İstanbul başta olmak üzere, büyük şehirlerde bu tür ilişkilerde patlama yaşanıyor.

Öncelikle, bu tür ilişkiler nasıl ve hangi ortamlarda başlıyor; tarafların rolü nasıl ona bakalım.

İlişkinin başladığı ortamlar:

– Sanal (internet) ortamı

– İşyerleri (özellikle patron, yönetici, amirlerle bir alt kademedeki elemanların ve çalışma arkadaşlarının ilişkisi)

– Eş, dost, akraba, arkadaşlık gruplarında

– Tatil, eğlence yerleri ve bazı tesadüfi ortamlar

İlişkiye başlama nedenleri:

– Sevgi-aşk arayışı

– Heyecan-macera arayışı

– Tesadüfi durumlar

– Bunalım dönemlerindeki arayışlar

– Ekonomik nedenler (erkekleri bankamatik olarak görmek isteyen kızların tercihi)

– Yaşı büyük erkekte baba sevgisi ve şefkati arama

– Hırslı, rekabetçi, kazanma hırsı olan kişilik (kişinin eşiyle rekabete girme ve onu yenme dürtüsü)

– Yuva dağıtma dürtüsüne sahip olmak (Kötülükten haz almak )

– Kandırılarak, aldatılarak ilişkiye başlatılanlar.

Çeşitli arkadaşlık, sohbet, partner bulma siteleri ve sosyal medya gibi sanal ortamlarda tanışmalar yaygınlık kazandı. Evli erkeklerin çoğu, bekar olduklarını yazarlar. Bir kısmı evli olduğunu yazar, fakat çok mutsuz olduklarından, her an boşanacaklarından söz ederler… Bazısı evli olduğunu yazar, amacının dostluk ve paylaşım olduğunu belirtir… Sanal ortam dışındaki “karşılaşmalar”da da evlilik gizlenebiliyorsa, tercih edilir… Değilse klasik “mutsuz evlilik modeli” zaten hazırdır…

Evlilik dışı ilişki yaşayan erkekler; günün birinde “açık verir” ya da kız arkadaşı “bu ilişkinin sonu ne olacak?“ diye sıkıştırınca “itiraf” etmek zorunda kalır.

Kızlar ciddi bir aldatılma ve hayal kırıklığı yaşar. Bu noktada önlerine dört yol çıkar:

1- Derhal “adamı” terk etmek

2- İntikam almak için sevdiği adamın eşini arayıp, her şeyi anlatmak.

3- “Bu ilişkiye çok emek verdim, bir kalemde silip atamam.” Sonuç almalıyım güdüsüyle hareket etmek.

4- Madem erkek beni kandırdı aldatıldım , o halde mücadele edip onu eşinden ayırmalı ve evlenmeliyim.

2. ve 3. madde; başlangıçta evli ve mutsuz olduklarını söyleyen erkeklerle, “kırılma” yaşanınca da kızların gösterdikleri tavırlardandır…

Terk edilen adamların bazısı buna “dünden razıdır” ,”kazasız –belasız” atlatmıştır.

Bazısı ise terk edilmeyi hazm edemez. Peşine düşer. Bin bir yalan söylenir. “Seni kaybetmemek için evli olduğumu sakladım. Uygun bir zaman bekliyordum. Eşimle mutlu olsam senin yanında işim ne? Çocuklarım olmazsa bir gün evli kalmam. Ekonomik durumumu toparlayayım hemen boşanacağım…” Kızların bir çoğu bu yalanları “yutarlar”. Zaten “adamlar da” kendilerini “affettirmek” için o kadar alttan alıp, jestler yaparlar ki, çoğu kız buna karşı duramaz. Kızlar bu sefer işi garantiye almak için “evlilik” diye bastırırlar…”adamlar da” sürekli bahanelerle bunu erteleyebildikleri kadar ertelerler…

Sonuçta, çoğunlukla adamlar boşanmaz ve kızlar; ciddi bir sorun yaşadıklarında ; bu sefer gerçekten terk ederler. Ya da 2. 3. maddeye geçerler; 2. Maddede (ilişki yaşadıkları şahsın eşini arama…)

