Kadınlar:

Elbise, pantolon, etek temiz, düzgün, ütülü ve sade, ayakkabılar ve-veya çizmeler sade ve normal topuklu, boyalı, görev mahallinde baş daima açık, saçlar düzgün taranmış veya toplanmış, tırnak normal kesilmiş olur… Kolsuz ve çok açık yakalı gömlek, bluz veya elbise ile strech, kot ve benzeri pantolonlar giyilmez. Etek boyu dizden yukarı ve yırtmaçlı olamaz. Terlik tipi (sandalet) ayakkabı giyilmez.

(Düzgün elbiseden kasıt nedir acaba? Şimdi moda olan şu asimetrik modeller yasak kapsamına girer herhalde. Sade ayakkabı dendiğine göre, fiyonklu ayakkabının yasak olduğu yorumunu da yapabiliriz. Ayrıca “normal topuk” kaç pond oluyor? Bence 7-9 arası normaldir. Ya normal kesilmiş tırnak? Ojeli tırnağın yasak olup olmadığının belirtilmemesi de büyük eksiklik.)

Erkekler: 

Elbiseler temiz, düzgün, ütülü ve sade, ayakkabılar kapalı temiz ve boyalı giyilir. Sandalet veya atkılı ayakkabı giyilmez. Bina içinde ve görev mahallinde baş daima açık bulundurulur. Kulak ortasından aşağıya favori bırakılamaz. Saçlar kulağı kapatmayacak biçimde ve normal duruşta enseden gömlek yakasını aşmayacak şekilde uzatılabilir, temiz, bakımlı ve taranmış olur. Her gün sakal tıraşı olunur ve sakal bırakılamaz. Bıyık tabii olarak bırakılır, uzunluğu üst dudak boyunu geçemez, üstten alınmaz, yanlar üst dudak hizasında olur, alt uçları dudak hizasından kesilir. Kravat takılır, kravatı örtecek şekilde balıkçı yaka veya benzeri süveterler giyilmez. Hizmet gereğine uygun olarak verilmişse tek tip elbise giyilir. Bina içinde gömleksiz, kravatsız ve çorapsız dolaşılmaz.

Hasta bir ruhun ürünü

Yönetmeliğin can alıcı noktasının “başlar açık” meselesi olduğunu biliyoruz. Yıllardır bu yönetmelikle ilgili tartışmaların odak noktasının bu olduğu da malum.

Ben kendi payıma şimdiye kadar kamu çalışanlarının “tarafsız” olabilmeleri için başlarının açık olması gerektiği argümanına karşı sayısız yazı yazdım. O yüzden meselenin bu yanını şimdilik bir yana bırakıyor ve soruyorum:
Devletin, erkek memurların sadece bıyığı ile ilgili beş ayrı kural getirmesi; bıyığın enini, boyunu, yüksekliğini ayrı ayrı ölçülendirmesi sağlıklı bir ruh halinin işareti midir Allah aşkına?

Kimdir bu yönetmeliği kaleme alan, kabul eden hasta ruh? 1982’den bu yana gelip geçen bunca siyasetçiden, bunca yüksek bürokrattan hiçbiri mi bu yönetmeliği baştan sona okumadı; hiçbirinin de mi tüyleri diken diken olmadı; “bu ne rezilliktir, kaldırın şu yönetmeliği” demedi? Nasıl oldu da milyonlarca insan bunca yıl bu kadar hasta bir ruhun sapkınlıklarına boyun eğerek çalışmak zorunda bırakıldı?

Bu yönetmeliği hazırlayanlar, memurları ilkokul çocuğu sanıyor desem, bu eza cefa ilkokul çocuklarına da yapılmaz. Memurları köle, kendisini de köle sahibi sanıyor desem, hayır… Köle sahipleri kölelerinin saçıyla başıyla uğraşmaz; işiyle, verimiyle ilgilenir.

Peki nedir bu; bu zihniyete ne denir? Yazamam, yazarsam suç olur. En iyisi geçelim ve haberi verelim:
Memur-Sen Konfederasyonu bu rezalete son vermek ve kamu çalışanlarının kılık-kıyafet özgürlüğünü geri almak için bir kampanya başlattı. “Özgürlük için 10 milyon imza” kampanyası…
Geç bile kalınmış, çoktan yapılması gereken bir kampanya bu.

Ben, kamuda çalışan-çalışmayan, kadın-erkek, örtülü-örtüsüz, bıyıklı-bıyıksız herkesi bu kampanyaya katılmaya çağırıyorum. 70 milyonluk bu ülkede böyle bir yönetmeliğe isyan edecek on milyon değil, onlarca milyon insan olduğuna eminim. Yeter ki ciddiye alınsın, sorumluluk duyulsun…

Bugün, 18.01.2012

Dün Diyarbakır’daki cenaze töreninde taşınan pankartlarından birinde bu yazıyordu.

 Otuz yıla yakın süren savaşın bitmesinin şartı bu hakikati hepimizin anlaması. Kolay değil tabii ki bu. Zaferlerini savaşta, hezimetlerini barış masasında arayan siyasal kültürümüz var. ‘Barışta kazanmak’ fikrine yabancıyız. Bize hep savaşta yenerek kazanacağımız öğretildi. Sanırım bu ezberi bozmanın zamanı geldi. Bu toplumun iki parçası ‘savaşarak kazanmak’ için çok kan döktü. On binlerce çocuğunu kaybetti kazanmak için. Sadece toprağa verdiklerimizden ibaret değil kayıplarımız. Geride kalan acılar, kaybolan gelecekler, kabaran öfke ve hatta nefret, katlanmak zorunda kaldığımız baskı rejimi, feda edilen demokrasi, insan hakları, hukuk…

