İzmir’de doğan Alev Alatlı’nın çocukluk ve gençlik yıllarının bir bölümü, babasının görevi sebebiyle farklı şehirlerde ve ülkelerde geçti. Liseyi Tokyo’da okuması, onun çok genç yaşta farklı kültürlerle karşılaşmasını sağladı. Daha sonra Orta Doğu Teknik Üniversitesinde ekonomi ve istatistik eğitimi aldı; Fulbright bursuyla gittiği Vanderbilt Üniversitesinde ekonomi ve ekonometri alanında yüksek lisans yaptı. Ardından felsefe çalışmalarına yöneldi; ilahiyat, düşünce ve medeniyet tarihiyle ilgilendi. Bu farklı alanlardan gelen birikim, eserlerine de yansıdı.

Alev Alatlı’nın düşünce dünyasının en belirgin özelliklerinden biri, Batı’yı dışarıdan ve yüzeysel biçimde eleştirmek yerine yakından tanımaya çalışmasıydı. Amerika Birleşik Devletleri’ni, Avrupa’yı ve özellikle Rusya’yı dikkatle takip etti. Batı’nın ilmî, felsefî ve siyasî kaynaklarını incelerken onun iç çelişkilerini de ortaya koymaya çalıştı. Rus düşüncesine, edebiyatına ve tarihine duyduğu ilgi, Türkiye’de çok az aydında görülen bir derinliğe sahipti.

Romanları, onun yalnız hikâye anlatan bir edebiyatçı olmadığını gösterir. Yaseminler Tüter mi Hâlâ?, İşkenceci, Or’da Kimse Var mı? dizisi ve Schrödinger’in Kedisi gibi eserlerinde Türkiye’nin modernleşme sancılarını, aydınların çıkmazlarını, ahlâkî çözülmeyi, kimlik problemlerini ve dünyanın gidişatını edebiyatın imkânlarıyla tartıştı. Denemeleri ve konuşmaları ise aynı meseleleri daha doğrudan bir dille ele aldı. “Aklın yolu birdir” şeklindeki basitleştirici kabullere karşı çıkması, farklı düşünme biçimlerine alan açan entelektüel tavrının bir göstergesiydi.

Alev Alatlı’yı eşsiz kılan hususlardan biri de fikirlerini yalnız kitaplarda bırakmaması, kurumsal eserlere dönüştürmesidir. Bu çerçevede önce Kapadokya Meslek Yüksekokulu’nun ve daha sonra Kapadokya Üniversitesi’nin kurulmasına ve gelişmesine öncülük etmiş, uzun yıllar ilgili vakfın mütevelli heyeti başkanlığı görevini yürütmüştür. Böylece Türkiye’de yalnız fikir üreten değil, eğitim kurumu inşa eden az sayıdaki münevverden biri olmuştur.

Alev Alatlı’nın kadın bir fikir insanı ve kurum kurucusu olarak ulaştığı yer ayrıca önemlidir. Türkiye’de kadınların fikir hayatında, yükseköğretimde ve kurumsal öncülük alanında karşılaştığı çeşitli güçlükler düşünüldüğünde, onun hem geniş bir okuyucu kitlesine ulaşması hem de önemli bir üniversitenin kuruluşuna öncülük etmesi dikkate değer bir başarıdır. Alatlı’nın hayatı, kadınların edebiyat, düşünce ve eğitim dünyasında yalnız katılımcı değil, kurucu ve yönlendirici aktörler olabileceğini göstermiştir.

Kapadokya Üniversitesi, merkezî yerleşkesi Mustafapaşa’da, Ürgüp ve Nevşehir’in tarihî ve kültürel çevresi içinde bulunan özgün bir üniversitedir. Bu üniversitenin büyük şehirlerin kalabalığına ve alışılmış üniversite modellerine yaslanmadan, Anadolu’nun önemli bir kültür havzasında gelişmesi başlı başına değerlidir. Üniversitenin tarihî yapılarla bütünleşen yerleşkesi, eğitimi yalnız dersliklere değil, yaşanılan çevrenin kültürel dokusuna da bağlamaktadır.

