Toplumsal gerilimin kitlesel çatışmalara dönüşmesi işten bile değildir, bir kıvılcıma bakar.

Fizikî bir çatışma noktasına ulaştıktan sonra da durdurmak, geri çevirmek çok zordur. Gerilimin ve çatışmanın fay hatları genellikle etnik ve dinsel kimlikler veya ideolojik farklılıklardır. Kimlik savaşları modern dönemin ‘kan davaları’; herkesi kabilesinin etrafında toplanmaya, kabile reislerine itaat etmeye zorlar. Ne rasyonalite kalır çoğunlukta, ne hak ve hukuk ölçüsü. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün şu tasviri tam da böyle durumu anlatır: “Karıncayı ezmeyen insanlar öyle bir noktaya gelir ki karşılıklı vahşetin içine girerler. Bu böyle bir süreçtir. Başında birkaç yüz kişiyken, binlere on binlere çıkar.” Kimlikler savaşı bir cehennem, oradan çıkış yok. Cehenneme odun taşımaktan vazgeçecek miyiz?

Kimlikleri tanımak ve saygı duymak, farklı kimliklere karşı hiyerarşik değil kapsayıcı ve eşitlikçi bir ilişki geliştirmek şart ama yetmez; makro düzeyde kimlik odaklı bir siyaset anlayışından da kaçınmak gerek. Kimlik referanslı siyaset, toplumu kabileleştiriyor. Türkiye maalesef böyle bir tehlikeyle karşı karşıya. Birlikte yaşayan, birbirini anlamaya çalışan, diyalog içinde bir toplum olmaktan kendi kimliklerine çekilen bir kabileler ülkesine dönüşüyoruz.

Toplumun ‘soğumaya’ ihtiyacı var.  Yoksa toplumsal gerilimden kitlesel çatışmalara doğru evrilen eşiği aşmaya çok yakınız. Herkes sorumlu; gerilimi ve çatışmayı tahrik eden bir siyaset tarzı seçimlere doğru giderken bazılarına cazip gelebilir ama yanlış. Siyasal gerilimin zaten art arda seçimler nedeniyle yükseleceği bir döneme girerken toplumsal gerilimi düşürmek şart.

Başta hükümet, herkes toplumun hararetini düşürecek bir dil, yaklaşım, siyaset geliştirmekle sorumlu. Demokratik meşruiyete sahip bir iktidar haktır; bir o kadar hak olan da şiddete bulaşmayan muhalefettir. Meşru zeminde iktidar olmak da, iktidar mücadelesi vermek de, barış içinde yaşamak da zor değil; demokrasi, hukuk devleti ve özgürlükler rejimi… Evet, aksi bir cehennem. Birçok ülke bu cehennemde yaşıyor. Son günlerde yaşanan şiddet eylemlerine, toplu katliamlara bir bakın. Kenya’nın başkenti Nairobi’de bir alışveriş merkezine düzenlenen baskında 59 kişi öldürüldü, 175 kişi yaralı. Pakistan’da kiliseye intihar saldırısı yapıldı; 78 ölü, 130 yaralı. Irak’ın başkenti Bağdat’ta, taziye çadırını hedef alan bombalı saldırılarda 57 kişi öldü, 100’ün üzerinde kişi yaralandı. Bir ay önceye dönün; Lübnan’ın kuzeyindeki Trablus kentinde selefîlerin camileri hedef alan bombalı saldırıda 42 kişi öldü, 300’ün üzerinde kişi yaralandı. Bu saldırıdan bir hafta önce Beyrut’un güneyinde, Hizbullah’ın kontrolündeki bir mahallede meydana gelen bir bombalı saldırıda 22 kişi öldü, 200’ü aşkın insan yaralandı. Bunlar ‘kimlik’ referanslı ‘terör’ eylemleri. Etrafta böyle bir tablo varken PKK terörünün durması ve barış sürecinin başlaması son zamanların en olumlu gelişmesi. Değeri çok iyi bilinmeli.

