Adalet Bakanlığı, 4. Yargı Reformu Paketi kapsamında, sanığa -Türkçe bildiği halde- başka bir dilde savunma olanağı getiren bir düzenleme yapıyor. Düzenleme şöyle: 1. Sanık, derdini anlatabilecek derecede Türkçe bilse dahi, iddianamenin okunması ve esas hakkında mütalaanın verilmesi aşamalarında, sözlü savunmasını “kendini daha iyi ifade edebileceği dil” ile yapabilecektir. 2. Tercüman bulundurma ve tercümanın ücretini ödeme yükümlülüğü, kendini daha iyi ifade edeceği başka bir dilde savunma yapmak isteyen sanığa yüklenecektir. 3. Türkçe dışında dil kullanılmasının yargılamanın sürüncemede bırakılması veya uzatılması amacına matuf olduğunu gördüğünde hâkim, bunu engelleyebilecektir. 

Görüldüğü üzere hükümetin tasarısı, “dört başı mamur” bir öneri niteliğini taşımıyor. Bu durumda, hükümetten daha demokrat ve özgürlükçü olduğunu iddia eden muhalefete düşen, eleştirilerle düzenlemedeki eksiklikleri gidermek ve daha iyi bir yasa yapımına katkıda bulunmak olmalı. Sözgelimi AKP’nin “ileri demokrasi” söylemiyle dalga geçen ve gerçek demokratın kendisi olduğunu söyleyen Kılıçdaroğlu’nun CHP’si ne yapabilirdi bu konuda? Hemen birkaç husus geliyor aklıma: Mesela CHP, dil kullanımının sadece yargılamanın iki aşamasıyla ve sanıkla sınırlı tutulmasına karşı çıkabilir, hem yargılamanın aşamaları ve hem de kişiler bakımından daha özgürlükçü bir yaklaşım geliştirebilirdi. Yargılamanın bir bütün olduğunu, dolayısıyla kişilerin (sanık ve tanık, müdahil, vb.) yargılamanın tüm aşamalarında tercih ettikleri dili kullanabilmelerini savunabilirdi. 

CHP, faraza, tercüman bulundurma ve tercümanın ücretini ödeme yükümlülüğünün -derdini anlatacak düzeyde Türkçe bilmeyen sanıktan farklı olarak- sanığa yüklenmiş olmasının yanlışlığını öne sürebilirdi. Mali yükümlülüğün, hem kişilerin tercih ettikleri dili kullanmaları üzerinde caydırıcı bir etkide bulunacağını, hem de demokrasiye aykırı olduğunu anlatabilirdi. Yargılamada Türkçe kullanan vatandaşlardan herhangi bir ücret talep edilmezken, farklı bir dili kullanan vatandaşlara mali yük bindirilmesinin ayrımcılık içerdiğini, bu nedenle tercüman ücretinin kamu tarafından karşılanmasını gerektiğini belirtebilirdi. 

Misal, hâkime kısıtlama yetkisinin verilmesine lüzum olmadığını da açıklayabilirdi. Hakların kötüye kullanılamayacağının hem anayasada yer aldığını hem de hukukun genel ilkelerinden biri olduğunu hatırlatabilirdi. Taslakta bunun ayrıca zikredilmesinin -yargı pratiği dikkate alındığında- önemli bir tehlikeye yol açabileceğine ve hâkimlerin sıklıkla buna başvurarak hakkın kullanımını imkânsız kılabileceklerine dikkat çekebilirdi. 

Ama CHP, tabii ki, böyle yapmadı. Hükümetin önerisini ileri noktaya taşımak şöyle dursun, atılmış mahcup bir adımı da geriletmeye adadı kendini. Siyasi ve hukuki gerekçeler öne sürerek anadilde savunmaya topyekûn karşı duruşun bayraktarlığına soyundu. Adalet Komisyonu’na sunduğu muhalefet şerhinde, anadilde savunma hakkının “üniter devleti aşındırdığını” belirtti. CHP’ye göre: “Son dönemde kamu ve eğitimde resmi dil kavramı aşındırılarak, çift dillilik meşrulaştırılmakta, ikinci resmi dilin Kürtçe olması yolunda çok ciddi adımlar atılmaktadır. Oysaki Türkçe’nin resmi ve ortak dil olması Türkiye’nin üniter yapısının sigortasıdır. Türkçe’nin ortak ve resmi dil olması ülkemizde konuşulan diğer dillerin yok edilmesi, yok sayılması, yasaklanması, geliştirilmemesi anlamına hiçbir zaman gelmez.” 

