Sonda söyleyeceğimi başta söyleyeyim. Sol gelenekten gelen, üstüne bir de milliyetçilik ile aşılanan bir yapının; 46’dan bu güne seçmen davranışları analiz edildiğinde oyunu arttırması bir hayli güç. Görünen o ki Kürt siyasi hareketinin Türkiye’de iktidar ortağı olabilecek seviyeye gelebilmesi için birkaç nesillik seçmen değişikliğine ihtiyaç var.

Geçmiş seçim sonuçlarına göre barajlardan, köprülerden, ağır sanayi hamlelerinden, IMF’e borçlardan, milli gelir artışından, ihracattan, üretimden kısacası işten aştan bahsedenler kabaca %60-70 gibi geniş bir seçmen kitlesine hitap ederken; tiyatrolardan, bale salonlarından, ideolojiden, milletin değerleriyle mücadeleden bahsedenlerin %30 bariyerini bir türlü yıkamadığını görüyoruz. Vatandaşın doğrudan cebine yansıyacak, gerçekçi bir vaadi olmayan sol partilerin 65 senedir büyük bir atılım  yapması zor. Zor olduğu gibi, bu iktidardan epey uzak kitlenin de altı oktan vazgeçmeleri bir hayli güç.

Son dönemde Kürtlerin yoğun yaşadığı bölgede geciken ortasınıflaşmanın hızlanmasıyla ideolojiden çok icraata yönelen beklentiler artmıştır. Üçü büyükşehir olmak üzere onlarca kentin yönetimini elde tutan HDP’nin hendekler, belediye araçlarıyla yollara döşenen bombalar, belediye başkanlarını yargılayan KCK üyesi işçileriyle, öz yönetim ilanlarıyla anılan imajının  bu beklentileri ne kadar karşılayabileceği bir muamma.

Halbuki Milli Görüş geleneğinden gelen Refah Partisi’nin tam da aynı bölgede Urfa ve Van’da başlattığı başarılı belediyecilik o yıllarda tahmin dahi edilemeyecek sonuçlar meydana getirdi. Yerel yönetimlerdeki başarıları tıpkı Kürt Hareketi gibi resmi ideolojiyle sorunlu bu hareketin reyini %4’lerden adım adım arttırarak 2 kişiden birinin oyunu alabilecek bir başarı hikayesinin başlangıcı oldu.

“AYİNESİ İŞTİR KİŞİNİN LAFA BAKILMAZ” 

Kürt siyasal hareketinin simgesi haline gelmiş Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi’nin internet sitesine bir göz atalım… Başlangıçta açılan 4 dilli menü dışında klasik bir Halk Partili belediyeden pek bir farkı yok. Her gün biri öz yönetimden bahseden belediye başkanlarının hiçbirinin kentlerinin belediyecilik sorunlarıyla ilgili kaygıları dahi yok. Bunu yüksek sesle dillendirmekten çekinceleri de yok.

Binlerce kişinin ölümünden sorumlu terör örgütü lideri Abdullah ÖCALAN’ın dahi silahları gömmekten, silahlı mücadelenin son bulduğundan bahsettiği günümüz ikliminde belediyecilik icraatından dem vurup şehirleşmesi geç kalmış doğu kentlerini “gerçek sahipleri” olarak imar etmeleri gerekirken kürekleri ellerine, hendek kazmak ya da bomba gömmek dışında pek almıyorlar.

Muhatapların, Ankara’dan destek gelmiyor türünden bahanelerini duyuyor gibiyim. Ama belediyeleri yönettiği ilk günlerden beri devletin iç düşman sınıflamasına giren, yönettiği kentlerin ortasından tankların geçtiği İstanbul’a, Ankara’ya, Konya’ya, Kayseri’ye merkezden diğerlerinden farklı ne geldi de milli görüşçüler muhafazakârların başarı hikayesini yazdı diye sorarlar adama.