Ancak Türkiye PKK’sız da bir terör sorunuyla karşı karşıya. Ankara Emniyet’e yapılan saldırı bunun küçük bir işareti. Etrafımızda olup bitenler, bunlara karşı Türkiye’nin izlediği politikalar bizi ciddi bir terör riskinin içine çekiyor. Irak ve Suriye’de yaşananların Türkiye’ye yansımaları çok sarsıcı olabiliyor. Bunun örneğini Reyhanlı’da gördük. Karşı karşıya olduğumuz ‘yeni terör’ dalgası böyle bir şey. Örnekleri Suriye, Irak ve Lübnan’da her gün yaşanıyor. Bizden çok uzakta değiller. Sınırlarımızda El-Kaide ve Hizbullah savaşıyor. Varlıkları Türkiye’deki unsurları da radikalleştirip aktive edebilir. Bu örgütlerin tarzları çok acımasız. Dinî sloganlar atıp cumada cami bombalayabilen örgütlerden söz ediyoruz. Allah muhafaza bu tür eylemlerin Türkiye’ye taşınması bütün kimyamızı, toplumsal barışımızı bozabilir. Terörün ateşini yüzümüzde hissediyorken ‘kimlik fay hattı’ üzerinde siyaset yapmak akıl kârı değil.

Bu yazı Zaman Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

Toplumsal gerilimin kitlesel çatışmalara dönüşmesi işten bile değildir, bir kıvılcıma bakar.

Fizikî bir çatışma noktasına ulaştıktan sonra da durdurmak, geri çevirmek çok zordur. Gerilimin ve çatışmanın fay hatları genellikle etnik ve dinsel kimlikler veya ideolojik farklılıklardır. Kimlik savaşları modern dönemin ‘kan davaları’; herkesi kabilesinin etrafında toplanmaya, kabile reislerine itaat etmeye zorlar. Ne rasyonalite kalır çoğunlukta, ne hak ve hukuk ölçüsü. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün şu tasviri tam da böyle durumu anlatır: “Karıncayı ezmeyen insanlar öyle bir noktaya gelir ki karşılıklı vahşetin içine girerler. Bu böyle bir süreçtir. Başında birkaç yüz kişiyken, binlere on binlere çıkar.” Kimlikler savaşı bir cehennem, oradan çıkış yok. Cehenneme odun taşımaktan vazgeçecek miyiz?

Kimlikleri tanımak ve saygı duymak, farklı kimliklere karşı hiyerarşik değil kapsayıcı ve eşitlikçi bir ilişki geliştirmek şart ama yetmez; makro düzeyde kimlik odaklı bir siyaset anlayışından da kaçınmak gerek. Kimlik referanslı siyaset, toplumu kabileleştiriyor. Türkiye maalesef böyle bir tehlikeyle karşı karşıya. Birlikte yaşayan, birbirini anlamaya çalışan, diyalog içinde bir toplum olmaktan kendi kimliklerine çekilen bir kabileler ülkesine dönüşüyoruz.

Toplumun ‘soğumaya’ ihtiyacı var.  Yoksa toplumsal gerilimden kitlesel çatışmalara doğru evrilen eşiği aşmaya çok yakınız. Herkes sorumlu; gerilimi ve çatışmayı tahrik eden bir siyaset tarzı seçimlere doğru giderken bazılarına cazip gelebilir ama yanlış. Siyasal gerilimin zaten art arda seçimler nedeniyle yükseleceği bir döneme girerken toplumsal gerilimi düşürmek şart.

Başta hükümet, herkes toplumun hararetini düşürecek bir dil, yaklaşım, siyaset geliştirmekle sorumlu. Demokratik meşruiyete sahip bir iktidar haktır; bir o kadar hak olan da şiddete bulaşmayan muhalefettir. Meşru zeminde iktidar olmak da, iktidar mücadelesi vermek de, barış içinde yaşamak da zor değil; demokrasi, hukuk devleti ve özgürlükler rejimi… Evet, aksi bir cehennem. Birçok ülke bu cehennemde yaşıyor. Son günlerde yaşanan şiddet eylemlerine, toplu katliamlara bir bakın. Kenya’nın başkenti Nairobi’de bir alışveriş merkezine düzenlenen baskında 59 kişi öldürüldü, 175 kişi yaralı. Pakistan’da kiliseye intihar saldırısı yapıldı; 78 ölü, 130 yaralı. Irak’ın başkenti Bağdat’ta, taziye çadırını hedef alan bombalı saldırılarda 57 kişi öldü, 100’ün üzerinde kişi yaralandı. Bir ay önceye dönün; Lübnan’ın kuzeyindeki Trablus kentinde selefîlerin camileri hedef alan bombalı saldırıda 42 kişi öldü, 300’ün üzerinde kişi yaralandı. Bu saldırıdan bir hafta önce Beyrut’un güneyinde, Hizbullah’ın kontrolündeki bir mahallede meydana gelen bir bombalı saldırıda 22 kişi öldü, 200’ü aşkın insan yaralandı. Bunlar ‘kimlik’ referanslı ‘terör’ eylemleri. Etrafta böyle bir tablo varken PKK terörünün durması ve barış sürecinin başlaması son zamanların en olumlu gelişmesi. Değeri çok iyi bilinmeli.