Üniter devlet endişesi 

Neresinden tutsanız, elinizde kalacak bir açıklama bu. Bir kere, getirilen öneri, üniter yapıya zıtlık içermiyor. Üniter devlette esas, hukukun tek bir merkez tarafından üretiliyor olmasıdır. Bu hukukun farklı dillerde uygulanması üniter devleti ortadan kaldırmaz. Endişelenmeye mahal yok. 

Ayrıca bu üniterlik tapınmasından kurtulmakta da fayda var. “Üniter devlet” nihayetinde -federasyon, özerklik, bölgesel devlet, vb.- devletin yapılanma şekillerinden biridir. Önemli olan yönetimin demokratik olmasıdır ve bu modellerin hepsi de demokrasiyle bağdaşır. Hangisinin uygulanacağı, her ülkenin kendi dinamikleri ve sosyolojisi içinde belirlenir. Eğer bir yapılanma mevcut sorunlara cevap bulma yeteneğini kaybetmişse, başka bir modelin tartışılması veya mevcut modelde değişikliğe gidilmesi de doğaldır. CHP, üniter devletin bir kutsiyeti olmadığını görmelidir. 

Asgari düzey 

CHP, tasarının “uluslararası hukukta bir karşılığının bulunmadığını” belirtiyor. Zannederim burada AİHS md. 6 kastediliyor. Doğru, AİHS’te yok. Ancak AİHS konuyu sadece adil yargılama hakkı bağlamında ele aldığı ve dil haklarına gerekli önemi vermediği için eleştiriliyor zaten. Bu nedenle AKPM, 1201 sayılı kararla Bakanlar Komitesi’ne, dil ve kültürel haklarla ilgili ek bir protokol düzenlemesini tavsiye etti. Unutulmaması gereken bir husus da, AİHS’in asgari düzeyi ifade ettiğidir; bunun üzerine çıkacak düzenlemeler AİHS’e aykırılık teşkil etmez.

Kaldı ki, yargılamada dil kullanımına yer veren uluslararası sözleşmeler de yok değil. Türkiye’nin henüz imzalamadığı Bölgesel ve Azınlık Dilleri Avrupa Şartı’nın “Yargı Kurumları” başlığını taşıyan m. 9, bütün hukuksal süreçlerin elverdiği ölçüde taraflardan birinin talebi gereğince bölgesel veya azınlık dilinde yürütülmesi ve sanığa kendi dilini kullanma hakkını tanıması gerektiğini kayıt altına alır. Keza Uluslararası Azınlıkların Korunması Çerçeve Sözleşmesi m. 10/c’de ve Oslo Tavsiyeleri’nin 17, 18 ve 19. paragraflarında da, tarafların yargıda dil kullanımlarını düzenleyen hükümler var. 

Kısacası, hükümete dil haklarını konu edinen ve bugüne kadar imzalanmamış olan sözleşmeleri imzalamak için baskı oluşturacağına, bu sözleşmelere de gözünü kapatan bir ana muhalefeti var Türkiye’nin. Erdoğan, birçok kere “Bizim en büyük şansımız CHP gibi bir muhalefetin olması” demişti. Doğru ama onun için şans olan ülke için şansızlık oluyor. Demokraside hep iktidarın arkasında kalan bir muhalefetten memlekete pek bir hayır gelmez. Ve küçük bir merak: Anadile mutlak şekilde karşı duran CHP ve Kılıçdaroğlu, yarın mesela Kürtlerle bir araya geldiğinde ne diyecek? “Sizin diliniz iyi hoş da kusura bakmayın birliğimizi bozuyor, o nedenle yargıda kullanmaktan vazgeçin” mi? 

