Neden böylesine büyük bir saygı ve hayranlık uyandırıyorum?
* “I, Government: Why Do I Inspire Such Wonder and Awe?”, D. W. McKenzie, Ideas on Liberty, October 2002.
Çeviren: Burak Ertaştan
Ben, devletim… Bu dünyada yaşayıp da vergi ödeyen, teşvikler alan ve mevzuatla işi olan herkesin tanıştığı müesseseyim yani!..
Birşeylere zorlamak benim hem işimdir, hem de uğraşım. İnsanları, başka türlü yapmadıkları şeyleri yapmaya zorlamak, mizacımın doğal bir parçasıdır. Özgürlüğünüzü ihlâl edersem, mizacım sizi de alâkadar etmeye başlar. Mizacımın hayatınıza tesiri çok büyüktür. Aslına bakılırsa, hayatınızda benden masun çok az yer bulunmakta. Çoğu kişi için aynı zamanda bir sırım da. Yirminci yüzyılda işlediğim 119 milyon cinayete rağmen, bir kısmınız beni bir hayırsever olarak görür. Yönetmeye kalktığım toplumu anlamakta bile müşkülâtım varken, bazılarınız bana ilm-i mutlaklık atfeder. Pekâlâ bensiz de cemiyet halinde yaşayabildikleri halde, insanlardan bir kısmı beni mutlak bir ihtiyaçmışım gibi görür. Çoğu kez istismar ettiğim halde, insanlar bunu nâdiren fark ederler. Bu hurafeler sayesinde toplum nezdinde hak etmediğim bir mevkie nail olurum. Bu boş telakkiler, sıradan insanlara büyük zorluklar yaşattı. Halbuki yönetici seçkinlere hizmet edenler de bu insanlardı.
Ben, devletim; çoğu insanda saygı ve hayranlık uyandırırım. Bazılarınız benim en acımasız yüzümle tanıştıktan sonra bile beni sevmeye devam eder. Beni asla gerçekten anlamıyor olmanız aslında benim menfaatime, çünkü anlarsanız, mülkiyetinizin ve şahsî haklarınızın sade bir savunucusu olduğumu görürsünüz. Tabii bu işin iyi tarafı. İşin kötü tarafı ise bu hakları en müessir biçimde ihlal edenin yine ben olmam. Herkes gerçek yüzümü görse, bana hayranlıktan çok kuşkuyla bakardı. Tarih boyunca neler yaptığımı bir bilseniz, saygı duymak yerine beni hakir görürdünüz.
Çoğunluğun pahasına azınlığa fayda sağlarım. Küçük gruplar çabucak organize olur, büyük gruplar ise olamaz. Bu nedenledir ki iktidarda olanlar dışında birinin çıkarına hizmet etmem gerekiyorsa, dar çıkarlara hizmet ederim. Nüfuz sahibi sanayicilere ve ticaret birliklerine tekel imtiyazları bahşederim. Bunu, ithalat kısıtlamaları ve tarifeler koyup dış rekabetin önünü keserek, yeni iş sahaları açmayı zorlaştıran mevzuatlar getirerek yaparım. Mesleğe girişleri kısıtlayan lisanslamalar ile yaparım. Kimin ne mâruzatı varsa, tabiatıyla benden ister. Bazen sadece kendi hallerine bırakmam için bile bana birşeyler ödedikleri olur.
Benim yapımı anlamak gerçekten zordur. Azâmetli ve giriftimdir. Karmaşık yapımı külliyen tasavvur etmek kimsenin harcı değildir. Devâsâ bir şubeler, makamlar, mevzuatlar ve kerameti kendinden menkul siyasalar bütünüyüm. İstese de, beni tastamam anlamaya kimsenin ne zamanı vardır ne de zihinsel donanımı. Bunu denemenin de bir anlamı yoktur. Kimse bana birşey yapamaz. Önemli seçimlerden hiçbirinin sonucu, bir tek kişinin oyu ile belirlenmemiştir. Bu nedenle seçmenler, bana dair birşey öğrenmek için hiçbir önemli müşevviğe sahip değildirler.