Milli görüş belediyeleri geniş yollarıyla, temiz kentleriyle, kronik problemleri çözmeleriyle anılırken çöp dağları önünde saatlerce toplu taşıma aracı bekleyen bir orta sınıf KÜRT’ün bu rezalete gelecek otobüsün üzerinde Kürtçe belediye yazıyor diyerek uzun süre katlanması olası değil. Uzun yıllar sonrasında dahi ülke genelinde oylarını yükseltecek bir başarı hikayesi yazmak istiyorlarsa hendeklerle değil kaldırımlarla anılmaları, iş makinelerini yolun altına bomba döşemek için değil, altyapı problemini çözmek için kullanmaları gerekiyor. Ötekileştirildiklerini iddia edenlerin, mesela kendilerine düşman bildikleri HÜDAPAR çevresine hoşgörü ile muamele ederek onların çocuklarını öldürerek değil, onların da oylarını alarak ilerlemeleri gerekiyor. Hatta ve hatta hayal gibi ama bir başka ayrılıkçı grup ETA’nın, Eta ve Eta Militer diyerek ikiye bölünmesi gibi  “size kurşun sıktırmayacağız, hendek kazdırmayacağız, öğretmeni doktoru öldürtmeyeceğiz” cümleleriyle örgütle aralarına mesafe koymaları gerekiyor.

HDP içinden çıktığı mahalleye rüştünü ispat etmeden Türkiye’ye ve uluslar arası topluma rüştünü  ispat etmeye çalışması fazlaca komik kalıyor. Bu yüzden öncelikle PKK’nın kendini yöneten bir erk olduğu kanaatini yıkarak işe başlaması gerekiyor. Gücünü silahtan alan bir örgüt silahın boyunduruğundan çıkamaz. Kısacası Türkiyelileşmek kalıbının içini doldurmadan bu iş olacak gibi değil. Bu ülkenin Kürt yurttaşlarını hangi gerekçeyle yaşına cinsiyetine bakmadan diğer yurttaşlarla savaştırılmak için dağa götürüldüklerini sorgulamadan Türkiyelileşmek mümkün değil. Sadece beyaz Türklerin değil muhafazakâr Kürtlerin de oylarının emanet olduğunu her an için doğal %5-7lik oy tabanına dönüşün pek te zor olmadığını, oyu almanın değil korumanın zor olduğunu görmek gerek.

Daha 90’ların sonunda muktedirlerce şeriat getireceğinden korkulan Milli Görüş uzantısı AK Parti ülkeyi AB kriterlerini çıta yaparak kalkındıran reformist bir partiye dönüşmüşken; liberallerin, sosyal demokratların,  gayrimüslimlerin hatta LGBT’lerin dahi oyunu kendi benliğini inkâr etmeden almayı becerebiliyorsa daha geniş bir tabana hitap eden HDP yahut türevleri neden beceremesin?

Ama bu hayallerin gerçeğe dönüşmesi için önce kavram kargaşasına son vermek gerek. BARIŞ, teröristlerin hunharca saldırılarına karşı devletin eli kolu bağlı şekilde askerine, öğretmenine,  doktoruna, vatandaşına ölüm yağdırılmasını bekleme hali değildir. DEMOKRASİ, totaliter bir diktatörlük kurması için bölgenin PKK’ya teslim edilmesi değildir.  Bu kavramların içini Stalin’in arkaik söylemleriyle, Kaddafi’nin deli saçmalarıyla doldurmaktan vazgeçerek yola çıkmak, iyi bir başlangıç olur.

Beyaz Türkler hiç de öyle sandığınız kadar cahil değil. Çok şey biliyorlar. Bizim gördüklerimizi görüyor, bizim işittiklerimizi onlar da işitiyorlar. Okuyorlar, yazıyorlar. Çoğumuzdan daha fazla entelektüel faaliyetlerle meşguller. Buna hem vakitleri hem de kaynakları var.

Öyle bolca makarna falan tüketmiyorlar. Yedikleri içtiklerine dikkat ediyor, dengeli beslenip proteinlerini eksik etmiyorlar. Stresten uzak duruyor, düzenli bir hayat sürüyorlar. Çoğu iyi işlerde, zihin emeğiyle çalışıyor. Büyük evlerde yaşayıp son model arabalara biniyorlar.

Akşamları evlerine gidip televizyon karşısında göbeklerini falan kaşıdıkları da yok. Parti mitinglerine gidip “hüloğğğ” diye bağırmıyorlar. Özenli, sofistike ve bolca yabancı kavramla konuşuyorlar. Sandığınız gibi valsle de o kadar meşgul değiller.

Örneğin Boğaziçi Üniversitesi’nde çalışanlarından bir tanesi çok iyi bir siyaset bilimci. Bildiklerini öğrencilerine öğretme konusunda oldukça hünerli. Argümanları dudak ısırtan cinsten. Saptamaları çıkmazsa yaptığı işi bırakmayı göze alabilecek kadar da iddialı. Boğaz manzaralı çalışma odasından Anadolu’yu çok iyi görüyor.

