PKK çekilmeyi durdurmuş, ateşkes hali ise sürecekmiş. Ana gerekçesi, ‘hükümetin sorunu çözmeye istekli olmaması ve seçimlere çatışmasızlık ortamında gitmek için halkı seçimlere kadar oyalamak istemesi’.

Önceki aylarda şunları yazmıştım: “Hükümetin asıl hedefi Kürt sorununu çözmek mi? Yoksa, seçim yılı olan 2014 öncesi PKK’yı ‘eylemsizleştirmek’ mi? Bu sorulara verilen cevaplar Kürt siyasal hareketini tatmin etmeden ve onlarda güven duygusu oluşmadan sürecin ilerleyebileceğini sanmıyorum. 2011 seçimlerinin ardından ateşkesi bitiren PKK hükümetin seçim öncesi kendilerini oyaladıklarını, hatta aldattıklarını iddia etmişti… Yeni süreçte de ‘kendi talepleri’nin kısmen de olsa karşılandığını görmeden Türkiye dışına çekilmelerini ve silah bırakmalarını beklemek fazla iyimserlik olur.”

Sonuçta çekilmenin durdurulması kararı kimseyi şaşırtmadı. 2014 seçimleri yaklaşırken AK Parti’nin Kürt sorununu çözmeye yönelik anlamlı bir siyasal açılım yapması zaten beklenmiyordu. Anlaşılan PKK da bu zamanı başka şekillerde değerlendirmek istiyor. Bundan sonra ne olur? Süreç tümüyle ölmez, ama yeniden canlanması için 2014 seçimlerinin geçmesi gerek. Hatırlayalım; süreç hükümet tarafından çekilme ve silahsızlanma eksenine oturtuldu. Silahlı bir örgüt olan PKK’nın neyin karşılığında buna razı olacağı ise hep es geçildi. Sürecin doğası ve kamuoyunun hassasiyeti dikkate alınarak bunun bir halkla ilişkiler taktiği olduğu düşünüldü. Ancak zaman gösterdi ki ‘siyasal boyut’u kamuoyundan gizlenen bir süreçte hükümetin siyasal adımlar atması da zor oluyor.

PKK-BDP kanadı uzun süreden beri süreçte kriz olduğuna işaret ediyor, hükümetin geri çekilmeye paralel atılması gereken siyasal adımları atmadığını söylüyordu. Seçim barajının düşürülmesi, anadilde eğitim imkanının sağlanması, Öcalan’ın fizikî şartlarının düzeltilmesi, KCK tutuklularının serbest bırakılması gibi konularda hükümet kanadından bir girişim başlatılmadı. Zaten PKK da tüm yumurtalarını tek bir sepete koymamıştı. Süreç tıkanırsa ne yapacağını hesaplayarak hareket etti. Silahlı güçlerini tümüyle çekmeyi zaten hiç planlamamıştı. Üstüne yeni katılımlarla daha da güçlendirdi bünyesini. ‘Türk hükümetinin siyasal muhatabı’ olması konumundan istifade etti, prestij kazandı. Suriye ve Irak Kürdistan’ında etkinliğini artırdı. Örgütün Suriye uzantısı olan PYD de sürecin parçası ve muhatabı haline geldi. Peki PKK şimdi ne yapacak? PKK için ‘barış süreci’ her şeyden önce ‘meşruiyet ve tanınma’ anlamına geliyordu. Bu hedefine ulaştı. Dolayısıyla yeniden silahlı mücadele yöntemine dönerek meşruiyetini ve tanınma konumunu zayıflatmak istemeyecektir. Silaha sarılmayan, ama Kürt sorunu konusunda ‘meşru zeminde ve meşru araçlarla’ taleplerini dile getiren bir PKK çok daha güçlü ve etkin olacaktır. Yani, Öcalan’ın Nevruz’da ilan ettiği gibi PKK için silahlı mücadele dönemi bitti. Bundan sonra ‘siyasal-kitlesel eylemler’ odaklı bir taktik izlenecek. Tabanı ve örgütü olan, en önemlisi bölgesel ve uluslararası meşruiyet kazanan bir hareketin artık silaha ihtiyacı yok. Barış süreci yürüsün veya yürümesin PKK bugün daha güçlü, silahsız mücadeleyi seçen bir örgüt olarak daha meşru algılanıyor. Bölgesel ve ulusal şartlar PKK’dan yana ve daha da olgunlaşmasını bekleyecek taktik akla sahipler. PKK’nın şu anda temel önceliği Rojava. Suriye krizinin yarattığı fırsatları fiili kazanımlara çevirmek PKK için temel öncelik. Türkiye’deki ‘politik mücadele’ bekleyebilir.