Mustafapaşa, sıradan bir üniversite yerleşiminden farklı bir atmosfere sahiptir. Tarihî taş yapıları, çok kültürlü geçmişi ve Kapadokya’nın kendine mahsus tabiatıyla öğrenciler ve akademisyenler için güçlü bir çevre sunmaktadır. Bir üniversitenin bulunduğu yer yalnız fizikî bir adres değildir; kurumun karakterini, gündelik hayatını ve düşünce iklimini de etkiler. Kapadokya Üniversitesinin büyük şehir merkezlerinden uzakta gelişmesi, onun daha sakin, yoğunlaşmaya müsait ve kendine özgü bir akademik kimlik oluşturmasına yardımcı olmaktadır.

Üniversitenin “akıl, ahlâk, adalet, adap ve aşk” kavramlarıyla ifade edilen yaklaşımı, Alev Alatlı’nın fikrî mirasının kurumsal bir karşılığı olarak görülebilir. Eğitim yalnız meslek kazandırmaktan ibaret değildir. İnsanın muhakeme gücünü, ahlâkî sorumluluğunu, estetik duyarlılığını ve medeniyet bilincini geliştirmesi de gerekir. Üniversiteler yalnız diploma veren kuruluşlara dönüştüğünde, yükseköğretimin asli anlamı zayıflar. Kapadokya Üniversitesinin bu daha geniş eğitim anlayışını sürdürmesi önemlidir.

Alev Alatlı’nın fikir dünyasında medeniyet meselesinin özel bir yeri bulunmaktaydı. Alatlı Türkiye’nin Batı’yla, Rusya’yla, İslâm dünyasıyla ve kendi tarihî mirasıyla ilişkilerini tek yönlü kalıplar içinde değerlendirmiyordu. Dünyayı siyah ve beyaz alanlara ayırmak yerine, kültürlerin karmaşık ve zaman zaman çelişkili yapılarını anlamaya çalışıyordu. Kapadokya Üniversitesi de onun bu çok yönlü bakışını ilmî araştırmalarla, yayınlarla, konferanslarla ve uluslararası ilişkilerle yaşatabilecek kurumsal imkânlara sahiptir.

Bir fikir insanının ardından bırakabileceği en kalıcı miraslardan biri, hiç kuşlu yok ki, üniversitedir. Kitaplar insanların zihinlerine hitap eder; kurumlar ise yeni nesillerin yetişmesini sağlar. Bu bakımdan Kapadokya Üniversitesi, Alev Alatlı’nın yalnız geçmişteki çalışmalarının bir hatırası değil, geleceğe doğru uzanan bir projesidir. Üniversitenin her mezunu, her ilmî çalışması ve her kültürel faaliyeti bu mirasın yeniden üretilmesine katkıda bulunabilir.

Bugün Mütevelli Heyeti Başkanlığı görevini Alev Alatlı’nın kızı Funda F. Aktan yürütmektedir. Bu durum kurumun kurucusuyla olan bağının korunması bakımından önemlidir. Ancak, bir üniversitenin geleceği yalnız ailevî veya hissî bağlılıklarla güvence altına alınamaz. Kurumun yaşayabilmesi iyi yönetim, akademik liyakat, malî sürdürülebilirlik, ilmî hürriyet ve devamlı yenilenme kabiliyetine bağlıdır.

Rektör Prof. Dr. Hasan Ali Karasar da üniversitenin akademik ve kurumsal gelişmesine önemli katkılar sağlamaktadır. Bir üniversitenin başarısında mütevelli heyeti ile akademik yönetim arasındaki ilişkinin sağlıklı kurulması büyük önem taşır. Mütevelli heyeti kurumun uzun vadeli hedeflerini ve maddî devamlılığını gözetirken, rektörlük akademik kalitenin, öğretim faaliyetlerinin ve ilmî üretimin geliştirilmesinden sorumludur. Bu iki alanın birbirini desteklemesi üniversitenin kalıcılığını güçlendirir.

Kapadokya Üniversitesinin başarısı Alev Alatlı’nın hatırası bakımından değil, Türkiye’de Anadolu merkezli yükseköğretimin geleceği açısından da önem taşımaktadır. Üniversitelerin yalnız İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde toplanması, ülkenin diğer kültür merkezlerinin ilmî ve entelektüel bakımdan zayıf kalmasına yol açabilir. Kapadokya gibi dünya çapında tanınan bir bölgede güçlü bir vakıf üniversitesinin bulunması, hem bölgeye hem Türkiye’nin akademik çeşitliliğine katkıda bulunmaktadır.