Başka bir tanesinin Viyana’ya, Londra’ya da gitmişliği var; Çorum’a, Yozgat’a da. Sanatçı ruhuyla gezdiği bu memleketlerin kültürü ve tarihi ile haşır neşir olmayı çok seviyor.  Konaklarında tarihine dokunup buralarda insanlarıyla bir araya geliyor ve fotoğraf çektirmeyi de ihmal etmiyor. Birleşmiş Milletler’in medeniyet temsilcisi olarak gittiği bu yerlerin ne kadar geri kaldığının tespitini çok iyi yapıyor.

Bir başkası ise çok başarılı bir işadamı. Türkiye’nin “kapitalist” ekonomisine rağmen zenginleşmeyi başarmış ve var olan büyük eşitsizliğin kaderi olmasına izin vermemiş, oldukça başarılı bir “girişimci.” Malının mülkünün kamulaştırılması ve diğer insanlara paylaştırılması için can atıyor ve eşitsizliğin yok olması için Türkiye’de kapitalizmin tamamen ortadan kaldırılmasını bekliyor. O olmazsa, “devlet kapitalizmine” de razı olabilir gibi görünüyor.

Yüksek bir dehaya sahip haber sunucu bir başka Beyaz Türk ise tam bir “Ortadoğu uzmanı.” Hayatının büyük bir bölümünü Ortadoğu ülkeleri arasında mekik dokuyarak geçirdikten sonra yine bir Ortadoğu ülkesi olan Türkiye’de haber sunmaya karar veriyor. Bundan aslında çok mutlu olmadığı için kariyerinin büyük bir kısmını Türkiye’nin Avrupa ülkesi kategorisinde yer alması için harcıyor. Ne var ki birileri Türkiye’yi zorla Ortadoğu ülkesi kategorisine soktuğu için Ankara patlamalarının Paris etkisi yaratmadığını savunuyor.

Bu örnekler ve bunlar gibi sayılabilecek diğer örnekler sanırım, Beyaz Türklerin hiç de sanıldığı gibi cahil olmadıklarını kanıtlıyor. Onlar her şeyden haberdarlar. Her şeyi biliyorlar. Dünyayı da bu ülkeyi de çok iyi tanıyorlar. Bu yüzden de sözün tek sahibi olmayı, bizim için bu ülkeyi, bu ülke içinse bizi kurtarmayı, her şeyi en baştan kurgulamayı ve kurmayı en iyi onlar biliyorlar. Dolayısıyla en iyi muameleyi de onlar hak ediyorlar. Herkes onlara danışsın, ülke onların kararıyla yönetilsin, toplum onlara göre dizayn edilsin istiyorlar. Bunda da haklılar. Ben de her şeyi bildiğimi sansam, böyle olsun isterdim.

Yalnız ufak bir sorun var sanırım… Çok çok ufak! Beyaz Türkler, toplumun, siyasetin ve ekonominin yalnızca ve yalnızca kafalarındaki pozitivist-kurucu rasyonalist yöntemle şekillendiğini sanıyorlar. Bu da yaptıkları tüm çıkarımları yanlış kılıyor. Bu nedenle AK Parti’nin %40 oy dahi alamayacağını, ilerleme ve medeniyetin ölçüsünün bir konaktaki başörtülü kadınlar olduğunu, fakirliğin ve eşitsizliğin kapitalizmden kaynaklandığını ve Türkiye bir Avrupa ülkesi olmadığı için burada ölenlerin etkisinin daha az olması gerektiğini savunabiliyorlar.

Başta tam aksini söylediğimin farkındayım ama işin daha kötüsü Beyaz Türkler içine düştükleri bu yöntem çıkmazından dolayı yeryüzündeki sonsuz bilgi türünden yalnızca çok çok ufak bir kısmını bilebildiklerinin ve yine sonsuzca bir bilgiye hepimiz gibi cahil kaldıklarının farkında değiller. Bu cehaletin farkında olmadıkları için de yaptıkları bütün yanlış çıkarımlar ve düştükleri tüm çelişkilere rağmen iddialarını devam ettiriyorlar.