Hükümet seçim gündemine kilitlenmiş, ana siyasal dürtüsü Cumhurbaşkanlığı seçimi haline gelmişken PKK Rojava’da yeni bir siyasal statü kazanmaya çalışacak, Türkiye’de de yeni siyasal eylem stratejisini olgunlaştıracak. Kürt meselesini çözmek isteyenler Erdoğan Cumhurbaşkanı olduktan sonra yeniden gelsin. Tabii önce seçilmesi için destek vermeleri gerekecek…

Bu yazı Zaman Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.

Evet, döndük dolaştık, aylar sonra aynı konuya geldik: Demokraside kamusal kararların kimler tarafından ve nasıl alınacağı. Son vakanın kaynağı, İstanbul’un popüler semtlerindeki bazı merdivenlerin rengi. Olayı hatırlayalım: Fındıklı-Cihangir arasındaki epeyce dik, inmesi de çıkması da zor merdivenlerin gri renkleri, bundan hoşnut olmayan bir vatandaş tarafından, bir gece yarısı operasyonuyla, gökkuşağı renklerine boyandı. Civarda yaşayan başka bazı vatandaşların şikayeti üzerine Beyoğlu Belediyesi merdivenlerin rengini tekrar griye çevirdi. Kimi medya organları ve Cihangir sakinleri buna itiraz etti. Ufak tefek ‘merdivenlerimin rengine karışma’ eylemleri oldu. Paniğe kapılan Belediye mahal- lede amatörce bir kamuoyu yoklaması yaptı. Çoğunluğun öyle istediği sonucuna vararak merdivenleri yeniden renklendirdi. Diğer bazı yerlerde de, bu olaydan alınan ‘gazla’ veya ‘ilhamla’, başka merdiven boyamaları vuku buldu.

İnsanların hem bireysel-ailevî hem toplumsal hayatları bir kararlar- iktisadî tabirle alternatif maliyetleri olan ‘tercihler’- silsilesi. Bunları, ayrıntıları ve içiçe geçişkenliğin yarattığı sorunları bir kenara bırakarak, kabaca, özel – mahrem alanlarla ilgili kararlar ve genel – kamusal alanlarla ilgili kararlar olarak ikiye ayırabiliriz. İlkine sadece bireyi ve aileyi ilgilendiren, ikincisine aileyi aşıp mahalleyi, beldeyi, şehri, ülkeyi ilgilendiren kararlar girer. İlk gruptaki kararları yalnızca o gruptaki insanların alma hak ve yetkisine sahip olması gerektiği açık. Örneğin, özgürlükçü bir ülkede, evinin salonunu hangi renge boyayacağına her aile kendisi karar verir. Hiç kimse buna karışamaz.

Problem, daha ziyade, ikinci grupta ve iki boyutlu olarak doğar. İlk boyut neyin kamusal karara konu olacağıdır; ikinci boyut kamusal kararların kim(ler) tarafından ve nasıl alınacağı. Aynı örnek üzerinden devam edelim. Evinizin salonunun rengi ailenizin karar alanında dedik, ya dış cephe rengi? Bunun kararı özel alanla mı yoksa kamusal alanla mı ilgilidir? Meselâ, Bodrum Belediyesi ilçedeki bütün evlerin beyaza boyanmasına karar verdiği zaman bu Bodrum’daki yazlığını kırmızıya boyamak isteyen Gezi eylemcisinin tercih hakkının ihlâl edilmesi anlamına gelmez mi?

Demokratik siyasetin temel ilkelerinden biri, kamusal kararların en yakın birimde alınması. Ama bu ilke problemi bütünüyle çözmeye yetmiyor. Çünkü buradaki ‘en yakın birim’ genellikle aralarında ihtilâflar olması muhtemel birçok insandan müteşekkil bir heyeti ifade ediyor. Heyette tam bir mutakabat varsa problem çıkmaz, fakat çoğu zaman bu gayet zayıf bir ihtimaldir. Sonuçta, karar almak şartsa, sandığa gitmek ve çoğunluğun dediğine uymak gerekir. Ne var ki bu her seferinde ideal bir durumun ortaya çıkmasını sağlamaz.

