Darbe yapmaktan mahkûm bir isim. 38 yıl cezaevinde hem de ‘yüksek güvenlikli cezaevinde’ yatıyor. Cezaevinde kalp krizi geçirince hastaneye kaldırılıyor ve ölüyor.

Tarih 28 Ocak 2013. Yaşı, 94. Adı, Nikolaos Dertilis. 1967 darbesinden ömür boyu mahkûmiyet almış Yunanlı bir darbeci. 1975’te darbeciler yargılanıp ömür boyu hapse mahkûm edildiklerinde dönemin ‘Yeni Demokrasi’ lideri ve başbakanı Konstantin Karamanlis ‘Ömür boyu mahkûmiyet ömür boyu sürer.’ demişti. Bu Yunanlılar ne kadar da vicdansızmış! Hastanede Dertilis’in ziyaretine giden olmamış. Ölümünün ardında da İstanbul’u geri isteyen faşist Altın Şafak Partisi’nden başka adını anana rastlanmamış. 94 yaşında ölümüne kadar Dertilis’i cezaevinde tutan biraz da onun inadı. Yaptıklarından pişman olmadığını ve sağlık kolaylıklarından yararlanmayacağını söyleyip durmuş. Darbecilik böyle bir şey; doğru yaptıklarına, devleti ve milleti ‘kurtardıklarına’ ilişkin kesin bir inanç… Benzer bir tutum ‘bizimkiler’de de var. 27 Mayıs darbecilerinden bir kısmı hâlâ yaşıyor; sorun onlara, pişmanlar mı? 12 Eylül darbesinin lideri ‘Bugün olsa yine yaparım.’ demişti. Peki 28 Şubat, 27 Nisan, Balyoz… ‘Yanlıştı, pişmanız’ diyeni duydunuz mu?

Yazının devamını Zaman Gazetesi‘inden okuyabilirsiniz.

Demokratik Açılım döneminde tedavüle çıkan bir kavramın öyküsü bu.

O günlerde Nuray Mert, açılım politikalarının bir “Türk sorununa yol açacağı” tezini işliyor, Kürtleri bölücü olarak gören sıradan vatandaşların zihinlerinde “okur-yazarlar bir olmuş Kürtleri kayırıyor” tablosunun oluşmasına yol açabileceğini belirtiyordu (Radikal, 10.1.2009). Mert sonradan siyasi güzergâhını değiştirdi ve bu görüşüne dair bir özeleştiri yazdı (Milliyet, 6.8.2011).

İmralı süreci başladığında kavram tekrar dolaşıma girdi. Bu kez bayraktarlığı Ertuğrul Özköküstlendi. Ona göre: Bugün “Türküm” demek “Kürdüm” demekten daha zordu. “Kürdüm” diyen ilerici “Türküm” diyen faşist olarak adlandırılıyordu. “Kürt” kelimesi yüceltilirken “Türk” kelimesi tenzil-i rütbeye uğratılıyordu. Türk manevi azınlık duygusuna itiliyor ve Türk’ün haysiyeti zedeleniyordu (Hürriyet, 4.1.2013).

Tüm çocukların her sabah varlıklarını “Türk varlığına” adadıkları ve devlet kurumlarının “Türk” ismini taşıdığı bir yerde “Artık Türküm demek çok zor” temalı bir yazı yazmak için, insanın gerçekten mantıkla irtibatını koparmış olması gerekirdi.

“Türk sorunu” çıkacağına ilişkin fikirlerin hepsi rahatlıkla çürütülebilirdi. Ama sorun sadece mantık sorunu değildi ve kavram da bu yüzden tedavülde kaldı.

Ahlaken ve siyaseten yanlış

“Türk sorunu” veya “Türk haysiyeti” diyenler, Kürtlerin haklarının tanınması hâlinde Türklerin buna itiraz edeceği kabulünden hareket ediyorlar. Bu, ahlaken de, siyaseten de yanlış. 

Bana öyle geliyor ki, Türk halkının bürokrasiden çektiğini dünyanın hiçbir halkı yönetimden çekmemiştir. Anadolu halkı tarihin en büyük zulmü altında inlemiş ve fırsat bulur bulmaz bürokrasiyi devirmiştir.”

Böyle diyordu yıllar önce Abdi İpekçi ile bir sohbetinde Yaşar Kemal. Ve devam ediyordu:

“Halk 1950 yılında ne yaptı? Kendisini 700 yıldır ezen bürokrasiyi oylarıyla yönetimden uzaklaştırdı.”