Yoo, yoo… Bir zeka sorunu yok aslında. Ortalama hepimiz kadar zekiler. Asıl sorunun toplumu okuma yöntemlerinde olduğunu gördüklerinde, yöntemlerini değiştirmenin kaçınılmaz olduğunu anlayacaklar. Umarım…

Umutsuz vaka değiller. Değişebilirler… Sadece birkaç seçime daha ihtiyaçları var gibi görünüyor. Muhtemelen birkaç seçim sonrasında kendi toplumlarını da anlamayı başaracaklar.

7 Ağustos 2015 tarihli Cumhuriyet Gazetesi’nde yayınlanan “Korkudan Erdoğan’ı anmıyor” isimli röportajında Selda Bağcan hem nev-i şahsına münhasır durumuna, hem de yıllarını bu işe adamış “ağır solcu” duruşuna uygun açıklamalarına devam etmişti. Röportajı gerçekleştiren Ceren Çıplak’ın Selda Bağcan’a sorduğu ilk sorunun “Protest müziğin sesi olan bir sanatçı olarak bugünlerde ülke gündemiyle ilgili nasıl duygular içindesiniz?” sorusunun ve Bağcan’ın cevabı üzerinde durmayacağım. Belli ki protest müziğin sesi olan Selda Bağcan ile protest bir röportaj gerçekleştirilmeye heveslenilmiş. Ancak ikinci sorudan itibaren aşağıda alıntılanan diyaloğun yaşattığı rahatsızlığı da dile getirmeden edemeyeceğim. Öncelikle protest sanatçımız Selda Bağcan ile protest gazeteci Çıplak’ın konuşmalarına bir göz gezdirelim:

“- Bugünkü Türkiye atmosferinde barış yok, kin ve nefret var. Bu kaos atmosferinin sizce sorumlusu kim?

Baş sorumlu belli, malum kişi. Bugünkü yöneticiler kanunsuz yapıyorlar her şeyi.

– Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın adını neden kullanmıyorsunuz?

Ben nasıl eleştireyim? Her şeyi söylüyorum daha ne söyleyeyim. Ama bunu dersen Cumhurbaşkanı’na hakaretten, yallah içeri. Bunu yapabilirler. Onun için baş sorumlu bir kişi diyeceksin. Anlayan anlayacak zaten. Üç kere içeri girmişim.

– Gerekirse bir daha girmez misiniz içeri?

Biraz da siz girin artık. Biz yaşlandık artık gençler girsin.

– Peki, yeni bir Gezi’ye ihtiyacımız var mı?

Hem de nasıl. Daha yoğun, daha disiplinli bir Gezi’ye ihtiyacımız var. Daha düzgün olabilir. Biraz dağınıktı. Partileşemediler. Yeni bir Gezi derken daha dağınık olmayan daha dayanışma içerisinde ve bu düzenden hoşnutsuz olan bütün partilerin de destekleyeceği yeni bir direnişe ihtiyaç var aslında.”

Bazılarınıza göre günlük hayatta fazlasıyla rastlanılan böyle klişe cümleleri içinde barındıran bu diyaloğun beni dehşete düşürdüğü muhakkak. Her ne kadar Selda Bağcan’ın hitap etmesi sonucu Metris’i kendisine mesken tutacak gençlerden olmasam da benim ona hitaben bazı itirazlarım olacak. Bu itirazları gençliğini siyasete bulayıp kendisinden sonra gelen gençlerden de aynı adanmışlığı bekleyen pek çok sol kökenli heyecanı genç, bedeni yaşlı birey için de düşünebilirsiniz.

Birincisi, doğurmadığınız çocuklar üzerinde iddia ettiğiniz haklarınız bitemedi. Ölen çocuklar ya “vatan sağolsun” diye; ya da “devrim uğruna” ölünce yaşamadıkları yaşamları daha değersiz olmuyor.  Yaşayamadıkları ilk aşkları, söyleyemedikleri ilk şarkıları, anlatamadıkları anıları ile gömdünüz davanız uğruna tüm o çocukları.

İkincisi, Selda Bağcan yaşlılığın getirdiği kendini mutlak otorite figürü sanmaktan mıdır; adaletin tesellisini yanlış anlamaktan mıdır bilinmez, “gençlere yol verme” kavramını biraz yanlış anlamış. Halbuki gençlere kendinizden daha iyi bir hayat dilemeliydiniz, aynı yolun yolcusu olmalarını değil.