Ancak Türkiye PKK’sız da bir terör sorunuyla karşı karşıya. Ankara Emniyet’e yapılan saldırı bunun küçük bir işareti. Etrafımızda olup bitenler, bunlara karşı Türkiye’nin izlediği politikalar bizi ciddi bir terör riskinin içine çekiyor. Irak ve Suriye’de yaşananların Türkiye’ye yansımaları çok sarsıcı olabiliyor. Bunun örneğini Reyhanlı’da gördük. Karşı karşıya olduğumuz ‘yeni terör’ dalgası böyle bir şey. Örnekleri Suriye, Irak ve Lübnan’da her gün yaşanıyor. Bizden çok uzakta değiller. Sınırlarımızda El-Kaide ve Hizbullah savaşıyor. Varlıkları Türkiye’deki unsurları da radikalleştirip aktive edebilir. Bu örgütlerin tarzları çok acımasız. Dinî sloganlar atıp cumada cami bombalayabilen örgütlerden söz ediyoruz. Allah muhafaza bu tür eylemlerin Türkiye’ye taşınması bütün kimyamızı, toplumsal barışımızı bozabilir. Terörün ateşini yüzümüzde hissediyorken ‘kimlik fay hattı’ üzerinde siyaset yapmak akıl kârı değil.

Bu yazı Zaman Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

“Gezi süreci” denen sürecin yerel seçim sonuçları üzerindeki muhtemel etkisi üzerinde çok spekülasyon yapılıyor.

Bazı analizlerde, bu sürecin AK Parti’yi ciddi biçimde düşüşe geçirdiği ve bu yüzden de İstanbul dahil birçok yerde sürpriz sonuçlar çıkabileceği ifade edilirken; bazı analistler de tam tersine, Gezi sürecinin AK Parti’nin oylarına hiçbir etkisi olmadığını, hatta artırdığını savunuyor.

Bana kalırsa ikili bir etkiden söz edebiliriz.

Gezi süreci AK Parti’ye hem kazandırdı hem kaybettirdi; daha
doğrusu bir kesimi kazandırdı, bir kesimi de kaybettirdi.
 
“AK Parti’yi sarsmak lazım” fikri
 
Önce kaybettirdiği oylardan başlayalım.

Bunun için Gezi olaylarının biraz öncesine gitmemiz gerekecek. Gezi’nin ilk günlerinde, daha olaylara şiddet karışmamışken, bir anda büyük kalabalıkların Taksim’e koşmasının ardında birikmiş bir tepki ve endişe vardı. Başbakan’ın hemen her konuda tek yetkili, tek karar sahibi gibi davranması, her eleştiriyi “sen kimsin”, “sen işine bak” diye püskürtmeyi, her karşı çıkanı“kasıtlı, kötü niyetli, karanlık hesaplar içinde” göstermeyi alışkanlık haline getirmesi, farklı olanla en ufak bir empati yapmadan yeni köprüye Yavuz Sultan Selim adını koyması, “Kafası kıyak gençlik-Fatih gençliği” ayırımı yapması, her lafın başında “biz” ve “onlar” diyerek kendisine oy vermeyenleri ötekileştirmesi, bütün bunlar AK Partili olmadığı halde, on yıldır AK Parti’nin yaptığı işleri takdir eden ve hükümete karşı hayırhah bir tutum içinde olan kesimlerde ciddi bir endişe ve uzaklaşma yarattı. Gezi sırasında da devam eden bu üslup “Türk usulü Başkanlık Sistemi” denemeleriyle ve İçki Yasası’nın ilk halinde getirilmek istenen kısıtlamalarla da birleşince, bu kesimde şöyle düşünce doğdu: “AK Parti’nin kaybetmesini göze alamam ama nasılsa böyle bir tehlike yok. Buna karşılık eğer belli bir miktar oy düşmesi yaşanırsa; bu otoriter eğilimler, bu tepeden bakan üslup törpülenebilir; AK Parti kendine çekidüzen verebilir.”