Hem barışı konuşmak hem de ‘öteki taraf’a yenilmiş muamelesi yapmak doğru değil. Önce ‘diz çöktürmek,’ ‘teslim almak,’ ‘boyun eğdirmek,’ gibi ifadeleri kafamızdan silmeli, sonra da hem tek tek hem de birlikte barışı kutlayabilmeliyiz. Barışta kaybedeceklerini düşünen kişilerin, partilerin, grupların sayısı arttıkça barışa direniş de artar. Kazançların ve risklerin herkese mümkün olduğunca eşit dağılımını sağlayacak bir mekanizmaya ihtiyaç var. Sadece AK Parti’nin veya BDP’nin veya ikisinin siyaseten kazançlı çıkacakları anlaşılan bir sürece, CHP’nin ve MHP’nin desteği nasıl sağlanacak? Bunların desteği olmaksızın yürüyen bir süreçte artan riskler nasıl giderilecek? 2009’dan farklı olarak CHP’nin yeni sürece destek vermesi çok önemliydi. Anlaşılan Kılıçdaroğlu partisini sürecin paydaşlarından birisi yapmak niyetindeydi. Başbakan’ın CHP lideri Kılıçdaroğlu’nun desteğini çöpe atması yukarıda izah ettiğim ‘kim kazanacak, kim kaybedecek’ sorunsalıyla alakalı. Başbakan bu sürecin kazanımlarını tek başına kendi partisinin hanesine yazdırmak isterse yanlış yapar. Herkesin bu işin bir ucundan tutmasına açık olmalı ki direnişleri azaltabilsin. CHP’nin de kendi tutarsızlıklarından kurtulması şart. Tunceli Milletvekili Aygün, Paris’te hayatını kaybeden PKK’nın kurucularından Sakine Cansız’ın Tunceli’deki ailesine başsağlığına gittiği için yerden yere vuruluyor. Partinin ‘şahinleri’ Aygün’e yükleniyorlar ve Aygün’ün hemşehrisi ve de genel başkanı Kılıçdaroğlu, şahinlerle saf tutuyor. Hükümetin PKK lideri Öcalan’la görüşmesine destek veren CHP ve onun lideri, öldürülen PKK’lı bir hemşehrisinin ailesine başsağlığına giden milletvekiline sahip çıkamıyor. Üstelik, PKK’nın lideriyle görüşmeler yaptırarak yeni bir süreç başlatan Başbakan, bu süreci durdurmak isteyenlerin öldürdüğü bir PKK’lının yaslı ailesine taziyeye giden bir milletvekiline CHP’li ulusalcılar gibi saydırıyor… Bunlar anlaşılacak şeyler değil. Her şeye rağmen umutları artıran işaretler de var. BDP-Öcalan çizgisi, barış sürecine bağlılığını dün Diyarbakır’da gösterdi. Üç PKK’lının öldürüldüğü bir provokasyon, barışa kararlılığın ifade edildiği fırsata dönüştürüldü. Bu önemli; BDP oynadığı bu rolle ‘kişilik’ kazanıyor ve aktörleştiriyor. Böyle bir BDP’ye ihtiyaç var çünkü PKK’nın tabanını temsil eden bir siyasal parti olmaksızın çözüm ilerleyemez. Bir başka işaret Başbakan’ın konuşmalarında ‘acıların ortak’ olduğu vurgusunu yapması. Acıların paylaşımı, ‘analar ağlamasın’ sözü empati kurucu bir yaklaşım. Bu süreçte Başbakan’a önerimiz, bir süre anketlere bakmaması. Doğru bildiğini yapması ve barışın herkesin kazanacağı bir sonuca dönüşmesinden korkmaması.

Zaman, 18.01.2013

9 Ocak’ta bir yıldız dünyadan kaydı. Büyük iktisatçı, düşünür, akademisyen, özgürlük sevdalısı James Buchanan (1919-2013) vefat etti.

Buchanan, iyi bir akademisyen olduğu kadar iyi bir insandı da. Kendisiyle 1992’nin Eylül ayı başında Kanada’nın Vancouver şehrinde yapılan Mont Pelerin Cemiyeti genel toplantısında tanıştım. Sakin, soğukkanlı, özgüvenli bir duruşu vardı. 70’i aşan yaşına rağmen canlı bakışlara ve keskin bir zekâya sahipti. Sonraki yıllarda onunla başka toplantılarda da karşılaştım. 1996-97 akademik yılında Fulbright bursuyla Virginia’daki George Mason Üniversitesi’ne gittiğimde de ana bağlantım Buchanan’ın kurucusu ve idarecisi olduğu Kamu Tercihi Merkezi’yleydi.

Buchanan’ın canlı ve verimli akademik hayatının ilk adımı doktora yapmak üzere Şikago Üniversitesi’ne gitmesiydi. 1948’de iktisat doktorasını tamamladı. Şikago’da derslere devam etmeye başladığında Buchanan, kendisini “liberteryen sosyalist” olarak görmekteydi. Benzer bir ideolojik pozisyonda olan Hayek’in hocası Mises’ten etkilenerek sosyalizmden vazgeçmesi gibi, Buchanan da hocası Frank Knight’tan ders almaya başlayınca sosyalizme veda etti; fakat liberteryenliğini korudu. Bugün ABD’de liberteryen terimi hem klasik liberaller hem de anarko–kapitalistler için kullanılabiliyor, ancak Buchanan kendisini hep bir klasik liberal olarak gördü ve tanıttı. Fikir dünyasını kendilerinden ve Amerikan muhafazakârlarından ibaret gören devletçi Amerikan liberallerinin bazıları klasik liberalleri muhafazakâr zanneder. Nitekim Buchanan’ın ölümünün ardından Amerikan liberali, solcu The New York Times’ta yayımlanan bir “ölünün ardından” (obituary) yazısında Buchanan’dan “muhafazakâr” sıfatıyla bahsedildi. Oysa, yine ilginç şekilde, Buchanan, muhtemelen Hayek’in “Niçin muhafazakâr değilim?” adlı ünlü makalesinden ilham alarak, “Niçin ben de muhafazakâr değilim: Bir normatif klasik liberalizm görüşü” adlı bir kitapçık yazdı. Buchanan, esaslı bir iktisatçıydı. Knut Wicksell’den aldığı ilk ilhamı arkadaşı ve fikirdaşı Mancur Olson’la birlikte daha ileriye taşıyıp sistematize ederek, Kamu Tercihi Okulu’nun baş lideri oldu. İktisattaki çalışmaları ona 1986’da Nobel ödülünü kazandırdı. Ancak Buchanan çok-disiplinli bir yaklaşıma sahipti ve çalışmaları diğer dallara, özellikle anayasacılık ve siyaset bilimine de kaydı veya etkide bulundu. Sosyal-siyasal teoriye yaklaşımı (Hobbes geleneğine yakınlık anlamında) sözleşmeci ve, elbette toplumu sırf akla dayanarak yeniden kurma küstah teşebbüsü olan kurucu rasyonalizme ulaşmayacak şekilde, rasyonalistti. Son yılların en önemli politik ekonomi çalışmasına (“Gürbüz Politik Ekonomi”, 2012) imza attığı kabul edilen Mark Pennington’a göre, 20. yüzyılda iki isim klasik liberalizmi çağdaş problemlere cevap verecek tarzda yeniledi ve zamanımızın üstün yaklaşımı hâline getirdi. Hayek, bilginin koordinasyonu ve Buchanan müşevvik sorunu üzerinden bunu yaptı.