Bu satırları Kazım Berzeg’in Liberalizm, Demokrasi, Kapıkulu Geleneği kitabındaki “Eski Sınıf” başlıklı olağanüstü güzel makalesinden aldım.

Yazının devamını Star Gazetesi‘nden okuyabilirsiniz.

Başbakan Erdoğan’ın yeni anayasa konusunda BDP ile ittifak yapabileceklerini söylemesi üzerine milliyetçi basında ortaya çıkan gürültünün farkındasınızdır sanırım.

Tam olarak, AK Parti’yi suçüstü yakalamış gibi davranıyorlar. “İşte, sonunda ihanet açığa çıktı; Erdoğan BDP ile ittifak yapabileceğini açıkladı”gibilerden bir üslupla saldırıya geçtiler.

Bir de, bu saldırının dışında kalan ama Erdoğan’ın açıklamasına endişeyle yaklaşan milliyetçi-muhafazakar yazar ve siyasetçiler var. Onlar da AK Parti’nin anayasa meselesinde“BDP ile yan yana görünmesinin” siyaseten taşınamayacak bir tablo oluşturduğunu düşünüyor ve Erdoğan’a başka ittifakları zorlamasını salık veriyorlar. Hani, aralarında bir üçüncü parti olsa neyse de, sadece ikisinin bir arada görünmesi AK Parti’yi çok yıpratırmış. Öyle diyorlar…

Yazının devamını Bugün Gazetesi’nden okuyabilirsiniz.

Başbakan Erdoğan’ın emekli Orgeneral Ergin Saygun’a yaptığı hastane ziyaretini, yine Erdoğan’ın kısa bir süre önce aynı konuda Kanal 24′te yaptığı açıklamayla birlikte değerlendirdiğimizde, iktidarın devam etmekte olan darbe davalarına ilişkin olarak ciddi bir tutum değişikliği içinde olduğu görülüyor.

Bu tutum değişikliğini nasıl okumalıyız?

Hafta boyunca bu konuda çok çeşitli yorumlar yapıldı. Olayı ilk sivilGenelkurmay Başkanı olan Necdet Özel’in elini güçlendirme çabası olarak görenler de oldu; Başbakan’ın MİT kriziyle birlikle alevlenen “yargıya güvensizlik” sendromuna bağlayanlar ve bu çıkışı da yargıyla arasına mesafe koyma çabası olarak okuyanlar da…

Belki ikisi de bir derece doğruydu ama bana kalırsa en güçlü ihtimal Başbakan’ın önümüzde uzanan süreçle ilgili olarak kendine koyduğu hedeflerdi.

Beyaz bir sayfaya evet ama…

Biliyoruz ki Erdoğan “seçimler süreci” başlamadan önce iki meseleyi halletmek istiyor: Başkanlık sistemini içeren yeni anayasayı çıkarmak ve PKK sorununu çözüp şiddeti bitirmek…

Yine biliyoruz ki, bu iki hedefe ulaşabilmek de AK Parti’nin kendi gücü dışında bazı güçlerle ittifak yapmasını; cepheyi genişletmesini ve daha geniş toplum kesimlerini kucaklamasını gerektiriyor.

Erdoğan’ın anayasayı değiştirmek ve başkanlık sistemine geçmek için BDP’ye -ya da Kürt oylarına- ihtiyacı var; bu oyları alabilmek için de, İmralı sürecini başarıyla tamamlamak zorunda.

İşte Başbakan darbe davaları konusunda yaptığı “açılım”la bir yandan bu davalar yüzünden huzursuz ya da kafası karışık kesimleri rahatlatıp onlara artık “hesaplaşma” döneminin kapandığı ve “kucaklaşma”döneminin başladığı konusunda mesaj veriyor; bir yandan da bu mesaj sayesinde, dağdakileri indirmek için bulunacak formüller konusunda kendi elini rahatlatıyor; bir başka deyişle iki taraflı bir siyasi affın zeminini yaratmaya çalışıyor.

Doğrusu ben de kendi payıma, Türkiye’nin artık bir toplumsal restorasyon dönemine ihtiyacı olduğunu ve ağır ağır da olsa bir af iklimine doğru ilerlemememiz gerektiğini düşünenlerdenim. Zira toplumlar da yorulurlar; toplumlar ilanihaye geçmişleriyle uğraşamazlar; ilanihaye birbirleriyle hesaplaşarak yaşayamazlar. Bir zaman gelir ki, artık bu hesaplaşmaların bitirilip, el sıkışma dönemine girme ihtiyacı hissedilir. Bu durum, hesaplaşmanın yapıldığı iki alan için de söz konusu…Yani Türkiye kamuoyu hem halka şiddet uygulayan PKK’yla hem de halkın iradesini silah zoruyla devirmeye çalışan darbecilerle“hesabını bitirmek” ve yeni bir aşamaya geçmek zorunda.