Önümüzdeki altı ay ne getirir, çıkacak reform paketi bu düşünceyi ne kadar değiştirir bilmem ama ben düşüncenin AK Parti’ye daha önce oy vermiş demokrat kesimde belli bir oy kaybına yol açacağını düşünüyorum.
 
“Bizi yaşatmazlar” duygusu
 
Gelelim Gezi sürecinin AK Parti’ye kazandırdığına…

Burada da AK Parti’ye karşı tarafsız bir tutum içinde olan, fazla politize olmamış, geçmiş seçimlerde sandığa bile gitmemiş ya da daha önce oy verdiyse bile, son dönemde yaptığı bazı işler nedeniyle soğumuş olan mütedeyyin bir kesimden söz ediyoruz.

Gezi süreci boyunca alanlarda ortaya çıkan o nefret ve düşmanlık işte bu kitleyi terörize etti. Günlerce korkudan evlerinden çıkamadılar. Pankartlarda, sloganlarda, tweetlerde ortaya çıkan düşmanlık ve aşağılamanın sadece AK Parti’ye ya da Erdoğan’a değil kendilerine de yönelik olduğunu hissettiler. Sokaklardaki düşmanlık ve “iktidarı yıkma azmi”, aynı günlerde Mısır’da olup bitenlerle birleşince, Gezi eylemlerini doğrudan doğruya AK Parti’yi sokakta boğma harekatı olarak algıladılar. Ve bu noktada kaderlerinin AK Parti’yle birleştiğini fark ettiler. “Eğer bu kitle AK Parti’yi yıkmayı başarırsa, bizi de yaşatmaz. Sokağa çıkamaz hale geliriz, ne yapıp edip AK Parti’yi korumalıyız” duygusuna kapıldılar. İşte bu sebeple ben bu kitlenin daha önce takındığı tarafsız ve pasif tutumu bırakıp AK Parti’ye sahip çıkmak üzere sandığa gideceğini; hükümete karşı eleştirileri varsa bile, o eleştirileri bir yana koyup, Türkiye’nin bir geri dönüş yaşamaması için; kendi hayatlarını ve hayat tarzlarını güvence altına almak için AK Parti’ye oy vereceklerini düşünüyorum. İşte bu da Gezi’nin AK Parti’ye kazandırdığı…

***

Sonuçta bütün mesele, sözünü ettiğim bu iki kesimin hangisinin daha büyük olduğu… AK Parti’nin Gezi olaylarından kayıpla mı kazançla mı çıkacağı işte buna bağlı.

 Bunu da ben değil alanda çalışan araştırma şirketleri bilecek artık…
 

Bu yazı Bugün Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

Türkiye’de en çok heyecan uyandıran kavram yenidir. Toplum olarak yeni olana ve taze başlangıçlara susamış durumdayız. Yenileşme vaadinde bulunan programlara Türkiye toplumu hep destek oldu. Geniş toplum kesimleri, geçmişte sözün millete ait olduğunu söyleyen, düzenin değişmesini savunan, nurlu yarınlar ve aydınlık Türkiye vadeden siyasi partilere oy verdi ve iktidara getirdi. Türkiye’nin sosyal ve siyasi hayatında yeni olanı vaat etmenin hep ciddi bir karşılığı bulunmaktadır.

Yeninin Türkiye toplumundaki ciddi karşılığının farkında olan gazeteler, yeni olmak iddiasıyla kendilerini formatladılar. Bazı gazeteler Yeni Türkiye’nin Gazetesi sloganıyla veya Yeni Türkiye ismiyle yeniden ortaya çıktılar. Geçmişte Yeni Türkiye Partisi ismiyle partiler kuruldu.