Merdiven örneğine dönelim. Mahallede yaşayan faraza 500 kişinin 300’ü çok renkli, 150’si gri merdiven istedi, 50’si ‘beni ilgilendirmez’ dedi. Demokratik ilkeler gereği ilk grubun kararına uymak gerekir. Lâkin, ikinci grupta bu karardan çok hoşnutsuzluk duyan, kendini mağdur hisseden kimseler varsa ne olacak? Demokrasi azınlığın korunmasıysa, onların tercihinin de dikkate alınması gerekecek mi? O zaman, meselâ, merdivenlerin 3/5’nin renkli, 1,5/5’nin gri olması ve geri kalanının tercihler arasında oranlarına göre dağıtılması doğru olabilir mi? Yoksa azınlığı sayma ve koruma adına tüm merdivenleri griye mi boyamalıyız? Fakat bunu yaparsak çoğunluğun tercihini çiğnemiş olmaz mıyız?

Bütün bunları tartışırken ne benim ne de başka birinin bu cinsten tüm problemleri çözecek sihirli formülleri olduğunu sanmayın. Her zaman ihtilâflar doğacaktır. Bana göre yapılması gereken, nasıl karar alınacağıyla ilgili âdil ve işler kurallar geliştirmek ve kuralların değiştirilmesini de başka kurallara bağlayarak değişimin önünü açık tutmaktır. Yapılabilecek bir diğer şey, kamusal karar konularını alabildiğince azaltmaktır. Meselâ, söz konusu merdivenler özel olsaydı, sahibi kendisinin veya müşterilerinin tercihine göre hareket edebilirdi. Merdiven örneği size komik görünüyorsa, başka bir örnek olarak eğitimi vereyim. Her aile çocuğunun ne okuyacağına, hangi değerleri öğreneceğine kendisi karar verebilseydi, hantal, devletçi bir eğitim sistemi üzerinde sonu gelmeyen kavgalar çıkmazdı.

Demokrasiye merdiven dayanabilir mi? Vallahi, adamına ve bakışa göre değişir!

Bu yazı Yeni Şafak Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.

AK Parti’nin en bağnaz muhaliflerinden günlük bir gazetenin pazar günkü manşeti böyleydi.

Olay şuymuş: Milli Eğitim Bakanlığı’nın Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklikle artık lisedeyken evlenen öğrencilerin kayıtları açık liselere nakledilebilecekmiş. Yürürlükten kaldırılan yönetmelikte ise evlenen öğrencilerin okulla ilişiği tamamen kesiliyormuş.

Gazete bunu AK Parti’nin “gerici”liğinin yeni bir örneği, kız öğrencilerin daha lisedeyken evlenebilmeleri için açtığı bir kapı olarak yorumluyor.

Oysa aynı değişiklik pekâlâ iktidarın kızların okula devam etmelerine verdiği önemin bir kanıtı olarak da yorumlanabilirdi. Öyle ya; bizim yasalarımıza göre gençler 17’yi doldurmuş, 18 yaşına girmişlerse evlenebiliyorlar. (İstisnai hallerde mahkeme kararı ve anne babanın izni ile evlenme yaşı bir yıl öne çekilebiliyor.) Öğrenciler de zaten normal olarak bu yaşta 11 yıllık zorunlu öğretimi bitirmiş oluyorlar. Ama çeşitli sebeplerle bitiremeyen varsa, evlendiler diye onları okuldan atmaktansa, öğrenimlerine açık lisede devam etme imkanını sağlamak daha eğitim dostu bir politika değil mi?

Ama hayır! Onların kafalarındaki şablonlar böyle bir yoruma müsait değil.

30 yıl öncesinin muhafazakâr aile modeli 

Bunların kafalarında 30-40 yıl öncesinin muhafazakâr aile modeli var: İlkokuldan sonra kızını okuldan alan ve daha 17’sine varmadan iyi bir kısmet bulup baş göz etmekten başka derdi olmayan bir aile modeli…

Bu şablona göre, Türkiye’deki muhafazakâr aileler kız çocuklarını yasaların ve devletin zoruyla okutuyorlar. Eğer bu zorlamalar olmasa kızlarını tez elden okuldan alıp evlendirecekler; AK Parti de bu kesimlerin siyasi temsilcisi olarak, kızların mümkün olduğu kadar erken evlenebilmesi için gerekli yasal değişiklikleri yapma derdinde…

Oysa bu modelin yerinde yeller esiyor.