Ama!

Toplumsal barışı yeniden tesis edeceğiz derken, yapılan jestlerin ya da atılan adımların “suçluların iadeiitibarı” gibi algılanmamasını da sağlamak zorundayız.

Bu algı düzeltilmezse

Ne yazık ki, son günlerde art arda gelen açıklamalar ve jestler böyle bir algı uyandırmıştır. Şu anda, CHP başta olmak üzere, darbe davalarının baştan aşağı düzmece davalar olduğunu savunan bütün çevreler“sonunda tezlerinin kanıtlandığını”, “Başbakan’ın da kendi bulundukları noktaya geldiğini”söylüyorsa, “Başbakan sonunda hatasını anladı, özür diliyor” ya da “Şimdiye kadar aklı neredeydi” diye yorumlar yapılıyorsa, ortada bir hata olduğu bellidir.

Yargılamada birtakım hatalar yapılmış olsa bile, bu ülkede yargılanmakta olan darbe teşebbüslerinin gerçek olduğunu, bu davaların sağlam temele oturduğunu en iyi bilecek kişi Erdoğan’dır. Zira bu teşebbüsler bizzat ona ve partisine karşı yapılmıştır. Onun, bu davaların düzmece olduğunu düşündüğüne elbette ihtimal vermeyiz. Ama önemli olan Erdoğan’ın ne düşündüğü değil, söylediklerinin ya da yaptıklarının nasıl algılandığıdır.

O yüzden de şu anda yaratılan “her şey bir komploydu, masum insanlar mağdur edildi” algısının düzeltilmesi gerekir.

Eğer bu algı düzeltilemezse; bu jestlerin gerçek amacı anlatılmazsa, darbeci askerler muzaffer komutan edasıyla tahliye edilir ya da affa uğrarlarsa, Cumhuriyet tarihimizin en çetin demokrasi mücadelesi fiyaskoyla sonuçlanmış olur.

Bugün, 12.02.2012

Hayatta olup bitenleri anlamaya çalışırken sınıflandırmalar yapmaz mıyız? Yaparız. Hele bazen, iyice sadeleştirmek çok iyi gelir. En azından bana. Bütün ara renkleri, sonsuz çeşitliliği eledikçe elemek ve geriye iki küme bırakmak… Mesela; insanlar “ikiye ayrılır”, nokta…

Şimdi de öyle günlerimdeyim. Şemayı basitleştirdim. Nereye baksam iki tip insan görüyor gözlerim.“İyimserler”, “kötümserler”. Bu sadeleştirmeyi size de öneririm; haddim olmayarak.

Kürtlerle barışıyoruz ya. Ben iki ses duyuyorum. “Olmaz, olamaz, bir şey çıkmaz.” Ya da “yes we can”… “Temkinliler” nerede diye sorabilirsiniz. Onlar iyimserler içinde elbette.

Bu toplum, neredeyse “öğrenilmiş bir çaresizlik” içinde, 30 yıldır hayatımızı zehirleyen bu korkunç savaş karşısında sustu. Önce yok saydı. Sonra öfkelendi. Nihayet bıktı.

Şimdi ise konuşuyor.

Taraf tanıdığımız insanlara birkaç gündür mikrofon tutuyor. Çatışmanın bitirilmesi üzerine düşüncelerini öğreniyoruz. İyimserlere bayılıyorum. Ayşen Gruda’yı okumuşsunuzdur, öyle sözler söylemiş ki tekrar bir göz atın isterim “Benim nüfus kâğıdımda Türk olduğum yazar, ama aklı başında bir insan için bunların hiçbir önemi yoktur. Bakın bir belgeselde izledim. Para veriyorsunuz sizin bütün kökeninizi çıkartıyorlar. Ben de bir Kızılderili olabilirim… neyin ispatı ve kavgası içindeyiz. O Kürt çocukları da anne, baba kuzusu. Dövüşe dövüşe değil masa başında konuşa konuşa halletmemiz gerekiyor. İnanıyorum aklı başında siyasiler, insanlar bunları görüyorlar… Katkım olacak ise PKK mağaralarına giderim. Çünkü onlar bana bir şey yapmazlar. Onlar da benim filmlerimle büyüdüler”…

Ne kadar sade, nasıl içten sözler. İnsanın boğazına yumruğu yerleştiren, burnunu sızlatan, derin bir iyiliği var bu sesin. Bu ülkede milyonlarca böyle insan yaşadığına inanıyorum. Biz aslında şimdi barışı konuşurken siyaseti konuşmuyoruz. İnsanlığı konuşuyoruz. Aklın sesi zannettiğimiz ses gerçekte vicdanların sesi. Ve ben kötümserlerin vicdanına güvenmiyorum.