Buchanan’ın iktisada, anayasacılığa ve siyaset bilimine katkılarını böyle küçük bir yazıda hakkıyla özetlemek imkânsız. Bu yüzden, satır başlarıyla ilerleyeceğim. Büyük iktisatçı, çoğu zaman Pigou ile başladığı düşünülen “piyasa başarısızlığı” ve çözüm yolları tartışmalarında Hukuk ve Ekonomi ekolünün öncülerinden R.Coase’a (diğeri R.Posner) yakın durdu. Piyasa başarısızlığı gibi bir “hükümet (devlet) başarısızlığı”nın da bulunduğunu vurguladı. Piyasadaki eksiklik ve kusurların aynısının (meselâ eksik ve asimetrik bilginin), hatta daha fazlasıyla, devletçi sistemlerde de, merkezî planlamalı ekonomilerde de olduğunu söyledi. Buchanan’ın bu yaklaşımı, Pennington’ın işaret ettiği üzere, neo-klasik iktisadın, insanları adeta iki ayrı türe ayıran, insanın tabiatını çatallaştırıcı yaklaşımını tashih etti. Kısaca, kişisel menfaatinin peşinden koşma güdüsünün sadece piyasada işlem yapan bireysel aktörlere mahsus olmadığını, kamu görevlilerinde de bulunduğunu hatırlattı.

Bu yaklaşımı siyasî olguları ve süreçleri analizde kullanınca son derece ilginç sonuçlar ortaya çıktı. Birçok yazar tarafından kullanılan çok güzel bir ifadeyle, politikaya romantik bakışı realist temellere oturttu. Buchanan, sivil bireyler gibi kamu işleriyle görevli kimselerin de çıkarlarını maksimize etmek istediğine dikkat çekti. Bu çerçevede, seçmenlerin zahmetsiz kişisel kazanç elde etme, politikacıların yeniden seçilme, bürokratların ofis ve bütçe maksimizasyonu yapma ve çıkar gruplarının rant sağlama peşinde koştuğunu vurguladı. Siyasete bir piyasa gibi bakıp buna göre tahliller yapılabileceğini kanıtladı. Ayrıca, başka yazarlarla birlikte, kişisel çıkar arayışının piyasada faydalı olurken devlet icraatlarında büyük zararlar doğurduğunu gösterdi. Buna dayanarak, anayasaya, anayasal kuralların yapılmasına, onlar yoluyla devlet iktidarının sınırlanmasına kafa yordu. Ona göre kurallar iki seviyededir. İlki, oyunun kurallarıyla ilgilidir. Bir başka deyişle, kurallar hakkındaki kurallardır. İkincisi, ilk seviye kurallarının belirlediği çerçeve içinde bireylerin ve kurumların hedeflerinin peşinde koşmalarıyla ilgili kurallardır. Buchanan, bazı eserlerinde yoğun şekilde matematiksel araçlar kullanmış olmasına rağmen, iktisadın aşırı-matematikleştirilmesine karşıydı. Neo-klasik yaklaşımın matematiksel kesinlik uğruna realiteyi kulak ardı eden denge nosyonuna ve teorisine de pek itibar etmedi. Son olarak, tahmin edilebileceği gibi, devletçi iktisatçılarca piyasaya devlet müdahalesini meşrulaştırma aracı olarak kullanılan tam rekabet modelini de reddetti.

Buchanan, ne yazık ki, Türkiye’de hiçbir zaman hak ettiği ve sağlam bir iktisat-siyaset literatürünün doğması için olması gereken ölçüde tanınmadı. Bu, onu, yaklaşımları iskambil kâğıtlarından kulelere benzeyen J.Stiglitz’in ve (üstelik Türkiye’de bir gazetede köşe verilen) P.Krugman’ın tanınma derecesiyle karşılaştırırsak, bütün açıklığıyla ortaya çıkar. Coşkun Can Aktan, Buchanan’ın fikirlerinin ve ekolünün Türkiye’ye taşınması için çok çaba sarf etti (canaktan.org). Bu yüzden takdiri ve teşekkürü hak ediyor. Son olarak, Ünsal Çetin’e katılarak sormak istiyorum: Nerede bu Türkiye’deki “neo-liberal” fikirsel ve akademik hegemonya? Bu nasıl bir hegemonyadır ki, en önemli ve en mühim öncülerinden birinin, bir dev bilim ve fikir insanının ölümü üzerine bir tek satır bile yazılmadı ve iki çift olsun lâf edilmedi.

