığına dair bir kanaat oluşturmaya çalışabilir. 
PKK ’nin bu hedefinin ve bu hedefe varmak için kullandığı yöntemin tamamen yanlış olduğunu düşünüyorum. Bir kere “kurtarılmış bölgeler” oluşturmanın mümkün olmadığını, PKK’nin yönetici kadrosunun gayet iyi bilmesi gerekir. Zira PKK , 1992 ve 1996-1998’de bu taktiği denedi, başarılı olamadı ve ağır kayıplara uğradı. Bugün de bu taktiğin herkese ağır bir bedel ödettiği görülüyor: Çok sayıda genç hayatını kaybediyor, köyler boşaltılıyor ve insanlar korkuya teslim oluyorlar. Ve bu ağır maliyet, sorunun çözümüne katkıda bulunmak bir yana, sorunun daha da ağırlaşmasına ve çözümsüz kalmasına neden oluyor. 

Bu bağlamda PKK ’nin iki önemli sorunu var: İlki, gücünü abartması. Saldırılardan sonra kazandığı motivasyon ve Ortadoğu’da meydana gelen gelişmeler (geçen yıl Arap Baharı, bu yıl Suriye), PKK ’nin kendi gücünü büyütmesine, daha önce denediği ama başarısız olduğu yöntemleri bu kez daha büyük bir iddiayla denemesine ve altından kalkamayacağı yüklerin altına girmesine neden oluyor. Bunun sonucu ise, hem kendisine hem de tüm topluma çok pahalıya patlıyor. 

İkincisi ise, Türkiye ’deki Kürtlerin sosyolojisini okumadaki zafiyeti. Geçen yıl Öcalan “Artık devrimci halk savaşına gerek kalmadı” demişti. Ama PKK son iki yıldır bu kavramı ısrarla kullanmaya devam ediyor. Oysa Türkiye ’deki Kürtlerin büyük bir çoğunluğunun “devrimci halk savaşı”nı tasvip etmediği ortaya çıkmıştı. Hatta Duran Kalkan, “Devrimci halk savaşı ilan ettik ama halk ayağı eksik kaldı” diyerek bu durumu itiraf etmişti. Ancak buna rağmen PKK , “final yılı” ilan ettiği 2012’de saldırıları yoğunlaştırarak devrimci halk savaşı ruhu yaratmaya çabalıyor. Bu ise beraberinde, şiddete başvurma ve askeri yöntem dışındaki bütün yöntemlerin reddini getiriyor. 

Tehlikeli bir dönemece doğru gidiyoruz. Bundan kurtulabilmenin öncelikli adımı bir ateşkes sağlamaktır. Öncelikle silahları susturup ölümlerin önüne geçmektir. Her gün doğusunda batısında bu ülkenin evlerinden figanlar yükselirken oturup soğukkanlı tartışabilmenin ihtimali yok. Bu noktada muhalefeti ve iktidarıyla siyasetçilere çok önemli sorumluluklar düşüyor. Özellikle AKP ve BDP ’ye. 
BDP Eş Genel Başkanı Demirtaş, Şemdinli vesilesiyle yaptığı açıklamada çözümü askeri tedbirlerde aramanın yanlış olduğunu belirtti ve Başbakan Erdoğan’dan “çözümün siyasetten geçtiğini” deklare etmesini istedi. Ancak bu çağrının sadece hükümete yapılması anlamlı ve ikna edici değil. Çağrısının kamuoyu vicdanında bir değer bulabilmesi için Demirtaş’ın aynı kararlı tonla PKK ’ye de yönelmesi ve PKK’ye de yaptığının yanlış olduğunu ve silah kullanmaktan bir çözüm çıkmayacağını açık bir şekilde söylemesi lazım. Burada ilkesel bir duruşa ihtiyaç var. 

AKP ’nin ise, içine yuvarlandığı akıl tutulmasından çıkması gerekiyor. Parti içinden dahi gelse en küçük bir eleştiriyi kaldırmayan, milliyetçiliğin miktarını her geçen gün artıran, yazanı-çizeni silah kullananla eşdeğer gören ve barışçıl çözümü savunanları hedef haline getiren bir politikadan hayırlı bir sonuç çıkmaz. Kürt meselesindeki gerçekleri ısrarla görmezden gelmenin (halen insanların korktukları için BDP ’ye oy verdiğini söyleyen bir Başbakanımız var), demokrasinin gereği hakları tanımaktan kaçınmanın ve askere bel bağlayanın yolu çıkmaz sokaktır. Demokratik siyasete giden yollar açılmazsa, hepimizin bu çıkmaz sokakta kaybolması yüksek ihtimaldir. 

Radikal, 12.08.2012