“Adamların eşleri” üç şekilde tepki verir: 1- “kocamdır, erkektir, elinin kiridir. Dönüp dolaşacağı yer evidir. Sel gider kum kalır…” 2- kızdan detayları alıp, kocasının “canına okumak”. Eline geçen kozla ya boşanmak, ki çoğu boşanmaz… Kadınlar arasında “erkeği kapma” yarışı başlamıştır… Ya da kadın bu kozla kocasını sindirip, avantajlı duruma geçer. Bir kısmı da intikam için kocasını aldatır. 3- sessizce dinleyip, yorum yapmamak. Kocasıyla da bu konuyu konuşmamak. Bu kadınlar arasında çok gururlular vardır. “Üzerine getirmek” istemezler. Konuşmazlar. Normal yaşama devam ederler. Kimisi de durumu zaten bildiğinden, kabullendiğinden şaşırmaz…

3. maddede ısrar eden kızların düşünce ve duygu dünyaları; zeka ve kişilikleri çeşitlilik gösterir. Kimisi çok sevdiğinden bırakamaz. Kimi inatçıdır, rekabetçidir elde etmek başarmak ister. Kimi gerçeği bir türlü fark edemez. Kimi gerçekle yüzleşmemek için , “inanmak istediğine inanır”. Kiminin de bağımlılık, mazohistik, yetersiz kişilik özellikleri; kaybetme, yalnız kalma fobileri olabilir… Yani herkesin bir “hikâyesi” vardır…

Bazı kızlar da bilerek; yaşca büyük ve zengin evli erkekleri tercih ederler. Bankamatik olarak kullanırlar… Yedekte birkaç tane genç ve yakışıklı sevgilileri zaten vardır…

Özgürlüğüne aşırı düşkün, sorumluluk alamayan, aşırı bencil, lükse ve eğlenceye düşkün bazı kızlar da evli erkekleri tercih ederler… Bu kızlar çabuk sıkılabilen, aynı insanla ve aynı ortamda uzun süre birlikte olamayan kızlardır. Çoğu “SINIRDA” kişilik bozukluğuna sahiptir… Hep uçlardadırlar. Gri tonlar asla yoktur. Her şeyi aşırı yaşarlar… Tehlike ve macera severler. Ruhları sürekli acı ve ıstırap içerisinde olduklarından; bunu bastırmak için hep devinim halindedirler. Bu kızlar son derece “tehlikeli” kızlardır. Başınıza her türlü “felaketi” getirebilirler.

Erken yaşta babasını kaybeden, anne-babası boşanmış olan, ilgisiz babaya sahip olan kızlar da kendilerinden yaşça büyük ve “baba şefkati” gösteren “tecrübeli” evli erkeklerle birlikte olabiliyorlar. Bu kızların ilişkileri bağımlılık derecesine varabiliyor. Ayrılma durumunda çok ağır depresyonlar yaşıyor, intihara teşebbüs edebiliyorlar…

Bir çok kız; günün birinde sevgilisinin eşinden boşanıp kendisiyle evleneceğine inanır, onun hayalini kurar. Bu hemen hemen İMKANSIZDIR. Evli erkekler; yatırım yaptıkları, düzen kurdukları eşlerini terk etmezler. Sevgisi, cinselliği bitmiş olsa dahi; kurulu düzenini, çocuklarını, toplumsal statüsünü bozmak istemezler. Kızların çoğu bunu anlayamaz. Çünkü kendileri gibi düşünürler. Evli bir kadın başka bir erkeğe aşık olursa, büyük çoğunlukla kurulu düzenini aşkı uğruna bozabilir… Kadınlar aşık olunca erkeklerden daha cesur davranırlar. İşte kızlar bu kadınlık psikolojisiyle hareket ettiklerinden hep yanılır ve hüsrana uğrarlar. Erkeklerse, biten bir ilişkinin ardından yeni sulara yelken açarlar…. Ve bu döngü hep devam eder. Dün de öyleydi, bugün de ve yarın da böyle olacak…