Zaman, 18.01.2013

15 yıl önce, 28 Şubat 1997’de Milli Güvenlik Kurulu toplantısında başlayan sürecin ne olduğunu, bugün olanlara bakarak genç kuşaklar yanlış anlayabilirler. Gençler, askerlerin devleti yönetenlere silah zoruyla bir şeyler yaptırmak istediklerini,  devleti yöneten sivillerin de, bugün söylenenlere ve yazılanlara bakarak, kahramanca direndiklerini düşünebilirler.

Böyle bir şey olmadı. Doğru, askerler sivil hükümete bir şeyler dayattılar, ülkeyi doğrudan MGK kararlarıyla yönetmeye çalıştılar… Ama bunun için asla silah çekmelerine gerek olmadı, Genelkurmay’ın ışıklarını birkaç gün gece yarısına kadar açık tutmaları yetti. Hükümetler askerlerin istediklerini adeta gönüllü olarak yerine getirdiler.

Bu süreçte devletin belli başlı kurumları ve sivil toplum kuruluşları da askerleri asla yalnız bırakmadılar. Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Danıştay, HSYK, YÖK, üniversite rektörleri, Üniversitelerarası Kurul, Cumhurbaşkanları, medya, sivil toplum ve meslek kuruluşları, sendikalar, muhalefet partileri askerlere açıkça destek verdiler.

Askerlere karşı direnen çok az insan vardı. Durumdan, Hasan Celal Güzel, Besim Tibuk, Muhsin Yazıcıoğlu, Hüseyin Ergün ve bugün de tanıdığınız birkaç liberal aydın ve bir kaç düzgün solcu dışında herkes memnun görünüyordu.

Askerlerin, İçişleri Bakanlığı İstihbarat Daire Başkanını kulağından tutup askeri mahkeme önüne çıkarıp yargılamasına tek itiraz eden olmadı. Bu mahkeme karşısında tek dik durmasını bilen de bir onbaşı, Onbaşı Sarmusak oldu…

 Hükümet Ordunun Tam Hizmetinde

 28 Şubat 1997’de MGK usulüne göre toplandı ve irticaya karşı eylem planını da usulüne göre kabul etti. 13 Mart 1997’deki Bakanlar Kurulu toplantısında da Hükümet bu kararları görüştü ve onayladı. Kararların uygulamasını takip için de Başbakanlıkta bir İrticayla mücadeleyi izlemek amacıyla Başbakanlık Takip Kurulu oluşturuldu.

 Başbakan Erbakan verdiği bir beyanatta,  “Hükümet olarak her zaman ordumuzun tam hizmetindeyiz” diyordu. Koalisyon ortağı, DYP’nin Genel Başkanı Tansu Çiller de, alınan kararlar için, “Virgülüne kadar uygulanacaktır” diyordu. O zamanki Milli Savunma Bakanı, şimdi CHP milletvekili Turhan Tayan da, “Devletimiz TSK’nın emrine tahsislidir” diyerek olanları savunuyordu.

 Başbakan Erbakan’ın, “MGK’da kararları TSK’yla uyum içinde aldık” demesine Genelkurmay Genel Sekreteri Tümgeneral Erol Özkasnak sinirlenmiş, “TSK Atatürk’ün kurduğu laik Cumhuriyetin temel ilkelerini bayata geçirmeye inananlar ve buna gönül verenlerle uyum içindedir. Bunlar dışında kimseyle uyum içinde değildir.” diyerek cevap vermişti.

 Org. Çevik Bir ’in “Balans ayarı”nı DYP Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Gölhan, “Bir, yasalar çerçevesinde Türk Silahlı Kuvvetlerine verilen görevleri dile getirmiştir. Türkiye’de her zaman Silahlı Kuvvetlerimiz rejimin, cumhuriyetin, Atatürk ilke ve  inkılaplarının koruyucusu bekçisidir” diyerek gayet olağan karşılamıştı.

 REFAHYOL hükümetinin başardığı en önemli işlerden biri de “Başbakanlık Kriz Yönetim Kurulu” kurup, “Başbakan tarafından MGK Genel Sekreterine, bakanlıkları, kamu dairelerini ve yerel yönetimleri denetleme yetkisi veren” kararları alması olmuştur

 Ordunun bir generalinin herkesin önünde Başbakan için “13 senedir PKK ile dövüşüyorum, … bunlarla da dövüşürüm” demesi karşısında DYP Genel Başkan Yardımcısı Necmettin Cevheri, “Demokrasilerde herkes konuşur. Askerler de düşüncelerini ifade edebilirler” diyerek cevap vermişti.

  Devlet Şeref Madalyası

 Kendini savunmak için, “Ben Devlet Şeref Madalyası sahibiyim” diyen eski Genelkurmay Başkanı İsmail Hakkı Karadayı haksız mı? Sahi, İsmail Hakkı Karadayı’ya  ve diğer bütün Genelkurmay Başkanlarına bu şeref madalyaları ne için verilmişti?   

 “Orduyu yeniden yapılandırıp modernleştirerek dünyanın sayılı silahlı gücü hâline mi getirdi? Sınır boylarından üç beş şehrimizi düşman istila etti de gidip onları mı kurtardı? Barış zamanında bir genelkurmay başkanı ye yaparsa İsmail Hakkı Paşa da aynısını yaptı.. Maaşını sayarak aldı..

 Makamında oturup güne gazete okuyarak başladı..

 Önüne gelen evrakları imzaladı..

 Bazen birilerini ziyarete gitti, bazen birileri onu ziyarete geldi..

Görev gereği rutin teftişleri yoksa, yani Ankara dışına çıkmak icap etmiyorsa; makam aracına binip konutuna gitti..

 Varsa geceleri bir iki davete de katılmıştır..

 Süleyman Bey o paha biçilmez ‘Devlet Şeref Madalyasını..’ Paşa Hazretleri’ne niye verdi acaba?

 Katıldığı resmi davetlerde eline tutuşturulan içkiyi, üzerine başına damlatmadan içtiği için mi?

Üniformasının pantolonu her daim jilet gibi ütülü olduğundan mı?

 Sakal tıraşı olmadan makamına gelmediğinden mi? Maaşını at yarışında çarçur etmediğinden mi?