Keşke “tekrar hapse girerim” korkusu ile Erdoğan’ın ismini anmamak yerine, “başlarına bir şey gelir” tedirginliğiyle yeni nesillere yönelik isteklerinizi dillendirmeseydiniz. İnsanların yaşamlarının en verimli dönemlerini, tıpkı sizin yaptığınız gibi, cezaevlerinde geçirmesini dilemek yalnızca kendi hatalarınızı kabullenmeyip aynı hatayı tekrar edecek insanların sayısını arttırmayı hedefliyor gibi. Halbuki hatalarınızdan ders almayı denemeliydiniz, başkalarına hata yapmaları konusunda ısrar etmeyi değil.

Üçüncüsü, “Erdoğan’ın ismini geçirirsem Cumhurbaşkanına hakaret ile uğraşırım o yüzden o’na “baş sorumlu” diyeceğim” dediğinizde tabii ki hepimizin aklına Putin geldi, Erdoğan’ı kastettiğinizi zanneden bazı aklıevveller de vardır kesin. Neyse onlar hiç hapse girmediğinden onların oyu dağdaki çoban ile bir Selda Hanım üzülmeyin siz. Zaten aynı röportajda halka yönelik en saf duygularınızı şu cümlelerle dile getirmiştiniz:

“Ben halkıma güvenmiyorum. Hâkimler, savcılar ya zulüm görmedik kimse kalmadı. Bir ben kaldım (gülüyor). Bir intikam gibi… Devlet içinde devlet yapısı varsa bu çok vahim. Halk zulmedilenlere sahip çıkmıyor. AKP’den gelen hiçbir teklifi kabul etmem. Ne akil insan ne makil…”

Yıllarca hiç güvenmediğiniz, aklını küçümsediğiniz “halk”a rağmen onlar için uğraşmış olmanız ne acı. Ama biz yeni nesil sizi anlıyoruz Selda Hanım, hepimiz olmasa da bazıları sizin yerinize hapislerde olmaya razı. Ne de olsa davanız “ulu”, göreviniz “yüce”, yalnız işte yaşlılık falan filan, sizin artık durumunuz hapisler için iç güveysinden hallice…

Son olarak, seçim ile seçilmiş partileri sokak protestolarına katılmaya çağırırken tüm o partilerin tabanlarının temsiliyet haklarının yabana atılmasından gram rahatsızlık da duymamışsınız belli ki. Zaten Ak Parti seçmeninin verdiği oyları verenler “koyun” olduğu için onları insandan saymadınız. Peki ya sokağa dökülmesini istediğiniz partiye oy verenler, diğerleri? Hem niye rahatsızlık duyasınız ki? Onlar hiç hapse girmemiş demek ki.

Bu ülkenin tarihinde Anıtkabir’e şanlı törenlerle defnedilip sessiz sedasız kemikleri ailelerine teslim edilen “Hürriyet Şehitleri” gerçeği de sizi pek rahatsız etmemeli. İçi doldurulan değer yargıları yüzünden ölen çocuğunun “niçin öldüğünün” bir anneye açıklayamamanın azabı da içinize çökmemeli. Ne de olsa amacınız “ulu”, istekleriniz kardeşçe bir de şu AKP’ye oy verenler ülkeyi yavaş yavaş terk etse…

Nedense son satırları yazarken sizin de seslendirdiğiniz bir türkü geldi hatırıma, belki de gençlere tavsiyede bulunurken onu da tutmalı akılda;

“Ne insanlar gelip geçti kapından,

Memnun gelip giden var mı yolundan?

Kimi fakir, kimi ayrı yârinden

Adaletin bu mu dünya?”

IŞID, Taliban, El Kaide mevcut din yorumlarının ürünüdür. Paris Katliamı da bunun sonucudur, o halde mevcut din anlayışında bir reform gerekli midir?

Son yıllarda , bir çok ilahiyat uzmanı akademisyen, geleneksel din anlayışının,  “gerçek ve Kuran’a dayalı İslam’la” ilgisi olmadığına dikkat çekiyor. Ezber bozan bu çıkışlar, yerleşik İslamî anlayışı sarsarken; bu düzenden nemalanan siyasî ve sosyal çevreler de sarsılıyor. Bunu durdurmak için, Kuran’ı ana eksen alan yorum sahiplerini itibarsızlaştırma, karalama kampanyası başlatıyorlar.

İnsan bu, “iktidarını” kaybetmek istemiyor. Yeni şeyler öğrenmek ve uygulamak zor geliyor.