Uz. Dr. Nihat Kaya

Psikiyatrist-Yazar

Evli Erkeklerle Birliktelik Yaşayan Bekar Kızlar yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Siyasalda bazen kimilerinin yaşamları diğerlerinin yaşamlarından daha değerli olabiliyor. En azından özgürlükçü olmayan siyasalda yaşayanlar için bu durum böyle. Doğmanız ile – kimilerine göre doğumdan da önce – elde ettiğiniz hak, yaşama hakkıdır. Bu bir teoriye göre devredilemez bir hak. Bunun dışında başkasının olması kabul edilemez. Yaşamınızın sahipliği doğrultusunda yaşamınızı devam ettirirsiniz. Üstelik bunu bir bilinç seviyesinde farkında olarak yaparsınız. Fakat burada problemlerden bir tanesi özgürlükçü olmayan yerde karşımıza çıkar. Okullar çocuğun zihninin sahipliğini çocuğun ve onun ebeveynlerinin elinden alır. Bunun onlara onlar için zaruri olduğuna inandırılır. Hatta kimi çocukların ebeveynleri de yoktur ve onlar da belirli bir koşullanma durumunda okul denilen yerde yaşatılır. Never let me go – Beni asla bırakma isimli filmde de “özel” çocukların yaşamlarına nasıl el koyulduğunu görüyoruz. Yaşamaktan ve yaşamını elinde tutmaktan nasıl uzakta bırakıldığı en sert bir şekilde filmde ifade ediliyor. Filmin başarılı yönlerinden bir tanesi de bu durumu son derece sakin bir üslup ve anlatımla gerçekleştirmesi. Yaşamlarına sahip olamayanların kısacık yaşamları tamamlanmaya doğru gider ve çocuklar neredeyse bunun farkında bile değildir.

Hailsham’ın ötesinde bir dünya var mı?

Ölüme götürülen ama bunun farkında olmayan “özel” öğrencilerin okulu Hailsham’ın anlattıkları ve yansıttıkları keskin bir sertlikle ifade ediliyor. İlk bakışta öğrenciye kötü niyetle yaklaşmayan ve onların sağlıklarını umursayan bir okul olduğu gösterilirken, sonradan ortaya çıkanlar buranın nasıl bir saldırganlığa hizmet ettiğini gösteriyor. Hailsham bir yaşatma okulu değil, günü geldiğinde öldürülecek olan çocukların hazırlandığı bir yok etme merkezi halinde oluyor. Çocukların dünyaları Hailsham’ın duvarlarının içi kadar olduğundan, çocuklar böyle bir olumsuzluğun farkında dahi olamıyorlar. Hatta küçük yaşlarda dış dünyayı ve orada özgür olunabileceği çocuklara anlatılsa da çocukların bunu anlayabilmeleri bile şüpheli oluyor. Çocukların zihinleri bunları anlayamamaları  üzerine kurgulanmış. Zihin kontrolünün nerelere kadar varabileceğini gösteren bir okul içinde çocuklardan daha çoğunu beklemek de neredeyse imkânsız olurdu. Onlar “özel” çocuklardı dünyaları da elbette “özel” olacaktı. Onları her bir gün ölüme doğru götüren “özel” bir okul.

Altruist ahlâk yıkıcıdır

Hailsham’ın idarecileri ve öğretmenlerinin altruist ahlâkı biliyor olduklarını rahatlıkla söyleyebiliriz. Çocukları kapattıkları bir “yerde” onları açıkça yaşamlarını feda etmeleri için yetiştiriyor. Böyle bir durumda bedenin dokunulmaz bir özel mülkiyet olduğu düşüncesi kesinlikle yok. Ulusal sağlık sisteminin gereği olarak çocukların yaşamları gençliğe doğru geldiğinde başkaları için feda ediliyor. Gençliğe doğru adım atan çocukların varacakları yer belli. “Tamamlanmaya” doğru gidiyor bu çocuklar ve kendi yaşamlarını kaybederek başkalarının yaşamlarını kurtarıyorlar. Çocuklara bunların dışında bir seçenek bırakılmıyor ve bu durum altruist ahlâk ile yüceltiliyor. Ancak özel çocuklar buna erişiyor. Çocukların bunları bilmesi yeterli. Daha çoğunu bilmek “ulusal sağlık sisteminin” devamlılığı açısından riskli olabilir.