Üniversitenin bulunduğu çevrenin tarih, turizm, kültürel miras, mimarlık, sağlık, havacılık ve bölgesel kalkınma gibi alanlarda araştırma imkânları sunduğu da açıktır. Bir üniversitenin kendi bölgesinin meselelerine eğilmesi, onu taşralı veya dar görüşlü yapmaz. Tam tersine, yerel bilgiyle evrensel akademik standartları birleştirmesi, üniversiteyi özgünleştirir. Kapadokya Üniversitesi bu bakımdan büyük bir potansiyele sahiptir.

Temennimiz Kapadokya Üniversitesinin büyümesi, ilmî itibarını kuvvetlendirmesi ve Alev Alatlı’nın fikrî mirasını taklit ederek değil, onun yaptığı gibi düşünerek, araştırarak ve dünyayı yakından izleyerek yaşatmasıdır. Bir fikir insanını yaşatmanın en doğru yolu, onun cümlelerini durmadan tekrarlamak değil, onun cesaretini, merakını ve araştırma azmini devam ettirmektir.

Alev Alatlı, edebiyatçı, düşünür ve kurum kurucusu kimliklerini aynı şahsiyette bir araya getirmiş nadir insanlardan biriydi. Türkiye’yi dünyadan koparmadan, dünyayı da Türkiye’nin gözünden yeniden değerlendirmeye çalıştı. Ardında çok sayıda kitap, tartışma, fikir ve bir üniversite bıraktı. Alev Alatlı’nın asıl hatırası yalnız eserlerinin sayfalarında değil, düşünmeye devam eden insanlarda ve kurduğu üniversitenin geleceğinde yaşayacaktır. Kapadokya Üniversitesi’nin varlığını sürdürmesi, gelişmesi ve ilmî bakımdan daha güçlü bir konuma ulaşması, onun Türkiye’ye bıraktığı en değerli kurumsal miraslardan birinin korunması anlamına gelecektir.

Bir Fikir İnsanı ve Kurucu Olarak Alev Alatlı yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Bireysel Faktörler

Bu iki elim olayın merkezinde fail olan çocuklar vardır. Her ikisinde de psikopatolojik bulgular vardır. Yani ikisi de ağır psikiyatrik hastadır. Bu hastalık halinin 2-3 yıllık geçmişi vardır. Şanlıurfa’daki genç anti sosyal kişilik bozukluğu belirtileri, yaygın tabirle psikopat kişilik bozukluğu göstermektedir. İ. Aras Mersinli’nin de ciddi ve oldukça ileri aşamaya geçmiş psikolojik sorunları olduğu anlaşılıyor. Okul rehberlik servisinin konu ile ilgili ifade ettiği öykü de bu durumu kanıtlıyor. İ. Aras, derin bir depresyon içinde olabilir. Bunlar ilk göze çarpan ve sergilenen vahşetin altında yatan en önemli sebeptir. Bilgisayar oyunu, bazı sosyal medya iletişimleri, TV dizileri vs. bunların doğrudan silahlı saldırıyı azmettirmesi söz konusu değildir. Söz konusu araçlar bireye cesaret verebilir, olayı tasarlama aşamasında ona ipuçları sunabilir. Ancak eline beş silah ve mühimmat alarak rastgele katliam yapmanın altında yatan faktörler olamaz. Her iki failin, akran şiddetine maruz kalması, dışlanmış olması, arkadaşlarının olmaması ve okulda kendini gösterebileceği bir faaliyette bulunmuyor olmaları da dikkate değerdir.