Hem muhafazakâr ailelerin hem de onların kızlarının hayat ufku bu kesimin hayal bile edemeyeceği kadar genişlemiş ama onlar farkında değiller. Günümüzde o ailelerin bütün derdi, çocuklarının kendi içine düştükleri “yoksulluk-cahillik-dindarlık” çemberini kırmaları; bu üçlünün bir arada bulunuşunun bir kader olmadığını göstermeleri; bu toplumda saygın bir yer edinebilmeleri; dini kimliklerinden soyunmadan global dünyanın bir ferdi olabilmeleri; bunun için de mümkün olduğu kadar çok ve kaliteli eğitim almaları…

Olgulara bakabilselerdi… 

Aslında, kafalarındaki şablonlara saplanıp kalmak yerine biraz olgulara bakabilselerdi, tablonun ne kadar değiştiğini rahatlıkla anlayabileceklerdi.

Örneğin, Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre evlenme yaşının erkeklerde 2001 yılında 25,5 iken 2012 yılında 26,7’ye, kadınlarda ise yine aynı yıllar 22,2 iken 23,5’e yükseldiğini göreceklerdi.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın cinsiyete göre okullaşma oranları ile ilgili verilerine bir göz atsalardı, AK Parti’nin iktidara geldiği 2002 yılında 100 erkek öğrenciye 86 kız öğrenci olan oranın bugün 100 erkek öğrenciye 104 kız öğrenci oranına yükseldiğini de fark edeceklerdi. Ya da ÖSYM’nin 2012-2013 rakamlarına baksalardı, toplam 4 milyon 975 bin üniversite öğrencisinin 2 milyon 268 bininin kız, 2 milyon 706 bininin de erkek olduğunu; yani kızların yükseköğrenimdeki sayısının da erkek öğrencileri yakalamak üzere olduğunu öğreneceklerdi.

Peki bütün bu veriler, “çocuk geline vize çıkarmak için yönetmelik değiştiren bir iktidar”tespitine uyuyor mu?

Aslında boşuna kalem oynattığımı biliyorum. Zira içine düştükleri ideolojik bağnazlık onların bu yazdıklarımı anlamalarını da engelliyor. Kafaları donuyor, gittikçe daha dar görüşlü hale geliyorlar. Gelişimi ve değişimi asla takip etmiyor; hayatı bir zamanlar öğrendikleri birkaç klişe çerçevesinde anlamlandırmaya devam ediyorlar.

Sonuç: Türkiye’nin en okumuş yazmış kesiminin resmen cahilleştiği bir dönem yaşıyoruz.

Bu arada küçük bir not:

Tartışma şu: Lise öğrencisiyken evlenen gençlerin liseden kaydı mı silinsin, yoksa açık liseye nakilleri mi yapılsın?.. Peki üçüncü bir şık yok mu? Lisede örgün öğrenime devam etmeleri gibi mesela… Ben kendi payıma gençlerin o kadar erken evlenmelerini hiç doğru bulmam. Ama eğer ille de evleneceklerse, liseye devam etmelerini neden yasaklıyoruz? Evli bir gencin lisede okumasının ne gibi bir sakıncası var? Biri bana tek bir sebep söylesin!..

Bu yazı Bugün Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

Cemil Bayık’ın gün aşırı çıkıp “Çekilmeyi durdururuz”, “Çekilenleri geri göndeririz, tekrar savaşırız” türü tehditler savurması artık kabak tadı verdi.

Ne yapıyorlar, akılları sıra hükümet üzerinde baskı kurmaya mı çalışıyorlar? İyi polis-kötü polis oyunu mu oynuyorlar?

Bayık’ın üst perdeden savurduğu tehdidin hemen arkasından Demirtaş yine bir tevil açıklaması yapmış…

Ama ne fayda… Çözüm olacak diye ödü kopan bütün gazeteler Demirtaş’ın değil, Bayık’ın sözlerini manşete çekmişler.

Sadece öfkelendiriyor 

Bu tehditleri savuranların niyeti, bu yolla iktidar üzerinde baskı kurmaksa seçtikleri yolun tam tersi sonuçlar verdiğini bir an önce görseler iyi olur.

Zira bu tehditler, açılıma zaten zar zor ikna edilmiş -ya da hâlâ edilmeye çalışılan- geniş milliyetçi-muhafazakâr kitleler üzerinde tersi bir etki yapıyor. Onların korkup “Aman ne olur şu reformları bir an önce yapın, yoksa yine silaha sarılacaklar” diye hükümete baskı yapmasına yol açmıyor. Tam tersine gururlarını incitiyor ve öfkelendiriyor; “Çekilmezseniz çekilmeyin, geri gelecekseniz gelin, hodri meydan” psikolojisine sokuyor.