Bu çocukların birer ruhu var mıydı?

En kritik sorulardan bir tanesi de bu. Çocukların “modellenmiş insan” olabilecekleri varsayımı, çocukların bir ruhlarının olmayacağını da iddia edebilecek bir konuma geliyor. Kendi içlerinden bir değerden yoksun bırakılmış çocukların ruhlarının olup olmadığı çocukların “sanat” çalışmalarından bulunmaya çalışılıyor ama sonuç kolaylıkla tahmin edilebileceği gibi olumsuz oluyor. Gençliğe doğru adım attıkça çocuklar içlerinden gelen bir dürtüyle kendilerini korumaya çabalama üzerinden sanat ile ruhlarının olduğunu savunmak istiyorlar ama bu istek ne gerçek bir bilinç seviyesinde oluyor ne de Hailsham ve ulusal sağlık sisteminden onay alıyor. Bu son derece sert ve zorlayıcı yaşamı çocuklar yaşamaya zorlanıyorlar. Modellenmiş gençlerin sahip olamadıkları yaşamları…

En sert gerçeklik: Çocuklar olan biteni kabullenen çocuklar ve Tommy’nin haykırışı

Olan biteni normallik içinde karşılayan çocukların masumiyetleri ve olan bitene itiraz etmemeleri son derece sert bir gerçekliği yansıtıyor. Aralarından bir tanesi olan Tommy’nin filmin sonlarına doğru olan haykırışı ise çocukların üzerine yüklenmiş ölüm yükünün yanlışlığına karşı verilen etkisiz kalan bir mücadele. Kendi kendine bir yol kenarında verilmiş bir mücadele. Olabildiğince zorlayıcı duyguların kendilerine çıkış buldukları bir yer. İstediği kadar karşı koymuş olsa da Tommy de başına gelenlerin kurbanı oluyor. Gün geliyor ve o da “tamamlanıyor”. Ölüm bu çocuklar için başlarına gelen bir mecburiyet oluyor. Çocukların organları ile yaşama tutunanların yaşamlarından ise habersiziz. En çok diyebileceğimiz Hailsham’ın ulusal sağlık sistemi için çalıştığı. Her politikayı ulusallaştıran bir siyasal sistemin neler yapabileceğini rahatlıkla görebiliyoruz. Tehlikeler içeren politikaların masum çocukları kurban etmesinin vereceği acı da izleyicilerin üzerine bir yük olarak biniyor.

18 Eylül 2019

Beni Asla Bırakma – Burada Sadece Ölüm Var yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Sağa ya da sola yaranmak gibi bir şansım ve de beklentim olmadığı için de çoğu kez kitabın ortasından konuşmayı tercih ederim. Bazılarının “Bunun bir maliyeti olmaz mı?” diye sorduklarını duyar gibiyim. Elbette bir maliyeti var. Ne İsa’ya ne Musa’ya yaranabilsek de şahsen hakkın rızalığı dışında pek fazla bir beklentim yok. Şu mübarek Kur’an ayında inananların bir nebze ruhaniyetle dolduklarını düşünürsek kıblemiz de zaten belli olmalı.

***

Hayata ilkeler üzerinden bakmak bazen gerçekten çok yorucu. Neden yorucu, çünkü gündelik hayatın keşmekeşi içinde bazen insan, kendisine ulaşan ve maalesef medya ve sosyal medya üzerinden kirletilmiş bir bilgi havuzundaki kıt bilgiler ışığında hakikate erişmeye çalışıyor.