Radikal 2, 02.12.2012

Dünya Sağlık Örgütü’nün daha önceki araştırmalarında dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 10’u engelli iken, 2011 Dünya Engellilik Raporu’na göre yüzde 15 olduğu varsayılmaktadır. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı tarafından Devlet İstatistik Enstitüsü’ne yaptırılan “Türkiye Özürlüler Araştırması”ile ülkemizdeki engelli insan profili geniş kapsamlı olarak araştırılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, engelli bireylerin toplam nüfus içindeki oranı yüzde 12.29’dur. Ortopedik, görme, işitme, dil ve konuşma ile zihinsel engellilerin oranı yüzde 2.58. Bu da nüfusun 75 milyon olduğu varsayılırsa yaklaşık olarak 1.935,000 kişidir. “İşitme” ve “dil ve konuşma” engellilerin oranı binde 75’dir.

ENGELLİLERİN DE ANA DİLİ VAR

Engellilerin, bugün dillendirdiği sorunlardan; erişilebilirlik, istihdam, eğitim, sağlık, birey olmak gibi, talepleri engelli olduklarından değil insan olmalarından kaynaklanan haklı ve yerine getirilmesi gereken taleplerdir. Son yıllarda dünyada engelli insanın onuruna saygının güçlendirilmesi ve temel hak ve özgürlüklerden özgür ve eşit yararlanması için politikalar geliştirilmesi hızlanmış ve bu yönde insan hakları sözleşmeleri çıkarılmıştır. Çıkarılan yasaların iade edilebilmesi en az yasaların bilinirliği kadar önemlidir. Haklarını bilmesine rağmen talep edemeyen engelliler içerisinde duyulmayan ve işitilmeyen gruplardan biri de “işitme”, “dil ve konuşma” engeli olan bireylerdir.

Ülkemizde engellilik genelde tekerlekli sandalye üzerinden yürümekte ve talepler bunun üzerinden şekillenmektedir. İşitme”, “dil ve konuşma” engelli bireyler, özellikle istihdam konusunda büyük sıkıntılar ve engeller ile karşılaşmaktadırlar. Engellilere yönelik iş taleplerinin; çağrı merkezi, sekreterlik gibi, konuşma ve işitmeye dayalı alan olması, bu gruba giren engelli bireylerin iş bulma konusunda sıkıntılarla karşılaşmasına ve dolaylı olarak ayrımcılığa uğramasına neden olmaktadır.

KAMUSAL ALANDA YOK

“İşitme”, “dil ve konuşma” engeli olan bireylerin mağdur olmalarının en büyük nedenlerinden biri de, iletişim kurabilecekleri kendini ifade edebilecekleri “işaret dilini” kamusal alanda bilen ve anlayan muhataplarının olmamasıdır. Bunda en büyük eksiklik kamuda ve kamusal alanda işaret dilinin resmi olarak kabul edilmemesidir. Başta BM Medeni ve Siyasi Haklar Sözleşmesi olmak üzere uluslararası insan hakları sözleşmeleri “ifade ve düşünce özgürlüğüne” ve “anadilde eğitim”e vurgu yapmış ve bunu en temel haklardan biri olarak kabul etmiştir.

SÖZLEŞMELER HAYATA GEÇSİN

21. yy’ın ilk ve en önemli insan hakları sözleşmesi olarak kabul edilen BM engelli İnsanın Hakları Sözleşmesi Madde 2. “Tanımlar” başlığı altında, “İletişim”, erişilebilir bilgi ve iletişim teknolojisi dahil dilleri, metin gösterimini, Braille alfabesi kullanarak ve dokunarak iletişimi, büyük harflerle baskıyı, yazılı, işitsel ve erişilebilir çoklu medyayı, sade dili, insan okuyucusunu, beden dilini, diğer tür ve biçemdeki ve farklı araçlarla gerçekleşen iletişimi içermektedir. “Dil” sözlü dili, işaret dilini ve sözlü olmayan diğer dilleri kapsar” demektedir. Bu maddeyle birlikte ilk defa ülkelerin kendi kullanmış oldukları alfabe ve dillerin dışında “Braille alfabe”si ve “işaret dilini ve sözlü olmayan ” diller vurgu yapması önemli bir devrim niteliğindedir.