Sistemsel Faktörler

Eğitim sistemimiz, çocuğu ve genci koruma ve eğitim yaşantısında tutma üzerine kurgulanmıştır. Ortaokulda disiplin cezalarının en ağırı “okul değişikliği”dir. Lisede ise en ağır ceza; “Örgün eğitim dışına çıkarılma cezası”dır. Bu yaptırımlar belli bir sistem ile ve sıra ile uygulanarak bu son aşamaya geçirilir. Okullarımızda birinci, ikinci yaptırımlar ya da girişimler genellikle atlanır, yumurta kapıya gelince en ağır ceza gündeme gelir bu da üst kurullardan geri dönebilir. Görünür yıkıcı davranışları olmayan ama risk altında olan çocuklar vardır. İ. Aras böyle bir çocuktur. Sistemin asıl imtihanı, adı bilinmeyen kendi halinde görünen bu sessiz çocuklar üzerinden verilir. Eğitim yılı başında rehberlik servisi öncülüğünde Okul Risk Haritası çıkarılır. Buna göre bazı çalışmalar yapılır. Yıl içinde öğretmen gözlemi, çocukların sınıf arkadaşları olağan dışı davranışları fark eder ve okul rehberlik servisine, okul yönetimine bilgi verirler. Genellikle; veli (anne- baba) okula çağrılır, çok da iyi yapılandırılmamış bir görüşme yapılır… Anne-baba bu durumu kabullenmez ve olay öylece kalır. Oysa okulun durumu daha ciddiye alması gerekir. Okul, doğrudan çocuk polisine, il/ilçe Sosyal Hizmetler Müdürlüğüne kayıtlı resmi yazı ile başvurabilir. Ek olarak bazen de çağrı merkezine durumu bildirmekle yükümlüdür. Böylece mahkeme 24 saat içinde çocuk koruma kanunu uyarınca tedbir alır ve uygulanır. Böyle bir eylem için okul yönetimi ve rehberlik servisinin tam bir işbirliği yapması gerekir. Bu olayda da, yukarıdaki kurumsal başvuru yapılsa idi tahmin edileceği gibi beyaz yaka anne-baba okula hücum edeceklerdir, bunu öngören okul yönetimi çekimser davranmış olabilir. Oysa velilere daha okulun ilk günü bu gibi durumlarda ne yapılacağının açıklanması yazılı olarak bilgi verilmesi durumu kolaylaştıracaktır. Okul vaka ile ilgili gereken adımları atmamış, kurumsal sistemi devreye alamamıştır. Eğitim sistemimizde riskli çocuklar için organizasyonlar, kurumlar tanımlanmış ve fiilen bu işleri yerine getirmektedirler. Bütün bunlar yapılmış olsa belki de 9 can hayatta kalacaktı.

Durumsal Faktörler

Şimdi hep birlikte K. Maraş Ayser Çalık Ortaokulu’na gidelim. Bir gün önce Ş.Urfa’da lise öğrencisi tarafından okul basılmış 9 yaralı var. Bu olay üzerine eğitim sendikaları bir veya iki gün iş bırakma kararı almış. Okulda öğretmenlerin bir kısmı (okula gelmeyen öğretmen sayısını bilmiyoruz) okula gelmemiş veya geç gelmiş. Nöbetçi öğretmenler görevi başında değil… Derslere giren öğretmen yok, belki de yöneticiler de okulda değil! Okulun sistemi ve düzeni bozulmuş… Çocuklar üzerindeki gözetim ve denetim yok olmuş. Bir gün önce yaşanan olay sosyal medyada, konvansiyonel medyada boy boy yayınlanıyor. Saldırgan ve eylemi romantize ediliyor. İşte bu şartlar altında İ. Aras zaten bir süredir planladığı saldırı için en uygun zaman olduğunu düşünüyor. Eylem için şartlar olgunlaşmıştır. İ. Aras, hasta olabilir ama zekâsı devrededir, durumunun onun lehine olduğunu kavramıştır. Böylece, tarihe kara bir gün olarak geçecek bu elim olayı gerçekleştirmiştir. Saydığım faktörler olmasa da bu eylem gerçekleşebilirdi ancak can kaybı az veya hiç olmazdı.

Okullarımız, özellikle ortaokullarımız herhangi bir boşluğu kabul etmez, böyle normal akışın bozulduğu, öğretmen ve görevlilerin okulda bulunmadığı zaman dilimleri çok tehlikelidir.

15 Nisan 2026 Çarşamba günü tarihimize kara gün olarak geçmiştir. Bundan sonra başta eğitim sistemimiz, okul yönetimleri, kurumlar, rehberlik sistemi, ebeveynler ve öğretmenlerimiz bu günü milat kabul ederek hızla gereken tüm adımları atmalıyız.