Kaynakları hebâ ederim. İnsanların para ödemek istemedikleri işlerde adam çalıştırırım. Kimseye bir yararı dokunmayan işler yaparak para alan bir sürü bürokratım var. Bu işlerin bir kısmı, insanların artık para ödemedikleri türden (odious) şeylerdir. Faydalı şeyler de sunarım; ama yüksek maliyetle. Bana ait okulların maliyeti, daha iyi sonuçlar alan özel okulların maliyetinden daha yüksektir. Bana ait posta hizmetleri her yıl milyarlarca dolar zarar eder ve özel sektörle rekabet edemez.
Sanayide daralmalara sebep olurum. Merkez Bankamın yarattığı enflasyonist para arzı faiz oranlarını saptırır ve ticareti menfi yönde etkiler. Enflasyon ise sürdürülmesi mümkün olmayan ve sık sık kesilen iktisadî genişleme meydana getirir. Uyguladığım ücret kontrolleri, refah hukuku ve işten çıkarmayı zorlaştıran kanunlar ile emek piyasasının üstüne kara bir bulut gibi çökerek bu yarayı iyice azdırırım.
Çevreyi tahrip ederim. Hüküm sürdüğüm diyarlarda tabiat hiçbir itina göstermeden herkesin dilediğince kullanabileceği bir orta malıdır. Dünyanın gördüğü en büyük çevre felaketlerine Doğu Avrupa’da ben sebep oldum. Hayvan sürülerine ne zaman ilgi gösterecek olsam, hayvanlar azalmaya başladırlar.
Savaş ve Tahammülsüzlük
Savaşlar yaparım. İnsanlar, milliyetçi ve etnik hoşgörüsüzlüklerini benim aracılığımla izhar ederler. Gücümü, vergi ve asker toplamak için sarf etmem yüzünden tarih boyunca müthiş zorluklar, yıkımlar ve ölümler meydana geldi.
İnsanoğlunun başına doğal olmayan yollardan gelen trajedilerin en kötüsünden de, üstlenilmesi şart olmayan yüklerden de ben sorumluyum. Görünen o ki, beni nasıl durduracağını henüz kimseler bilmiyor. Nasıl durdurulabilirim ki? Asıl mizacımın fark edilmesi kolay değildir. Felaket anlarında göreve çağırılırım. Krizlerle baş etmek için vergileri yükseltirsem, neye mal olduğumu herkes görecek. Bunun yerine yetkilerimi kullanıp kaynakları gasp eder, gerçek maliyetimi gizlerim. Böylece yaptıklarımın gerçek (net) faydası, olduğundan yüksek görünür. Zihinlere bana dair yerleşen olumlu, fakat asılsız inancın sebebi budur.
Bazı engellerle de karşılaştım. Tarihin akışı içinde beni sınırlamaya yönelik gayretlerden bazılarının başarıya ulaştığı da oldu. Vergi, döviz ve regülasyon reformları da oldu. Belli yer ve zamanlarda müessiriyetimi azaltan da oldu. Böyle yerlerde insanlar refaha kavuştu. Fakat eski halimi almayı genellikle başardım. Bazıları anayasal kurallar koyarak gücümü sınırlamak istiyor. Bu kuralların ne kadar işe yarayacağı konusunda şüphe etmemizi gerektiren haklı sebepler bulunuyor. Zira bu anayasal kuralları koyanlar, bu kuralları çiğneme kudretine sahip olanlarla aynı kişiler.
Öyleyse niye hep başarısızım? Bu, zor bir soru. Bazen bocaladığıma göre, mutlaka bir cevabı var. Başarısızlıklarımdan söz edilmediğine göre, bahsi zor bir mevzu olmalı. Söylediklerim çetrefilli olduğu kadar –sizin açınızdan- hayatî ehemmiyeti haiz konular da. Çünkü özgür toplumun başarılarının idamesi bu cevaplara bağlı. Sizin için bundan daha önemli ne olabilir ki?