Aynı sözleşmenin 21. Maddesi , “Taraf Devletler, engellilerin bu Sözleşme’nin 2. maddesinde tanımlanmış tüm iletişim araçlarını tercihlerine bağlı olarak kullanabilmesi, bilgi ve fikirleri araştırma, alma ve verme özgürlüğü dahil düşünce ve ifade özgürlüğünden diğerleriyle eşit bir şekilde yararlanabilmesi için uygun tüm tedbirleri almalıdır” demektedir. b) bendinde, “Engellilerin resmi temaslarda işaret dillerini, Braille alfabesini, beden dilini ve tercih ettikleri diğer tüm erişilebilir iletişim araçlarını ve biçimlerini kullanmalarının kabul edilmesi ve kolaylaştırılması”na vurgu yapmakta ve (e) bendinde; “İşaret dilinin kullanılmasının tanınması ve teşvik edilmesi”ne vurgu yapmaktadır. Buradan da görüldüğü gibi işaret dili bir haktır.

İŞARET DİLİ ANAYASADA OLSUN

Herkesin yaşamın her alanında ‘ana dili’ ile yaşama, hizmet alma ve hizmet verme hakkı olmalıdır. “İşitme”, “dil ve konuşma” engelli bireylerin, “anadil”i “işaret dili”dir. Kamusal /resmi ve özel alanda; istihdam, sağlık, adalet, bilgi, eğitim, erişim gibi, alanlarda anadilleri olan ‘işaret dili’ ile hizmet alma ve iletişim kurma hakkı vardır. İşitme, dil ve konuşma engelli bireylerin yaşama özgür ve eşit katılımı için ‘işaret dili’ni talep etmelidirler. Bir insan hakkı talebi olarak, “işaret dili”, “Yeni Anayasa” çalışmalarında resmi dil olarak yer almalıdır.

İnsanları diğer canlılardan ayıran en önemli özellik “kültür”dür. İnsanlar kültürünü sözlü, yazılı ve görsel olarak ifade ederek sürdürür ve diğer nesillere aktarır. İletişim bir haktır, engelli insanlar, taleplerini karşıtlıklar üzerinden değil, hak ve hürriyetler açısından ele almalıdır. “Engelli” bireyin karşısına “engelsiz’ birey anlayışını koymak yerine, “engelli’ ve “engelsiz’ bireylerin birlikte özgür olabilecekleri eşit bir yaşamı talep etmelidirler. Farklı bedenlerin birlikte yaşayabileceği demokratik, açık toplumdan yana tavır almalıdırlar.

Yeni Şafak, 01.12.2012

Ne kadar inkar ederlerse etsinler, ‘CHP’ ve ‘Darbe’ söylemi birbiriyle özdeşleşmiş ve bütünleşmiş olarak tek bir yapıya bürünmüştür. CHP hem parti için de hem de ülkede darbe geleneğinin öncüsü parti olmaya devam etmektedir.

Cumhuriyet Halk Partisi, kendi deyimleriyle Türkiye Cumhuriyeti Devletini kuran ve aynı zamanda da devletin yaşamasını önceleyen siyasi bir partidir. Ve bunun içinde her yolu meşru gören siyasi bir misyona sahiptir. Böyle bir misyonu yüklenmiş siyasi partinin kolay kolay demokratikleşmesi, yenileşmesi, değişmesi hatta dönüşmesi sanıldığı kadar kolay değildir. Bu nedenle CHP’nin sık sık kurultaylar toplaması, bugün söylediğini yarın unutması böyle bir paradoksal anlayışın sonucudur. CHP bu haliyle ne iktidar umudu olabilir, nede sol/sosyal demokrat değerlere sahip yeni bir siyasi partinin, siyaset sahnesine çıkmasına imkan ve izin verir.