Okuldaki Şiddet yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Tolstoy’a göre öğrenme süreci, kendi kendine kavramlar oluşturması için öğrenciye özgürlük tanınmasından ibaret olmalı; okul, öğretmen ve öğrenciler arasında süren bir iş birliği aracılığıyla dünyanın doğal bir soruşturmasını teşvik ederek, böyle bir eğitime aracı olmalıdır. Tolstoy 1860’ların başında Yasnaya Polyana dergisinde “Eğitim ve Öğretim” üzerine şu tanımı yapar: “Öğrencilerin doğrudan baskı ya da ikna yeteneği ile zorlamadan bilgiyi aktarmak amacıyla bir insanın, bir diğerine göre fazlasıyla bilinçli eylemi” olması gerektiğini ifade eder. Tolstoy’a göre eğitimin püf noktası, çocukların merakını uyandırmaktır, çocuk “kendi görüşlerinin yanlışlığını ve yetersizliğini bilerek” bilgi arayışı için teşvik edilmelidir. (Daniel Moulin, Eğitici Tolstoy, Hece Yay. Çev: Özlem Akçay)

Tolstoy, temelinde uygulamalı olan bir eğitim görüşü geliştirir. Eğitimin en iyi, daimi bir pedagojik laboratuvar olarak, sabit kuramları asla gözlemlerden soyutlayarak değil ancak her zaman öğrenci ve öğretmenlerin ihtiyaçlarına karşılık vererek – “tek eğitim yöntemi deneydir ve bunun tek kıstası da özgürlüktür.” der.
Tolstoy’un üniversiteler hakkında yapmış olduğu eleştirel gözlem ise bugün bile geçerliliğini koruyor sanki. Tolstoy üniversiteleri, üst tabakaların ahlâkî çöküşünün, boş gururunun ve küstahlığının kaynağı olmakla suçlar. Evinden alınan öğrencinin, miskin bir hayat sürmeye ve sigara içmek ve alkol tüketmek gibi kötü alışkanlıklar edinmeye teşvik edildiği göz önünde bulundurulduğunda öğretilen akademik konular, bütünüyle hayatla ilgisizdir. Tek eğitim yöntemi, sınavlar için materyallerin ezberlenmesidir. Böylece öğrenciler hiçbir gerçek sorgulamada yer almaz fakat sadece verilen bir konuda profesörlerin görüşlerine katılarak kendilerini onlara sevdirmek zorundadırlar. Tolstoy dersleri “önemsiz, gülünç bir tören” olduğu için eleştirir. Derslerin yayınlanmamasının sebebinin, yeterli kalitede olmamaları olduğunu iddia eder ve gerçek tartışmaya müsaade ettikleri vakit sözlü iletişim savunmalarının geçerli olacağına inanır. Tolstoy kendi döneminde üniversitelerdeki sorunu şöyle açıklar: “Üniversiteler ne eğitimde önemli özgürlük ilkesini ne de zorlama ilkesini onaylar. Üniversiteleri, insanların ihtiyaçlarına göre şekillendirmenin daha iyi olacağını fakat bunların neler olabileceğini henüz kimse düşünmediği için, bunun mümkün olmadığını düşünür.” (Eğitici Tolstoy)

Tolstoy daha sonraki yazılarında, yozlaşmış, aldatıcı ve kötü sosyal düzenin çarkları olarak modern ulus devletlerin eğitim sistemlerini kınamaya devam etmiştir. Tolstoy’a göre faydalı eğitimin içeriği şöyle olmalıdır: “Özgürlük, boyun eğmeme ve şiddete başvurmama, dış kargaşadan ortaya çıkan organik bir ahlâkî düzen, yaşamın zekâya üstünlüğü, insan ilişkilerini yapay hiyerarşiler ve samimiyetten uzak soyutlamaların çift yönlü engelinin üzerinde yaşama gerekliliği, somut, canlı ve faydalı olanın bilgisi pahasına kuramsal bilgiye olan ilgisizlik” olduğunu açıklar. (Eğitici Tolstoy)