Albert Camus’nün Dostoyevski’nin Karamazov Kardeşler’ini eleştirirken söylediği bir söz var:“Nihilizm sadece umutsuzluk ve inkâr değil, aynı zamanda umutsuzluk ve inkâraduyulan arzudur.” Aslan Asker Şvayk’ı canlandıran Alman sinema oyuncusu Heinz Rühmann’ın söyledikleri daha çarpıcı: “Bir kötümser başına kötü olaylar geldiğinde sevinendir, çünkü ancak böylece kendini haklı hisseder.”

Var, değil mi böyleleri?

Cihan Ünal’a da sormuşlar: “Barış sürecini nasıl değerlendiriyorsunuz”?

Cevap vermiş: “…Okuma yazma oranı ilkokul 2. sınıf olan bir ülkeden, o ülkenin parlamentosundan çıksa çıksa fiyasko çıkar… Bu sorunu çözecek, neticelendirecek olan kişiler politikacılardır. Ancak politikacılar tünelin sonunda ışığı gördüğü zaman çıkıp biraz daha tünel yapan kişilerdir”…

İnsanlar cahil, siyasetçiler kötü… Allahtan böyle “aydın” tiyatrocularımız var. Bize akıllarının ışığını sunuyorlar. Salaklık edip umutlanmamızı önlüyorlar.

Evet, siz de benim yaptığımı yapın, insanları ikiye ayırın.

Bunun için asla siyasal kavramlara ihtiyacınız yok. Benim biraz önce yaptığım gibi vicdan üzerinden gitmenizi de önermem. O benim çiğliğim olsun. Siz kimseyi incitmeyin. “Zararsız” nitelemeler yeterlidir. “İyimserler” ve “kötümserler”.

Ha, şu var tabii; rastladığınız iyimserlerin siyasal düşüncelerini kurcaladığınızda çoğu kere İslamofobik olmayan, “liboş”, “gerici”, ya da “bu işlerden pek anlamayan saf” insanlar olduğunu görebilirsiniz. Kötümserlerde ise ilkokul 2. sınıfı başarıyla geçmiş, iyi meslekli, “ilerici”,“memleketin irticacıların elinde felakete sürüklendiğinin farkında olan” “aydın”şahsiyetlerle karşılaşabilirsiniz.

Aldırmayın böyle örtüşmelere.

Tesadüftür…

Taraf, 12.02.2012

General Pinochet adını duymuşsunuzdur; 2006 yılında 91 yaşında öldüğünde ev hapsinde tutuluyor ve yargılanıyordu. Suçu, darbe yapmak, onbinlerce kişinin işkenceden geçirilmesi ve binlerce insanın öldürülmesi emrini vermekti.

Hikâyesi uzun; seçimle iktidara gelen sosyalist Salvador Allende hükümetini 1973’te Amerika’nın desteklediği askerî bir darbeyle devirmiş, 17 yıl ülkeyi demir bir yumrukla yönetmişti. Pinochet’nin darbesi 11 Eylül tarihliydi. Yedi yıl bir gün sonra ‘bizim Pinochet’ler işbaşı yapacaklardı. Soğuk Savaş yıllarında ülkesindeki sosyalist ve liberal unsurlara savaş açmıştı. O bir anti-komünistti. Komünizme karşı mücadelede ilahi bir misyon yürüttüğü*ne inanıyordu. Liderliğini yürüttüğü cunta ilk yıllarında 150 bin civarında muhalifi tutukladı. İşkenceden geçirilmeyen yok gibiydi. Costa Gavras’ın Missing (Kayıp) filmi kimi unutulmaz sahneleriyle Pinochet’nin Şili’sindeki ölüm ve işkenceler hakkında fikir verebilir izleyenlere.

Yazının devamını Zaman Gazetesi‘nden okuyabilirsiniz.