Ayrıca her tehdit, sürecin başından bu yana “reformları PKK’yla pazarlık sonucu değil, Kürt halkının talebini karşılamak için” yaptığını ve yapacağını söyleyen hükümeti daha da kilitliyor; adım atacağı varsa da atamaz hale getiriyor.

Geri gelseler ne olacak? 

İkinci ihtimal, Bayık ve şürekâsının reformlar için baskı filan diye bir derdi olmaması; amaçlarının zaten gönülsüz bir şekilde boyun eğmek zorunda kaldıkları çözüm sürecini sabote edip bitirmek olması…
O zaman da bu şahinlere şu soruyu sormak gerekir:

Peki PKK’lıları geri göndereceksiniz de ne olacak?

Gelip Türkiye’de kurtarılmış bölge mi kuracaklar? Kurabilecek olsalardı 30 yılda kurmazlar mıydı zaten?..

Gelip, ana dilde eğitim hakkını silah gücüyle mi alacaklar? Alabilselerdi 30 yılda almazlar mıydı zaten?
Hayır, bunların hiçbiri olmayacak. Her şey kaldığı yerden devam edecek… O gönderdikleriniz ortalama üç yıl içinde kara toprağa girecekler. Tabii birçok asker de… Suriye faktörü belki biraz güçlendirecek elinizi ama sonucu değiştirmeyecek. Türkiye belki beş yıl daha, on yıl daha savaşacak ama ne bölgedeki Kürtler’in çoğunluğu ne de Türk halkı silahlı bir emrivakiye teslim olacak. PKK’nın Güneydoğu’da çoğunluğun iradesine aykırı bir şekilde feodal-despot bir beylik kurmasına izin vermeyecek.

Kestirme yol yok 

O zaman tekrar süreci başlatan o ilk cümleye dönüp, “silahların miadını doldurmasının” ne demek olduğunu daha sağlam kavramaya çalışmamız gerekiyor.

Silahın miadını doldurması, bundan böyle Kürtler’in kendi bölgelerinde yönetime daha çok katılabilecekleri, ana dillerinde eğitim hakkına kavuşabilecekleri bir rejimin ancak demokratik siyasi mücadele yoluyla kurulabileceğini idrak etmek demektir.

Bir başka deyişle, bugün hâlâ “ana dilde eğitim olmaz” diye kestirip atan iktidar yarın “olur”noktasına gelecekse ancak Kürt’üyle, Türk’üyle; muhafazakârı ve liberaliyle Türkiye’nin bütün demokrat potansiyeli ana dilde eğitim haktır diye bastırdığı zaman gelecek. Gülen Hareketi bu talebe sahip çıktıkça; Ahmet Taşgetiren, Hilal Kaplan, Ali Bulaç gibi isimlerin ana dilde eğitimi savunan yazıları muhafazakâr-milliyetçi tabanı dönüştürdükçe, hükümet tabandaki bu dönüşümü görüp cesaretlendikçe gerçekleşecek bu reformlar.

“Kestirme” bir yol yok… Kestirme bir yol olsaydı, zaten bugün çözüm sürecini konuşuyor olmazdık.

Bu yazı Bugün Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.

Büyük iktisatçı Ronald Coase 3 Eylül 2013’te, 102 yaşında vefat etti. Coase, yaşayan en yaşlı Nobel iktisat ödülü sahibiydi. İngiltere’de doğdu. London School of Economics’te ticaret okudu. Daha öğrencilik yıllarındayken çok parlak bir zekaya sahip olduğunu gösterdi. Mezuniyetinden sonra akademik hayata girdi. İngiltere’de çalıştı. Daha sonra ABD’ye göç etti ve Chicago Üniversitesi’ne katıldı. Onu önemli kılan, bazı temel iktisadî sorunlara yeni yaklaşımlar geliştirmesi ve bugün Hukuk ve Ekonomi adıyla anılan disiplinin kurucularından olmasıydı.

Coase çok yazan bir akademisyen değildi. Belki de Nobel ödülü alan iktisatçılar arasında en az yazanıydı. Bir ekolün, bir disiplinin kurucusunun bu kadar az yazıp böylesine başarılı olması istisnaî bir durum. Hukuk ve Ekonomi disiplinine ikinci büyük katkıyı kapan kişi de bir başka Chicago’lu: Richard A. Posner (1939- ). Posner aynı zamanda bir yargıç. Bazıları Posner’ı disiplinin- hareketin lideri olarak kabul ederler ama bu sıfata Coase’un da ortak olmasını engellemek büyük bir yanlışlık ve haksızlık olur.