 Neden yahu? Biri söylesin..

 Sıradan bir devlet memuru gibi emeklilik gününe kadar işini aksatmadan çalışmaktan başka özelliği olmayan birine o madalya niye verilir..

 Ona verilir de işini aynı düzende yapan bir başka bürokrata, misal Tapu Kadastro Genel Müdürleri’nden birine neden verilmez..”

 (Selahattin Duman, Vatan, 08.01.2013)

 Bu “Devlet Şeref Madalyası” emekli olan hemen bütün Genelkurmay başkanlarına verildi. Başbakan Erdoğan da kendi zamanında emekli olan Genelkurmay başkanlarına bu madalyayı verdi.

 Dün madalya verdiğimiz bu adamları bugün niye yargılıyoruz?

Süleyman Demirel Bu Sefer Doğru Söylüyor

 Süleyman Demirel, Fikret Bila’ya yatığı açıklamada, “Şimdi 28 Şubat’a darbe diyorlar. Neresi darbe? Ne olmuş 28 Şubat’ta? Parlamento fesh mi edilmiş? Hükümet alaşağı mı edilmiş? Siyasi partiler mi kapatılmış? Milletvekilleri mi tutuklanıp götürülmüş? Ne yapılmış? Bunlar yapılmamış, 28 Şubat’ta Milli Güvenlik Kurulu toplanmış, kararlar almış. Bunları herkes imzalamış ve sonra da uygulanmış. Hükümet görevinin başında kalmış. 3,5-4 ay sonra istifa etmiş. Anayasaya göre yenisi kurulmuş. Buna darbe denilmez.

 Evet, o dönemde gerginlik vardı. Bu gerginlik anayasa ve demokratik süreç içinde aşılmıştır. Anayasaya aykırı hiçbir şey olmamıştır. Kamuoyunda da bu süreçte bir darbenin önlendiği algısı mevcuttur. Nitekim, asker bana nizamiyeden döndük, demiştir. Bu doğrudur. Böyle bir ortamda, MGK’da kararlar alınmış ve uygulanmıştır. Ve esasen bu kararlar 1997 yılından 2009 yılına kadar da uygulanmıştır. Yani bugün işbaşında olan hükümetin döneminde de yine 28 Şubat kararları uygulanmıştır. 11 yıllık kesintisiz eğitim de dahil olmak üzere. 2009 yılında bu kararlar kaldırıldı, denilmiştir. Dolayısıyla orta yerde darbe diye nitelendirecek bir durum yoktur.” diyor (Fikret Bila, 08.01.2013, Milliyet).

 Süleyman Demirel, darbecilerin yargılanması konusunda tutarlı bir tavır sergiliyor: o gün engelleyemediği askeri müdahaleleri bugün de meşruymuş gibi göstermeye çalışıyor.

 Süleyman Demirel’in, her şey usulüne göre yapıldı iddiası, epeyce doğru… Bunu nerden biliyoruz: ne askeri ne de sivil olanlar hakkında o zaman hiçbir soruşturma açılmadı. Sivil yöneticiler emrindeki devlet görevlileri hakkında hiçbir idari işlem yapmadılar, zamanın Genelkurmay Başkanlarına “Devlet Şeref Madalyası” verdiler. Bu uygulama AKP iktidarı döneminde de devam etmiştir. Süleyman Demirel’in de dediği gibi 28 Şubat 1997’de alınan kararlar, 2009 yılına kadar da aynen uygulanmıştır. Bazıları halen de uygulanmaktadır.

 28 Şubat’ın hesabı sorulacaksa, hesap sormaya bu kararların altında imzası bulunan başbakanlardan başlanması gerekir. Sıra ondan sonra, emir komuta zinciri altında görev yapan askerlere gelir…

 Yaşar Büyükanıt’ı Genelkurmay Başkanlığına AKP Hükümeti getirdi. Yaşar Büyükanıt’a kadar YAŞ toplantısında  ordudan atılanlar irtica ile suçlanmıyorlar, disiplinsizlik diyerek ordudan atılıyorlardı. Yaşar Büyükanıt’ın olağanüstü bir yöntemle GKB atanmasından sonra, ilk defa AKP  iktidarı döneminde, irtica suçlaması açıkça gerekçe olarak vurgulanmaya başlandı.

 Ordudan atılan subaylar ve astsubayların hesabı sorulacaksa, hesap sormaya bu kararların altında imzası bulunan başbakanlardan başlanması gerekir. Kazanılmış sosyal hakları da elinden alınarak sokağa atılan bu insanların hesabı Çevik Bir’den önce Süleyman Demirel’den, Necmettin Erbakan’dan, Mesut Yılmaz’dan, Bülent Ecevit’ten, Abdullah Gül’den, Tayyip Erdoğan’dan sorulmalıdır. Bu kararların altında Çevik Bir ‘in değil, bunların ıslak imzası var…  

afozgur@hotmail.com

Kürt sorununun, Türkiye’nin halihazırdaki en büyük ve acil çözüm bekleyen sorunu olduğunda kuşku yok. Bu sorun eğer makul bir süre içinde hakkaniyete uygun bir çözüme kavuşturulabilirse, bu, Türkiye’de toplumsal barışın tesisi bakımından olduğu kadar, insan hakları ve demokrasi bakımından da bir kazanç olacaktır. Ne yazık ki, Türkiye bu meselede şimdiye kadar çok zaman kaybetti.

Terör sorunu mu?
Kabul edelim ki, Kürt sorununun çözümü konusunda AKP iktidarına gelinceye kadar ciddi bir adım atılmadı, atılamadı. Esasen, devlet elitleri uzun süre bu sorunun varlığını inkâr ettiler. Karşı karşıya olunan şeyin bir “terör sorunu” olduğunda ısrar ettiler ve “çözüm”ü de bununla tutarlı olarak “güvenlikçi” tedbirlerde aradılar.
Meselenin terör ve şiddetten ibaret olmadığını fark ettiklerinde bile, aslında sosyo-politik, kültürel ve hukuki boyutları olan esaslı bir sorunla karşı karşıya olunduğunu itiraf etmekten yine kaçındılar ve bu sefer “Güneydoğu sorunu”ndan, “ekonomik geri kalmışlık sorunu”ndan dem vurdular. Merhum Turgut Özal’ın ve daha sonra Süleyman Demirel’in Kürt sorununun varlığını kabul eden açıklamalarının ise arkası gelmedi veya getirilemedi.