Ak Parti, Yeni Türkiye vaadiyle iktidara geldi. Ak Parti, 2002 sonrasını Yeni Türkiye olarak nitelerken ondan öncesini Eski Türkiye olarak nitelemektedir. Kamu Güvenliği ve Müsteşarlığı tarafından yayınlanan kitapta son on yıl, “Sessiz Devrim” kavramsallaştırmasıyla Yeni Türkiye’yi Ak Parti’nin nasıl gerçekleştirdiği anlatılmaya çalışılmaktadır.

Türkiye toplumunda yeni kavramının bu kadar ciddi bir karşılığı olması üzerinde düşünmeye ihtiyaç vardır. Toplumun yeniye ve değişime olan açlığını iyi okumak lazımdır. Türkiye toplumu, demokrasiye, hukuka, barışa ve özgürlüğe aç durumdadır. Toplumun yeni olana desteğini, aslında demokrasiye, barışa, adalete ve özgürlüğe olan destek olarak okumak ve anlamak lazımdır.

Yeni Türkiye kavramı uzun süreden beri kullanımda olmasına rağmen, Yeni Türkiye’nin bir realite mi yoksa bir efsane mi olduğu sorusu önümüzde cevapsız olarak durmaktadır. Demokrasi, barış, özgürlük ve hukuk standartları açısından bu sorunun cevaplandırılması ve sürekli olarak test edilmesi gerekmektedir.

21 Mart 2013 Newroz’undan beri Türkiye, barış süreci denilen bir dönemden geçmektedir. Marttan beri silahlar susmuş, PKK mensupları sınır dışına çekilmeye başlamış, Öcalan’la ile hükümet yetkilileri arasında gizli görüşmeler ve mutabakatlar yapılmaktadır. BDP heyetleri, aralıklarla Öcalan’la İmralı’da görüşmeler yapmaktadır. Varılan mutabakata göre PKK mensuplarının Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ne bağlı sınır ötesi bölgeye çekilmesinden sonra hükümet yol temizliği denilen demokratik reformları ve politikaları gerçekleştirmek üzere adımlar atacaktı. Ancak gelinen durumda hükümet, örgütün tam olarak sınır dışına çekilmediğini söylerken, örgütte hükümetin demokratikleşme konusunda yapması gerekenleri yapmadığını ifade etmektedir. Bunun üzerine KCK, sınır dışına çekilmenin durduğunu açıklamıştır. Demokratikleşme ve geri çekilme konusunda tarafların ifade ettiği tutumlar, barış sürecinin tıkandığını göstermektedir. Meydana gelen bu gelişmeler üzerine bir BDP heyeti, İmralı’da Öcalan’la bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşme sonucunda BDP heyeti, Öcalan’ın sürecin formatının yenilenerek bir müzakere aşamasına evrilmesi gerektiği şeklindeki mesajını kamuoyuyla paylaştı. Bu çağrı, doğal olarak sürecin formatının yenilenmesinin ne anlama geldiğine dair tartışmaların kamuoyunda yapılmasına neden olmaktadır.

Barış süreci üzerinden yapılan format tartışması, aslında tek bir konuyla sınırlı bir tartışma değildir. Tartışma, bütün Türkiye bağlamında yürütülmesi gereken bir yenilenme ve inşa süreci tartışması olarak sürdürülmelidir. Ancak barış sürecindeki format tartışması bile, Öcalan’ın sürece daha etkin katılabilmesi için iletişim ve görüşme imkanlarının sağlanmasıyla sınırlı kalacak şekilde yapılmaktadır.

Türkiye’nin mevcut formatı, darbeciler tarafından hazırlanan 1982 anayasasıdır. Son on yılda yeni sivil ve demokratik anayasa sözü Türkiye toplumuna verilmiş olmasına rağmen, bu hala gerçekleştirilmiş değildir. Meclis’te kurulan anayasa yapım komisyonu, elli madde üzerinde anlaşmış, ama yeni sayılabilecek bir anayasa metni ortaya koyamamıştır. Şu anda yeni sivil ve demokratik bir anayasa hedefinden vazgeçilmiştir. Yapılacak düzenlemelerle mevcut eski anayasaya bir geçiş anayasası formatı verilmeye çalışılmaktadır. Geçici yapılmaya çalışıldığı iddia edilen aslında kalıcı hale gelen mevcut anayasanın değişmez maddelerine ve ruhuna hiçbir şekilde dokunulmamaktadır. Türkiye’ye verilen formatın özü, değişmez maddeler olarak ifade edilen başlangıç hükümlerinde ifadesini bulmaktadır. Aslında bu maddelere dokunmamakla, Türkiye toplumuna ve devlete verilen formatın yenilenmeyeceği net olarak ortaya konmuş olmaktadır.