CHP’NİN DARBE İTİRAFI

CHP’nin kendi resmi web sitesin de yayınlamış olduğu ‘CHP Tarihi’ kitapçığının sayfa 17’de, 27 Mayıs 1960 yılında yapılan darbenin mimarı olduğunu bütün kamuoyuna farkına varmadan itiraf etmiştir. Aşağıda tırnak içerisinde okuyacağınız satırlar yoruma gerek bırakmayacak şekilde açıktır. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı törenlerinde, İstanbul İl Başkanı’nın çağrısı ve aşağıdaki ifadeler yan yana getirildiğinde CHP’nin, darbeler karşısında nerede durduğunu anlamak için ‘siyaset bilimci’ olmaya gerek olduğunu zannetmiyorum.

İşte o satırlar; ‘Vatan Cephesi, Tahkikat Komisyonu ve öğrenci olayları ile doruk noktasına ulaşan DP’nin baskı rejimine karşı çıkan CHP, halkla iyi ilişkiler kurmuştur. 27 Mayıs öncesinde CHP ile birlikte aydınlar, üniversite öğretim üyeleri, üniversite öğrencileri ve Ordu mensupları DP iktidarına karşı alenen tepki göstermeye başlamışlardır. Basına ve muhalefete baskı, iktidarın anti-demokratik uygulamaları, Vatan Cephesi, ekonominin kötüye gitmesi, enflasyon, fiyat artışları karşısında memurların gelir kaybı, yoksulluk ve dış politikada yapılan yanlışlar CHP’nin daha da güçlenmesini sağlamıştır. CHP’nin, İlk Hedefler Beyannamesindeki vaatleri ise, 1961 Anayasası ile önemli ölçüde gerçekleştirilmiştir.’.

Yazıda iki itiraf önemlidir. Bunlardan ilki, CHP’nin, ordu mensupları ile DP iktidarına karşı kurmuş oldukları ittifakı itiraf etmesi önemlidir. Bu ittifakın sonucunda siyasi tarihimiz, bir Başbakanın ve iki bakanın asılmasına şahit olacaktır. İkincisi ise 1961 Anayasası nın CHP’nin vaatlerini önemli ölçüde gerçekleştirmiş olmasıdır. CHP ve 1960 Darbesi arasındaki ilişki bütün açıklığıyla gözükmektedir. CHP, iktidar olmak yerine kendisini koruyucusu ve kollayıcısı olarak gördüğü rejim/devlet ile birlikte var olma mücadelesi vermektedir. CHP’yi değişiyor olarak görmek yanılsamadan başka bir şey değildir. Büyük bir rüzgarı arkasına alarak Genel Başkan olan, Kılıçdaroğlu’nun da rüzgarı kesilmiş ve durulmuş gözükmektedir. Siyaset yorumcuları demokrasinin kökleşmesi ve güçlenmesi için güçlü bir muhalefet partisine ihtiyaç var derken CHP’yi muhalefetin adresi olarak göstermektedir. İşin ilginç yanı CHP’li seçmen ve siyasetçileri de bu niyetin etkisinde kalarak CHP’yi iktidar olamadıkları için değil iyi muhalefet yapamadıkları için eleştirerek aslında muhalefette kalmayı kanıksamışlardır.

GEÇMİŞLE YÜZLEŞMENİN ÖNEMİ

CHP darbelere karşı tavır alacaksa ilk önce tarihi ile yüzleşmek ve hesaplaşmak cesaretini gösterebilmelidir. Sırtında taşıdığı bagajlarından kurtulmalıdır. CHP’nin geçmiş bagajlarından kurtulmadan ve geçmişiyle yüzleşmeden değişip/dönüşemez. ‘Kürt’lerden, ‘Türkler’lerden, ‘Alevi’lerden, ‘Sünni’lerden, ‘Azınlık’lardan, ‘darbe mağdurları’ndan sözün özü ‘Devletin’ mağdur etiği bütün kesimlerden özür dilemelidir. CHP kendini devletin kurucusu olarak gördüğüne göre bu görevde ona düşmektedir. İsminin başına ‘yeni’ kelimesi getirerek değişim olamaz.

Yeni Şafak, 26.11.2012

Milli Eğitim Bakanlığı yönetmelikte yaptığı değişiklikle sadece kılık kıyafetin özgürleşmesi, okullarda tek tipin sona ermesi değil aynı zamanda özgür ve sivil birey yetişmesi yolunda attığı ilk büyük adımdır.