Gelgitler yaşandı
Aslında AKP iktidarı da şimdiye kadar bu meselede kararlı ve tutarlı bir çizgi izleyemedi; zaman zaman tereddüt etti, bocaladı, gelgitler yaşadı. Başlangıçta bu çekingenlik ve tereddüdün anlaşılabilir nedenleri vardı. Nitekim, AKP hükümeti ancak iktidarını güvende hissetmeye başladığında bir “Kürt Açılımı” başlatıp bu yolda bilinen müsbet adımları atabildi. Ne var ki, hükümet kısa bir süre sonra tepkilerden ürkerek geri adım attı, “Açılım”dan vazgeçti ve ardından bir süre neredeyse tamamen güvenlikçi perspektife teslim oldu. Hükümet nihayet geçenlerde sorunun çözümü için bu sefer kararlı olduğunu gösteren yeni bir girişim başlattı. Bu girişimin Başbakan’ın partisine mensup Kürt milletvekilleriyle yaptığı toplantıdan aşağı yukarı iki hafta sonra açıklanması da anlamlıdır.

Kalıcı bir barış
Bu son hamle Kürt sorununun çözümünde asıl muhatap olarak Abdullah Öcalan’ı görmektedir. Bu hem hükümet çevrelerinden yapılan açıklamalardan, hem de BDP’nin kimi resmi sözcülerinin bu süreçte devre dışı bırakılacaklarından endişe ettiklerini gösteren açıklamalarından anlaşılmaktadır. Her ne hal ise, hükümetin muhatap seçimini elindeki verilerin doğru bir değerlendirmesinin sonunda verdiğini umut edelim.
Bu sefer gerçekten sonuç almak istiyorsa, bu önemlidir. Ancak, bu büyük toplumsal sorunu sadece Öcalan’la müzakere ederek çözmenin mümkün olmadığının herhalde hükümet de farkındadır. Sahici bir çözüm, PKK (‘Kandil’ ve Avrupa kanadı), BDP ve KCK’nın da sürece dahil edilmesini gerektirmektedir. Daha da önemlisi, Kürt toplumunun ‘BDP-KCK’ çizgisi dışında kalan diğer sivil unsurlarını hesaba katmayan bir çözüm arayışı kalıcı bir barışı getiremez.

Devlet politikası
Ayrıca, önceki benzerinden (Oslo süreci) farklı olarak, bu sürecin daha şeffaf bir şekilde yürütüleceği anlaşılmaktadır. Nitekim ilgililer kamu oyunu bilgilendirmek üzere zaman zaman bayağı “açık sözlü” açıklamalar yapıyor; bu amaçla medyayı da cömertçe kullanıyor, kullanabiliyorlar. Medyanın “kamuoyunu aydınlatma” işine dahil edilmesi ve esasen bu işi gönüllü denebilecek bir biçimde yapması “işin rengi”nin bu sefer gerçekten farklı olduğunu düşündürmektedir.
Açıkçası, hükümetin inisiyatifinde yürütülse ve siyasi sorumluluğu ona ait olsa da, bu seferki sürecin “Devlet” içindeki bir uzlaşmanın sonucu olduğu, yani bildik deyimiyle bunun bir “devlet politikası” olduğu söylenebilir.
Fakat kafa karıştıran bazı noktalar da yok değil. Bunlardan biri, hükümet sözcüleri tarafından ısrarla, sürecin amacının “PKK’nın silah bırakması”nı sağlamak olduğunun söylenmesidir. Bu açıklamalarda meselenin kültürel haklar ve demokrasi boyutuna hiç değinilmemesi, bu yönde yeni bazı adımlar atılacağına dair bazı ipuçlarının verilmemesi gerçekten şaşırtıcıdır. Çünkü, bırakınız Kürt sorununu, “terör sorunu”nu çözmek için bile tek başına PKK’nın silâh bırakması veya yurtdışına çekilmesi yeterli değildir.

Çözüm paketi!
Çözüm için esaslı tedbirleri içeren ciddi bir “çözüm paketi”ne ihtiyaç vardır. Devletin tanımına, yurttaşlığa, temel haklara, devletin siyasi ve idari örgütlenmesine ilişkin anayasal değişiklikler bu paketin zorunlu bir parçası olmak durumundadır. Ayrıca, “bir kere silâh bırakılsın, çözüm paketini ondan sonra düşünürüz (veya açıklarız)” yaklaşımı da doğru değildir. Ufukta bir “ışık” görmeyen Kürt tarafının sırf sizin iyi niyetinize güvenerek silâh bırakacağını beklemek sadece safdillik olmaz, aynı zamanda bir çözüm fırsatının daha hoyratça heba edilmesi anlamına gelir.
Başka bir kafa karıştıran noktaya Kürşat Bumin ısrarla işaret ediyor:
Bir ara medyada, sorunun çözümünü “İmralı”yla MİT müsteşarının “müzakere” edeceği ve bu konuda onun bir plan hazırlayacağı yolunda haberler yer almıştı. Bu haberlerde, hükümetin adeta bu işi MİT müsteşarına havale ettiği gibi bir hava hakimdi. Oysa, açıktır ki, Kürt sorununun çözümü bürokratik değil siyasi bir iştir. Nelerin müzakere edileceği ve nasıl bir çözüm planı geliştirileceği konusunda yetkili ve sorumlu olan elbette hükümettir. Neyse ki, hükümet ve AKP adına daha sonra ardı ardına yapılan açıklamalar bu hatanın farkına varıldığının işareti sayılabilir. 