Tolstoy’dan sonra eğitim mirası olarak geriye ne kaldı sorusunu sorduğumuzda, Bolşeviklerin, Rusya’da iktidar oldukları 1917 Ekim Devriminden sonra, Tolstoy’un Yasnaya Polyana’daki okullarıyla epey uğraştıklarını ve Tolstoy okullarını etkisiz hale getirdiklerini görüyoruz. Öyle ki kızı Alexandra, babası Tolstoy’un doğumunun yüzüncü yıldönümü olan 1928 yılında Yasnaya Polyana okulları ve müzesini koruma altına almak ister. Fakat bu plan, kısa sürede geri tepmiştir. Bolşevik devrimin Eğitim Bakanı Lunaçarski konuyla ilgili bir konuşmasında şunları ifade eder: “Yasnaya Polyana’daki öğrencilerin, amaçlarımıza yabancı olan Tolstoycu bir ruhla eğitileceklerinden korkmuyoruz… hepsini, Tolstoyculuktan arıtacağız.” der. Akabinde gittikçe daha çok okulun, Sovyet politikalarının teşvikine nasıl çekildiğini ve aynı zamanda müze çalışanlarının Tolstoy’un fikirlerinden git gide nasıl daha da uzaklaştığını fark edip istifa eder. Sonraki günlerde Japonya’da bir dizi konferans vermek için izin alabilmiş ve sonrasında Amerika Birleşik Devletleri’nde sürgünde yaşamak zorunda kalmıştır.

Tolstoy’dan sonra Bolşeviklerin Tolstoycuların başına neler getirildiğini yine bu konularda yazılmış ilgili kaynaklardan öğreniyoruz. Yazar Mark Popovski bu konuda “Zorba bir rejimde yaşayan bir insanın direnmesi, dürüstlüğünü bozulmadan koruması mümkün müdür? Tolstoycular bu soruya hayatlarıyla cevap verdiler.” demiştir. (Rosamund Bartlett, Tolstoy: Bir Rus Hayatı, Çev: Zafer Avşar, Everest Yayınları, 2017, İstanbul, s. 428)

Bolşevikler Rusya’da iktidarı ele geçirdikten sonra devrimin kanlı giyotini Tolstoyculara kadar uzandı. 1919’dan 1930’lara kadar yüzlerce Tolstoycu idam edildi. Bazıları ülkeyi terk etmek zorunda kaldılar. Rusya’yı terk edenlerden biri de Tolstoy’un kızı Aleksandra Tolstoy idi.

Tolstoy okulu deneyiminde ilginç olan şuydu: Tolstoy’un fikirleri çarlık hükümeti tarafından dine küfür olarak görülmüştü, beş yıl sonra onun yerine gelen Bolşeviklerin kurduğu rejim de bunları kabul edilemez buluyordu. Bolşevikler Çar rejimine üstün gelmişlerdi ama Tolstoyculuğu hâlâ tehdit olarak görmekteydiler. Eğer Tolstoy bir okulsa bu okulu ne Çar rejimi ne de Bolşevikler hiç sevmediler. İki rejimin de baskısına maruz kalmıştır, Tolstoy okulu ve mirası.

Bu yazıda Tolstoy’un eğitimci yanını yazmaya çalıştım ama unutmamamız gereken bir şey var, o da Tolstoy yazarlığı ve edebiyatının bizzat bu okula içkin olmasıdır. Gerek romanları gerekse öykü ve makalelerinin toplamı büyük bir okulun ayrı ayrı sınıfları gibidirler. Tolstoy okulu bildiğimiz klasik anlamıyla toplum mühendisi bir okul değildir. Onun mühendisliği akılcı mühendisliğe karşı eleştirel ve ahlâki ruhani bir mühendisliktir. Bu okulun izlerini en çok Anna Karenina ve Diriliş romanlarında görebiliriz. Tolstoy okulunun ahlâkî yanını Anna Karenina romanında Anna ve Vronsky ikilisinin yozlaşmış şehirli yaşamlarına karşı, Levin ve Kity’nin köy hayatını, ideal olması gereken aile yaşamı olarak önerir. “Diriliş” romanında ise özgürlük anlayışını, kitabın sonlarına doğru romana dahil ettiği, ipini koparmış yaşlı dervişin kimsesiz ve kimliksiz karakteriyle anlatır. Tolstoy büyük romanlarını eğitim çalışmalarından sonra yazmaya başladı. Böyle olduğu için de bu romanlar konularına göre eğitici izler taşırlar. Tolstoy edebiyatı geniş anlamda bir okulsa, ki öyle olduğunu düşünüyorum, bu okula damgasını vuran şey amasız fakatsız şiddet karşıtlığı olmuştur. Benim Tolstoy okulundan anladığım ve gördüğüm şey (Sanki okulun giriş kapısına yazılmış gibi) bir insan şiddet karşıtı olmadan hiçbir şey olmamalıdır. Şiddet karşıtlığı Tolstoy okulunun özeti gibidir.

Tolstoy Okulu yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.