27 Kasım’da yürürlüğe konulan yönetmelikle önümüzdeki yıldan itibaren okullarda kılık kıyafet serbest oldu. Yeni Şafak’ta birkaç kez üniformacılığın öğrencileri okuldan soğuttuğunu bu anlamda eski yönetmeliğin mutlaka değiştirilmesi gerektiğinin altını çizmiştik. MEB Bakanı Sayın Ömer Dinçer göreve geldiği günden bu yana yerinde bir kararlılıkla eğitim alanında özgürlükçü adımlar atıyor. Epeydir çocukları mağdur eden yönetmelik -eksiklikleri olmasına rağmen- resmi gazetede yayımlandı ve önümüzdeki yıldan itibaren de yürürlüğe sokulacak.

YENİ YÖNETMELİK NE GETİRİYOR

Resmi Gazetede yayımlanan yönetmeliğe göre; ‘Okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde kılık ve kıyafet serbesttir. Öğrenciler, okul, sınıf ve şubelerde tek tip kıyafet giymeye zorlanamaz. Ancak, velilerin en az yüzde altmışının muvafakatiyle, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı özel kurumlara ait okul öncesi, ilkokul, ortaokul ve liselerde 4üncü maddede yer alan sınırlamalara uyulmak kaydıyla, okul yönetimlerince okul kıyafeti belirlenebilir. Kız öğrenciler, imam-hatip ortaokul ve liseleri ile çok programlı liselerin imam-hatip programlarında tüm derslerde, ortaokul ve liselerde ise seçmeli Kur’an-ı Kerim derslerinde başlarını örtebilir’ deniliyor. 4. Maddede ise Kılık kıyafet sınırlamaları getiriliyor buna göre;

Öğrenciler; öğrenim gördükleri okulun arması ve rozeti dışında nişan, arma, sembol, rozet ve benzeri takılar takamayacak. Yırtık veya delikli kıyafetler ile şeffaf kıyafetler, vücut hatlarını belli eden şort, tayt gibi kıyafetler ile diz üstü etek, derin yırtmaçlı etek, kısa pantolon, kolsuz tişört ve kolsuz gömlek giyemeyecekler ve ayrıca siyasî sembol içeren simge, şekil ve yazıların yer aldığı fular, bere, şapka, çanta ve benzeri materyalleri kullanamayacak ve giyemeyecekler. Yönetmelik öğrencilere eskiye oranla bir hayli serbestlik getirmekte ne var ki başörtüsünün sadece İHL’ler ile sınırlandırılması bir eksiklik olarak görülmelidir. Keza gündeme gelmişken öğretmenlere de bu serbestliğin tanınmamış olması da ayrıca bir başka eksikliktir.

Kıyafet özgürlüğünün okullarda zengin fakir ayrımını tetikleyeceği bahanesiyle tek tip üniforma dayatmasını meşru göstermeye çalışanlar var. Oysa çocukları aynı elbiseleri giydirerek eşitlendikleri duygusu vermeye çalışmak onları hayatın gerçekliğinden kopartmak demektir. Aslında çocuklar bir bakıma kandırılıyor. Çünkü aynı elbiseler onların aynı sınıfa ait olduklarını göstermiyor çünkü diğer okul araç gereçleri, pahalı çanta çeşitleri, kalem, beslenme ve babaların arabaları gibi daha birçok konuda onlar zaten dışarıda var olan hayatın gerçeklerinden haberdarlar.

Kaldı ki bugün kayıtlar adrese dayalı sistemine göre yapıldığından muhitler aşağı yukarı aynı durumdadır. Serbestlik her zaman olduğu gibi her yıl en az iki üniforma almak zorunda kalan fakir ailelerin işine yarayacaktır. Dolayısıyla yeni düzenlemeye karşı çıkanların argümanları zayıf kalmaktadır. Burada asıl amacın bireysel özgürlüklerin yerleşmesini engellemek olduğu apaçık ortadadır.