Destek olmalıyız
Kısaca, hükümetin Kürt sorununun çözümünü nihayet ciddi olarak gündemine almış olması ve şu ana kadar bu konuda sergilediği kararlılık son derece sevindiricidir. Şu var ki, bu gibi girişimlerin başarısız olması halinde büyük bir hayal kırıklığına yol açma ve meseleyi daha da içinden çıkılmaz hale getirme tehlikesi de vardır. Bu sefer de öyle olursa, inanınız, bu sorunu yakın hatta orta vadede barışçı biçimde çözme şansımızı büsbütün yitirebiliriz. Öyle olmasını istemiyorsak,hepimizin bu konuda hükümete destek olmamız gerekir.

Milliyet, 16.01.2013

What is this? This is a pencil.

Eğitimin zorunlu olması, büyük bir sorun. Bunu daha önce yazdım. Hadi, zorunlu bir eğitim var. Bunu 8 yıldan 12 yıla çıkarmak, bu daha büyük bir sorun. Bunu da yazdım. Geçmişte, işin “zorunlu” olmasının yanı sıra, başka yönlerden de eğitim sistemimizi eleştiriye tuttum. Bunlardan biri de dil eğitimiydi.

Şu kadar yıl İngilizce dersi verdiğimiz öğrenciler, üniversiteye de geldiğinde hâlâ “What is this?”, “This is a pencil” düzeyinde ilerliyor. Tek kelimeyle, yazık, demiştim.

***

Yıllardır, bazı üniversitelerimizde programların bir kısmında %30 yabancı dille eğitim diye bir şey var. Tam bir komedi.

Buna göre, %30 İngilizce eğitim verilen bölümü kazanan öğrenciler, önce bir yıl hazırlık okuyorlar. Sonra, bu öğrencilerin bazı dersleri İngilizce alması bekleniyor.

Peki, hazırlıktan sonra dil bilgimiz İngilizce ders almaya yeterli hale geliyor mu? Hayır. Diyelim ki, öğrenci yeterli; bu öğrencilere ders verecek hocamız var mı? Genellikle, bu nitelikleri haiz hocamız da yok.

Şu halde bu sistem niçin sürdürülmek isteniyor? Bu, ancak psikologların karar verebilecekleri bir durum. İd, ego, süperego gibi bir takım kavramlar devreye sokulmalı, belki. Yani burası, anlayabildiğim ve kavrayabildiğim bir alan değil.

Programlarında %30 İngilizce ders anlatılan bölümler olmasının hiç mi yararı yok? Var. O da, bu bölümlere gelen öğrencilerin giriş puanlarının diğerlerinden birkaç puan daha yüksek olması. Ama o kadar, daha fazlası değil.

***

Bir de tabii ki ODTÜ, Boğaziçi ve Bilkent gibi öteden beri tamamen İngilizce eğitim veren yükseköğretim kurumları var. Bir de, son zamanlarda, bunlara özenenler.

Ben, lisans eğitimim esnasında, ikinci sınıfta –yedi yıllık İngilizce eğitiminden sonra- İngilizceden kalan ve ondan sonra bu dili öğrenmeye karar veren biriyim. Bu dile ne kadar hâkim olduğum, tartışmalı. Yüksek lisansımı ODTÜ’de yaptım. Amacım, dilimi biraz daha ilerletmekti. Türkiye şartlarında fena sayılmayacak nitelikte bir de tez yazdım. Üstelik de İngilizce. 

1998 yılında da İngilizceden çeviri yapmaya başladım. Bugüne kadar tek başıma üç kitap (L. von Mises, Anti Kapitalist Zihniyet, Ankara: Liberte Yayınları, 2004; L. von Mises, Sosyalizm, Ankara: Liberte Yayınları, 2007; L. von Mises, Kadir-i Mutlak Devlet: Totaliter Devlet ve Topyekûn Savaşın Yükselişi, Ankara: LiberteYayınları, 2010), Prof. Dr. Mustafa Erdoğan Hocamla ortaklaşa bir kitap (N. P. Barry, Modern Siyaset Teorisi,Ankara: Liberte Yayınları, 2013) ve otuza yakın da makale çevirdim. (Bu çevirilerde Prof. Dr. Atilla Yayla Hocamın moral desteklerini belirtmem gerekir.)

***

Dil, bir uygarlığın sahip olduğu birikime nüfuz edebilmek için oldukça önemli, bunu burada tartışacak değilim. Bu açıdan, meselâ, çeviri faaliyetleri uygarlıkların sıçramalı olarak ilerlemesi bakımından kayda değer çabalar, bunu biliyorum. Yani, özetle, dilin, dil öğrenmenin önemsiz olmadığını biliyorum. Bunu bugüne kadar yapıp ettiklerimle de ortaya koydum zaten.

Bilemediğim ve anlayamadığım şey, dilin, hemen her aşamada bu toplumun geleceğini inşa edecek kuşaklarının önüne, bir engel olarak koyulması.Bunun geçmişte yapılmasını anlayabiliyorum. Zira İngilizce (veya başka bir dil) Anadolu’dan gelen geniş kitlelerin daha baştan sistemin dışına itilmesi için önemli bir gerekçe oluşturuyordu. Ya bugün?

Mehmet Sağlam, kendisiyle yapılan bir röportajda, yıllar önce, -mealen- şunları diyordu: Eğer yurt dışına gönderilecek öğrencilerde dil şartını arasaydık, Anadolu’dan kimse yurt dışına gidemezdi.

Eskiden yabancı dil duvarını örenler, tek parti döneminin elitleriydi. Şimdilerde ise bunu çevreden merkeze bir şekilde gelebilmeyi başaranlar yapıyor.

İnsan üzülüyor.

***

Devlet, dille ilgili illa bir şey yapmak istiyorsa bence şunu yapması daha hayırlı olur: Üniversitelerin hazırlık programları için ayrılan kaynakları kendini ispat etmiş yayınevlerine teşvik olarak verebilir ve Hasan Âli Yücel’in başlattığı ama yarım kalan tercüme faaliyetlerini devam ettirebilir.