Yerleşik anlayış sorgulanırken, ipin ucunun kaçacağı savları ileri sürülüyor. Müslümanların emperyalistlerce geri bırakıldığı, dinin gelişmeye ve bilme karşı olmadığını söylüyorlar.

Sorgulama yaparken “ipin ucu kime dokunacak” diye bakılmamalı. Dokunması gereken yerler neresiyse oraya kadar gitmeli. Zaten hep hataları ört bas ederek bu günlere gelmedik mi? Cemaatler ve siyasî ideoloji mensupları arasından birileri ya da grubu hata yaptığında da, “aman, bizimkiler bunlar, bize ve davaya zarar gelir” refleksiyle hareket ederek, yanlışları ört bas etmiyor muyuz? Peki dinde bunun karşılığı var mı? Yok. O halde kim yanlış yaparsa eleştirilmeli. Müslümanım diyenlerinde İslamî olmayan her davranışı eleştirilmelidir. Dokunacağız başka türlü kabukları  kıramayacağız. Din adına yapılan yanlış davranışları eleştirmek, dini eleştirmek değildir.

İkincisi, din kalkınma ilişkisi. Gerçek İslam, bilim ve kalkınmayı teşvik eder. Saltanat ve mikro iktidar aracı olan din ise itaati arzular. Sorgulama istemez. Yönetimlerin işine gelmez. Hristiyanlık, 400 İncil’den, İznik konsülüyle 4’e ve oradan reform ve Rönesans ile aydınlığa ve bilme kapı açtı. Dinin siyasî ve ekonomik hayati belirleme yetkisi elinden alındı.

Bizdeki öğretilen İslam’la bilim üretmek gerçekleşmiyor. Endülüs Emevi medeniyetinden sonra; insanlığa çığır açan önemli hiç bir yenilik ve buluşta Müslümanların katkısı yoktur. Bunun nedenini araştırmak Müslümanların boynunun borcudur.

Emperyalistlerin Müslüman ülkelerini geri bıraktığı tezi de temelsizdir. Bu tembellik ve geriliğimize bulduğumuz bir gerekçedir. Sen kendin olamıyor, kişilikli davranamıyorsan, her zaman birileri gelir, çıkarı için seni manipüle eder. Sen “adam ol”, dik dur ve içine karışılmasına müsaade etme. Emperyalist devletler, ürettikleri kültür ve malları, hep pazarlayıp satmak isterler. Ekonomileri böyle döner. Senin fakir olman onların işine gelmez aslında. Enerji kaynaklarının kullanımı açısından, Müslümanların despotik yönetilmesine ses çıkarmaz. Bura da çifte standartlılar. Eee bizler sorgulamadıkça;” neye layıksak öyle yönetiliyoruz”

Neticede, din adına; başka Müslümanlar katlediliyor, kadının araba kullanması, evden çıkması bazı yerlerde yasaklanıyorsa; bilim ve teknoloji, uzayda koloni kurmayı, ışınlanmayı çalışıyorken, sen “bak bunlardan Kur’an’da bahsediliyor” demekten başka bir şeyler üretemiyorsan, GİTTİĞİN YOLU SORGULA! Hem Kur’an hep :”… akl etmez misiniz?…” Diye bizi düşünmeye sevk etmiyor mu? İlk emri OKU değil mi? Peygamberimiz: “İlim Çin’de de olsa gidip alın” demiyor mu? İlim; düşünmek, akıl yürütmek, sorgulama olmadan nasıl üretilecek? İlim de sınır sansür kutsallık maskesi olamaz. Gerçek İslam, ilim ve aşkla yaratılan Evren ve müştemilatının Cenab-ı Allah’ın sıfatlarının yansıması olarak görür. Binaenaleyh, neden korkuyoruz? Her araştırma ve sorgulama zaten mükemmel olan, o ilahi nizama götürür bizi. Tabuları olanlar, bence, kendi sığındıkları karton kulelerin yıkılmasından korkuyorlar.

Şiddeti, İslam adına mubah gören IŞID benzeri zihniyetler, bizim kendi içimizden çıkmaktadır. Bölge de hesabı olanlar da, bu örgütler üzerinden planlarını gerçekleştirme peşindeler. Tamamen onları suçlamak mantıksız ve kendiyle yüzleşmekten kaçıştır. İslam dünyasının bir reforma, Rönesans’a ihtiyacı vardır. Gerçek bir laiklik merkezinde, tam demokratik, evrensel insan haklarına dayalı sivil yönetimlere kavuşmaları elzemdir.