Format olarak anayasasını değiştiremeyen Türkiye’de siyaset ve toplumsal ilişkiler hala eski Türkiye’nin temelleri üzerinden yapılmaktadır. Türkiye’de siyaset din, etnisite ve mezhep üzerinden yapılmaktadır. Şu anda Meclis’te bulunan siyasi partiler, inanç, milliyet ve mezhep üzerinden siyaset yapmanın sonucu olarak var olan yapılar olarak algılanmaktadırlar. Siyasetin hukuk, özgürlük, barış ve refah temelinde yapılması olgunluğuna hala ulaşılmış değildir. Etnisite ve inanç üzerinden siyaset yapıldığı için kurucu formatın yarattığı Kürt ve Alevi sorunları bütün yakıcılıkları ve çözümsüzlükleriyle ülkemizin en ciddi sorunları olarak var olmaya devam etmektedirler. Anadilde eğitim hakkı ve Cem evinin ibadethane olup olmadığına dair kısır tartışmalar ve polemiklerle enerji ve vakit harcanmaktadır.

Eski formatın belirleyici olduğu günümüz Türkiye’sinde yenilik ve değişim ihtiyacı ve açlığı demokratikleşme denilen paketlerle tatmin edilmeye çalışılmaktadır. Daha önce de açılım denilen girişimlerle yenilenme ihtiyacı giderilmek istenmişti. Şu an açılımların yerini paket girişimleri almış bulunmaktadır. Demokratikleşme denilen paketten ne çıkacağına dair hiç kimsenin bir fikri bulunmamakta, sadece paketten sürprizler çıkacağı ifade edilmektedir. Demokratikleşmeye dair hiçbir toplumsal tartışma ve katılım gerçekleştirilmeden demokratikleşme paketi hazırlamak, eski düzen anlayışını tezahür ettirmektedir.

Türkiye’nin yeniden formatlanması PR niteliği taşıyan açılım ve paket girişimleriyle gerçekleşemez. Format kavramı, sadece formda değil aynı zamanda muhtevada köklü bir değişimi ve yenilenmeyi gerektirmektedir. Türkiye, hukuk, demokrasi, özgürlük ve barış ekseninde kendisini radikal bir şekilde yeniden formatlamalıdır. İktidar aktörlerini değiştirmek, hiçbir şekilde yeni Türkiye anlamına gelmemektedir. Sözde yeni Türkiye, sadece özde eski Türkiye’yi maskeleyen bir slogan olarak hepimizi tuzağa düşürebilir ve kandırabilir. Anayasasını, hukukunu, devlet kurumlarını, sivil-asker ilişkilerini, eğitim sistemini, uluslar arası ilişkilerini çoğulculuk, özgürlük ve hukuk çerçevesinde yeniden inşa etmesi durumunda Türkiye, ancak sahici anlamda yeni sıfatına sahip olabilir. Sahici bir yeni Türkiye, sahici anlamda barışı gerçekleştirebilir, sivil bir anayasa yapabilir, hukukun üstünlüğüne göre devleti inşa edebilir, Kürt ve Alevi sorunlarını çözebilir, en önemlisi insanların değişim ihtiyacını tatmin edebilir.

Hukukun Üstünlüğü Platformu”na üye bir grup avukat, Sözcü, Cumhuriyet ve hatta Taraf gibi bazı gazeteler hakkında suç duyurusunda bulunmuş. İthamlarına göre, bu gazeteler, “kaos ortamı oluşturmaya yönelik bir strateji” izliyor ve “darbe ortamına zemin hazırlıyor” imiş çünkü.

Kanaatimi hemen söyleyeyim: Umarım, bu suç duyurusu savcılar tarafından ciddiye alınmaz. Çünkü aksi halde Türkiye’deki özgürlük ortamına darbe vurulmuş olur.