***

Bir de tabii ki üniversitelerde yükselmek için İngilizce yayın şartı var. Evet, artık pek çok akademisyenimizin İngilizcesi var; ortalık da İngilizce yayından geçilmiyor. Ama bir de bu yayınların “niteliği” diye bir sorun var. Zira artık üniversitelerimizde iş –amiyane tabirle- “Yürü, kaç yabancı yayının var, onu görelim”e dönüşmüş durumda.

Bu yayınların kaçı sadra şifa yayınlar? Kimse bunu sorgulamıyor.

Birileri bu İngilizce saplantısına “Dur” desin, lütfen.

RotaHaber, 15.01.2013

Kürt sorunu bu defa çözülebilecek mi? Uzun zamandır bu meselenin siyasal bir zeminde çözülebileceği, çözülmesi gerektiği görüşünde olanlar yeni sürece de heyecanla ve umutla bakıyorlar.

 Neden olmasın ki? Kamuoyunda, PKK’yı besleyen Kürt sorununun silahlı yöntemlerle bitirilemeyeceği yönünde bir kanaat yerleşmiş durumda. Artık silahların susmasını, kanın durmasını isteyen büyük bir kitle var. Bunun için de görüşmeler yapılması ve siyasal bir anlaşmaya varılması fikri eskilerde olduğu kadar tepki yaratmıyor. ‘Gerekirse Öcalan’la bile görüşülür’ bir fikir değil, artık sıradan bir pratik.

Ancak bir sorun var: Yeni Şafak’tan Yasin Aktay’ın işaret ettiği gibi kamuoyu aşırı uyarılmış milliyetçi bir duygusallıkla da yüklü. Hükümetin de son yıllarda, ‘biz olsak asardık’, ‘Kürt sorunu bitmiştir’ söylemiyle kışkırttığı bir duygu bu. PKK’lı militanlarla poz verdikleri için bazı BDP milletvekillerinin dokunulmazlıklarının kaldırılacağını söyleyen hükümet şimdi PKK’nın lideriyle ‘çözüm’ konuştuğunda uyarılan ve kabartılan duygular hemen ortadan kalkmıyor. Bu belki ‘öteki taraf’ın taleplerini frenleyici bir işlev görüyor, ama aynı biçimde hükümetin de elini bağlıyor. Hatta görüşmeler ilerlediğinde ve bir sonuca yaklaşıldığında hükümeti ‘geri adım’ bile atmaya zorlayabilir.

Dolayısıyla hükümetin bir yandan sert milliyetçi bir söylemle Türk kamuoyunun gazını alıp, aynı anda da Kürt sorununu çözücü girişimler yapabileceği teorisi süreci tıkar, çünkü hükümet kendi oluşturduğu kamuoyunun tutsağı haline gelir, manevra kabiliyetini kaybeder. Vurgunun PKK’nın silah bırakmasına yapılması, sürece Türk kamuoyunun desteğini almak bakımından anlamlı. Basına yansıyan ‘strateji’ye ve bunu tamamlayan Başbakan’ın açıklamalarına göre hedef, PKK’nın silah bırakmasını sağlamak; önce ateşkes, sonra Irak Kürdistan’ına çekilme ve ardından silahsızlanma. Bu yaklaşımda ‘Kürt sorunu’na ilişkin siyasal bir çözüm modeli yok, bırakın Öcalan’ın durumu ve af gibi daha pratik konuları. Başbakan’ın kendi iktidarları döneminde bu iki konuda bir değişiklik olmayacağını kesin bir dille ifade etmesi de kafaları karıştırdı.

PKK’nın silah bırakması için masaya sürülen bir teklif yok mu? PKK’nın silah bırakmaya ikna olmasını ne sağlayacak? Onların silahlarını isterken biz onlara ne vereceğiz? Yoksa kırk yıllık örgüt şimdi durduk yere ‘teslim’ mi olacak? Gerçekçi olalım, dünyanın hiçbir yerinde silahlı bir örgüt durduk yere silah bırakmaz; ya yenmeniz gerek onu, ya da bir anlaşmaya varmanız. Şimdi anlaşma sürecindeyiz.

Ancak bu sürecin de adını ve amacını Kürt sorununu çözmek yerine ‘PKK’ya silah bıraktırmak’ olarak koyduğunuzda bu defa da ‘öte taraf’ın ikna edilmesi zorlaşacak. Eğer mesele daha genel bir ‘çözüm modeli’ çerçevesine oturtulmazsa hükümetin hedefinin sadece PKK’yı tasfiye etmek olduğuna ilişkin zaten var olan algı  güçlenecektir. 2009 açılım sürecinde de bu endişe Kürt siyasal hareketinde hükümetin niyetine ilişkin ciddi bir ‘güven bunalımı’na neden olmuştu.

Hükümetin asıl hedefi Kürt sorununu çözmek mi? Yoksa, seçim yılı olan 2014 öncesi PKK’yı ‘eylemsizleştirmek’ mi? Bu sorulara verilen cevaplar Kürt siyasal hareketini tatmin etmeden ve onlarda güven duygusu oluşmadan sürecin ilerleyebileceğini sanmıyorum. 2011 seçimlerinin ardından ateşkesi bitiren PKK hükümetin seçim öncesi kendilerini oyaladıklarını, hatta aldattıklarını iddia etmişti, hatırlayalım… Yeni süreçte de ‘kendi talepleri’nin kısmen de olsa karşılandığını görmeden Türkiye dışına çekilmelerini ve silah bırakmalarını beklemek fazla iyimserlik olur. Çözüm için anlaşabilirsiniz, ama tasfiyeye razı olmazlar. Hükümetin hedefi ne? PKK ve Öcalan neyin peşinde? Orta bir yerde buluşabilirler mi? Ben henüz emin değilim.

Zaman, 15.01.2013