Görüldüğü gibi memurların nasıl ve ne şekilde giyineceği ilgili kanun gereği belirlenmiştir. Oysa bugün öğretmenler de kendi kıyafetlerini kendileri belirleyebilmelidir. Okullar, gelinen noktada artık demokrasinin, özgürlüğün ve bireysel tercihlerin yer ve imkân verildiği mekânlar olmalıdır. Çünkü eğitimcilerin ve öğrencilerin özgürleştirildiği, bireysel tercihlerine saygı duyulduğu bir ülkede eğitimin kalitesi de artacaktır.Yıllardır tek tip kıyafet dayatmasıyla disiplinli birer vatandaş olmaları beklendi insanlardan.

ÖĞRETMENLERE DE SERBESTLİK

Oysa bu tür bir üniformacılık anlayışı bireysel özgürlüklerin gelişmesini ciddi manada engelledi. Militarist eğitim anlayışının en somut örneklerinden biri olan bu uygulamaların bireye ciddi bir itaat kültürü empoze etmeye çalıştığı aşikârdır Dolayısıyla öğrencileri zengin ve çeşitli düşünme tarzlarından hep yoksun bırakmıştır.

Bu yüzden eğer bireyi ve değerlerini önceleyen bir eğitim anlayışının yerleşmesini arzu ediyorsak, tek-tip kıyafet dayatmasına, militarist başka türlü uygulamalara da karşı olmamız gerekmektedir. Ne yazık ki bazı eğitim sendikaları bu tür yeniliklere ve bireyin tercihlerine saygı duyan bazı uygulamalara karşı anlamsız bir tutum ve tavır geliştirmektedirler. Oysa bir eğitim sendikasından beklenen tam tersi olmalıdır. Eğitimin tercihlere açık, yenilikçi ve özgür olması bir eğitim sendikasını neden rahatsız eder? Oysa bu bakış açısı bireyi tamamen kontrol edilebilir, itaatkâr bir konuma indirgeyen bir bakış açısıdır.

* LDT Eğitim Politikaları Koordinatörü

(ufukcoskunn@gmail.com)

Yeni Şafak, 29 Kasım 2012 

Yıl 1990. O zamanlar henüz dershanecilik bugünkü kadar gelişmiş değildi. Meselâ bizim orada iki tane dershane vardı, üçüncüsü ise o sene açılmıştı. Bizim okuldan da, bizim sınıftan da dershaneye giden çok sayıda arkadaş vardı. Dershaneye giden öğrencilere imrendiğimi, “Keşke ben de gidebilseydim” dediğimi hatırlıyorum.

***

Yatılı olarak okuyordum. Sınava girecek olduğumuz dönemin ortasında, yatılıda kalan ama aynı zamanda dershaneye gidenarkadaşlar, gittikleri dershanede bir deneme sınavı yapılacağını belirttiler. Bu benim de ilgimi çekti.

Bir Cumartesi günüydü. O zamanlar bugünkü gibi “sürekli sınav” durumu yoktu. İlk defa optik okuyucuların okuyacağı tarzda sınava giriyordum. Sınavın ilk on dakikasında heyecanımı bir türlü yenemedim. İşaretlemelerde kalem bir o yana, bir bu yana gidiyordu. Buna mani olmak için diğer elimi kalemin dibine koyuyor, kalemin oynamasını engellemeye çalışıyordum.

***

Sınav bitti. Ve il bazında yapılan o sınavda il dokuzuncusu oldum. Daha sonra, söz konusu dershane bana bir davette bulundu. Görüşmeye gittiğimde, karşımda dershanenin sosyal bilgiler öğretmeni Selim Beyi buldum. Bana, “Niçin dershaneye gelmiyorsun?” diye sordu. Ben de, esasında gelmek istediğimi ama imkânım olmadığı için gelemediğimi belirttim. O da, “Her hocanın bir öğrenciyi bedava okutma hakkı var, bu hakkımı sizden yana kullanabilir miyim?” diye sordu. Ben de, “Niye olmasın, çok memnunolurum” dedim. Selim Bey, daha sonra beni üst kattaki bir sınıfa yönlendirdi.