Neden mi? Çünkü burada “darbe ortamı hazırlamak” denen şey, aslında “hükümet aleyhinde propaganda”dan ibaret.

Gösterilen “delil”ler, Ahmet Atakan’ın ölümü üzerine söz konusu gazetelerde hükümet aleyhine atılan manşetler: “İleri demokrasi bir can daha aldı” demiş mesela Sözcü. Cumhuriyet ise “Uyanın! Ahmet’i de öldürdüler” diye manşet atmış.

Şimdi, bu manşetlerin epey provokatif olduğuna kuşku yok. Ahmet Atakan’ın ölümünün, bu gazetelerin iddia ettiği gibi polis kapsülü ile olmadığı, sebebi tam bilinmese de “çatıdan düşme”ye bağlı olduğu da sonradan ortaya çıkan görüntülerle anlaşıldı sanırım. Bu anlamda, söz konusu gazeteler, hiç de objektif olmadıkları, ideolojik bağnazlık içinde AK Parti karşıtı yaygara kopardıkları için pekâlâ eleştirilebilir. Eleştirilmelidir de.

İyi de, hükümete fanatikçe karşı olmak suç değildir ki! Özgürlük, herkes için olduğu gibi fanatikler için de vardır.

‘Hitler Obama’

ABD’den bir örnek vereyim: Barack Obama ilk döneminde büyük bir sağlık reformu yaptı ve milyonlarca fakir Amerikalı’ya sağlık sigortası sağladı. Bundan daha makul ne olabilirdi, değil mi?

Ama delilik parayla değil ya… Cumhuriyetçi Parti’nin fanatikleri, bilhassa da Çay Partisi denen aşırı sağ akım, bu reformun devleti büyütüp “totaliterleştirdiğini” savundu. Dev mitingler ve sokak gösterileri düzenleyip Obama’yı Stalin ve Hitler’e benzettiler. “Amerika’yı diktatörden kurtarmak için mücadele” çağrıları bile yaptılar.

Fakat ne Obama yönetiminin ne de herhangi bir Amerikan savcısının aklına Çay Partisi’ne dava açmak gelmedi. Kimse “kaos ortamı oluşturma” suçlamasıyla yargılanmadı. Obama taraftarları da, “seçilmiş hükümeti yıpratmaya çalışmanın” demokrasiye aykırı olduğunu savunmadılar. Karşı tarafın fanatizminden yakındılar sadece, haklı olarak.

Vebal ve suç

Bizde “darbecilik” konusunda son dönemde iyice gelişen hassasiyet ve teyakkuzun elbette haklı ve anlaşılır sebepleri var: Hakikaten de darbelerle dolu karanlık bir geçmişten geliyoruz. Ve hakikaten de “darbeci medya” bu geçmişte önemli bir vebal taşıyor.

Ama bu, özünde, entelektüel ve ahlaki bir vebaldir. Suç kapsamında ele alınabilmesi için, ancak darbeci generaller ile onlara yakın duran medya arasında somut bir koordinasyon ve işbirliğinin ispatlanması gerekir. (Örneğin, muhtemel 28 Şubat yargılamalarında elzemdir bu.)

Bugünkü şartlarda ise, ortada bir cunta oluşumu ve hatta vesayet mekanizması olmadığı için, “darbeye zemin hazırlama” suçlamaları yersizdir. Hükümeti eleştirenlerin “vesayet”le (mesela “liberal vesayet”le) suçlanmasının da yersiz olması gibi. (Çünkü bir hükümetin seçilmiş olması, onu kuşkusuz yetkili kılar; ama eleştiriden, muhalif propagandadan, protestodan muaf kılmaz. Aksi halde “muhaliflerin susturulduğu” görüşü hakim olur ki, bu da başka herkesten çok o hükümete zarardır.)

Diyeceğim o ki, aman dikkat edelim de, bu “darbeye zemin hazırlama” ithamları, eski rejimin “irticayı cesaretlendirme” ithamları gibi, her yöne çekilmeye ve herkesi suçlamaya yönelik torbalara dönüşmesin. Darbecilik ciddi bir meseledir; sulandırılmasın.

Bu yazı Star Gazetesi‘nde yayınlanmıştır.