Coase çok erken bir yaşta, daha 27 yaşındayken, 1937’de, ‘Firmanın Mahiyeti’ adlı bir makale yayımlayarak firmaların niçin oluştuğu sorusunun cevabını aradı. Cevap işlem maliyetleriyle ilgiliydi. İktisatçılar işlem maliyetlerinin ticaret ortakları bulma, ticaretin şartlarını müzakere etme ve bu şartları uygulamayı kapsadığını düşünür. Coase’a göre, üretimlerini planlamak isteyen müteşebbislerin önünde iki yol vardır: Kaynakları piyasadan temin etmek veya kendi şirketlerini kurmak. Pazarlarda işlemler maliyetli olacağından, daimî personele ve sermayeye sahip müteşebbisler, bu maliyetlerden kaçınabilir.

‘Firmanın mahiyeti’ makalesinin üzerinden yirmi yıldan çok zaman geçtikten sonra Coase bir makaleyle 1960’ta yeniden boy gösterdi. Bu makalede dışsallık ve etkinlik problemleriyle uğraştı. Dışsallıklar, bir ekonomik birimin ekonomik faaliyetlerinin o faaliyetle ilgisi olmayan kimselere verdiği zararlara (negatif dışsallık) ve sağladığı faydalara (pozitif dışsallık) verilen isimdir. Coase’dan önce iktisatçılar dışsallıkları kaynakların etkin dağılımdan sapmalar olarak görürdü. Bu problemin çözümü için devletin devreye girmesi gerektiğini ileri sürerdi. Coase bu düşünceyi yıktı. Bunu yapan yaklaşımına zamanla ‘Coase teoremi’ adı verildi. Coase’un iddiası sıfır işlem maliyeti olması hâlinde insanların dışsallıklar üzerinde pazarlık yaparak onları içselleştireceğiydi. Bu mülkiyet haklarının da iyi tanımlanmasını gerektirecekti. Bu ortamda pazarlıklar etkin kaynak tahsini sağlayacaktı. Bu, daha geniş anlamda, ‘piyasa başarısızlığı’ yaklaşımına verilen bir cevaptı. Piyasalar dışsallıklar probleminin pekalâ üstesinden gelebilirdi. Böylece devlet müdahalesine gerek kalmazdı. Nitekim, Coase 1974’te yeni bir makale yayımlayarak ‘piyasa başarısızlığı’ tartışmalarında verilen klasik deniz feneri örneğini çürüttü. ‘Ekonomide Deniz Feneri’ İngiltere’de özel olarak sahiplenilen ve işletilen deniz feneri örneklerini sergilemek suretiyle deniz fenerlerinin yalnızca devlet tarafından kurulabileceği tezini çürüttü.

Coase’un çalışmaları hem iktisatta hem hukukta anavatanı Chicago Üniversitesi olan ama sonra başta Yale ve Harvard Üniversiteleri olmak üzere başka yerlere de yayılan bir akım başlattı. Hukukun bir iktisadî girdi olarak görülmesine yol açtı. Chicago Üniversitesi’nde hukukçular için iktisat kursları açıldı. Hukuk fakültelerinde iktisatçılar istihdam edilmeye başladı.

Coase toru topu üç makaleyle iktisatta bir devrim yaptı. Uzun süre The Journal of Law and Economics’in editörlüğünü yürüttü. Şikago Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden 1979’da emekli oldu. Derginin editörlüğünü 1982’de sona erdirdi. 1991’de Nobel ödülünü kazandı.

Bugün dünyanın birçok yerinde hukuk fakültelerinde’ Hukuk ve İktisat’ dersi müfredatın ayrılmaz parçasıdır. Türkiye’de durum nasıl, araştırmadım; ama görev yaptığım İstanbul Ticaret Üniversitesi’nin Hukuk Fakültesi’nde böyle bir ders var ve dersi alan öğrenciler ekolün ana görüşlerini öğreniyor. Ekol hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyenler Fuat Oğuz ve Şahin Ardıyok’un internetten ulaşılabilen makalelerinden yararlanabilir.

Coase’un iktisadî düşünceye katkıları dünya durdukça hatırlanacak ve şükranla anılacaktır.

Bu yazı Yeni Şafak Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.