***

İlk ders Geometri dersiydi. Dersin Hocası, hiç not tutturmuyor, sürekli soru çözüyordu. Yanlış hatırlamıyorsam, bir derste yirmi sekiz soru çözmüştük. Konu, çemberlerdi. O soruyor, ben cevaplıyordum. Bir süre sonra dikkatini çekti, “Sen de kimsin?” diye sordu. Ben de bu sınıfa yeni geldiğimi anlattım. “Dersten sonra görüşelim” dedi.

Ara olunca geometrici benimle tanıştı. Ben de onu tanımış oldum. Bu kişi dershanenin sahibiydi. Yani iyi bir başlangıç yapmıştım. Ben dershaneyi sevmiştim, dershanenin sahibi de beni.

***

O sınıfta 36 kişi vardı ve hepsi de parayla kaydını yaptırmışlardı. Ben otuz yedinci kişiydim. Parasız olarak o sınıftaki derslere katılan tek kişi bendim.

Bu sınıftan dört yıllık bölüm kazanan tek kişi ben oldum. Onlar benimle hep gurur duydular. Reklam afişlerinde bana da yer verdiler ama ben de onların da katkısıyla üniversiteyi kazanmıştım ve bu yüzden onlarla hep gurur duydum. Bu dershanenin müdürünü fırsat bulduğumda ziyaret etmeye çalıştım. O da beni sürekli ayakta karşıladı. Onlara büyük bir minnettarlık duyuyorum. (Bu vesileyle, T. Cinel Hocama saygılarımı iletmek isterim.)

***

Daha sonraki yıllarda dershanecilik epey gelişti ve neredeyse mevcut eğitim sistemine paralel bir eğitim sistemi haline geldi. Bugün artık üniversiteye veya başka sınavlara hazırlık, ancak dershaneler yardımıylayapılabilir hale geldi. Hatta iş öyle bir noktaya geldi ki: Çocuklarımız, ev, okul ve dershane üçgeninde sıkışıp kaldı. Daha önce bir yazımda da ifade ettiğim gibi: Adeta çıldırdık ve sanki yakın bir gelecekte anaokullarına hazırlık derslerinin verildiği dershanelerin açılması an meselesi.

Dershaneler, çocukların da annelerin de psikolojisini etkiler hale geldi. Aileler, dershaneye gitmeyeçocukların başarılı olamayacağına inanmaya başladılar. Bu yüzden, varını yoğunu çocukları için seferber etmekteler.

Kabul edelim ki, eğitim hâlâ bu toplumdaki sınıf değiştirmenin en önemli aracıdır. Bu da ailelerin eğitim için her şeyini feda etmelerinde etkili oluyor.

***

Başbakanımız, yakın bir zamanda, dershanelerin kaldırılacağını ifade etti. Buralara fakirlerin çocuklarının gidemediklerini söyledi. Buna katılmıyorum. Dershanelerin olmadığı bir sistem güzel olurdu. Ama bugünkü şartlarda dershaneleri kaldırmak, ne yazık ki, mümkün değil.

Fakirleri korumak ve kollamak adına dershaneleri kapatmak ise gerçekleri görmemek anlamına gelir. Hem kendimden hem de daha sonra değişik dershanelere yazdırdığım yakınlarımdan hareketle, şunu söyleyebilirim: Dershaneler, bir ışık gördükleri fakir çocukların elinden tutuyorlar.

Bunu, evet, çoğu kere reklâm için yapıyorlar. Ama piyasa ekonomisi zaten böyle bir şey değil mi? Gece ekmek pişirmek için kalkan fırıncı, bizim kaşımızı, gözümüzü sevdiği için mi ekmek yapıyor? Öğlen yemek yemeye gittiğimiz lokantanın sahibi, “Ben bir hazırlık yapmazsan müşterilerim açlıktan ölür” diye mi masaları donatıyor? Aynı şey dershaneler için de geçerli. Onlar, “Bakın ilin şampiyonlarını biz çıkardık” demek için fakirleri dershanelerine kaydettiriyorlar ama gizli bir el, buradan kamusal bir yararın doğmasına yol açıyor.

Bunu hatırlatmak istedim.

RotaHaber.com