Belki tekrar olacak ama ülkemizin temel problemi ORTALAMA BİR AHLAK NORMU yoksunluğu. Bu yoksunluğumuz giderek daha da derinleşiyor. İrfan geleneğimiz bir zamanlar farklı gruplarca sahiplenilebilen simalar yetiştirirken bugün ezici çoğunluğumuz kendi mahallesi dışına çıkamıyor.

Kendi mahallemize yaranma derdi ile yanıp tutuşurken bir de daha tehlikeli bir grup var içimizde: modern zamanların Joseph Fouche’leri her yeri işgal etmiş vaziyetdeler. Bunların kaybetme ihtimali de maalesef pek yok çünkü sanki bütün sistem onların üzerine kurulmuş. İnsani doğrulara sahip bireylerin insani ilkeler ile siyasette tutunmaları pek mümkün görünmüyor. Çünkü siyaset hiçbir şekilde ahde vefa, kadirşinaslık vb. değerler üzerinden yürümüyor. Had bilme de zaten yok. Ya ihtiraslı olacaksınız ya da kaybolup gideceksiniz, tutunabilseler bile hakettikleri yerlere zaten gelemiyorlar.

Fouche özellikleriniz çok güçlü ise siz de siyasette hep kazanan olabiliyorsunuz ama onun bile bir sonu var. J. Fouche’nin siyasi kariyerini okurken ilk aklıma gelen isim yakın geçmişimizin bir belediye başkanı olmuştu.
Zatı muhterem ilk belediye başkanı olduğunda bendeniz henüz 10 yaşında idim. Yani kabaca 35 yıldır siyasetin hep en tepelerinde oldu. J. Fouche gibi hep doğru (?) yerde -kazananın safında- durmayı başardı. Hakkını yemeyeyim bu arada çok önemli hizmetler de yaptı. Ama herhalde J. Fouche gibi onda da bir noktada oyun kuruculuk meziyeti bittiği için bugün ıskartaya çıktı.

Kısacası kimse sonsuza kadar J. Fouche’cilik de oynayamıyor. Oynayamıyor ama yerlerini hep bir başkası alıyor. İşin ilginci bu j. Fouche portreleri her dönem aralarında nefret olsa bile birbirleri ile iyi geçiniyorlar çünkü hayatta kalmaları sınırlarını bilmelerine bağlı.

Düşünsenize tüm ahlakçılığına rağmen Jakobenlerin kudretli lideri Robepierre bile J. Fouche ile baş edememiş ve giyotine yollanmıştı.

Neden, çünkü kalabalıklar çok kolay manipüle olabilmekte ve bir an da yön değiştirebilmektedir. Bugün sizi omuzlarında yükseltenler bir an da sizi alaşağı edebilirler. Kitle akılla değil duygularla hareket eder, duygularla hareket ettiği için de çoğu kez aslında ne yaptığının farkında değildir. İşte bu J. Fouche’lerin sırrı da burada, bu değişim anlarını çok iyi yakalamaları.

***

Çok şükür Fransız İhtilali devrinde değiliz, bu heyecanlar binlerce insanın hayatlarının anlık öfkelerle giyotinlerde son bulması ile sonuçlanmıyor. Ama FETÖ bize öyle bir kötülük yaptı ki zaten birbirine güveni çok az olan toplumumuzda kalan son güven duygularını da yerle bir etti.

Farkında mıyız bilmiyorum Türkiye kutuplaşırken birbiri ile de bağını koparıyor. İnsanların büyük bir kısmı birbirleri ile ilişkiyi kesmiş durumda. Herkes sosyal medya üzerinde birbirinin canını yakma telaşında. Makul ve mutedil insanlar ise arada ezilmekten başka bir yol bulamıyorlar.

Papur’un dediği gibi aramıza da bir giren var ama kim bilmiyoruz.

Cümleten hayırlı ramazanlar, aşk ile!

Not: J. Fouche’yi en iyi S. Zweig’ın anlatacağından hiç şüphem yok. İlk fırsatta okumak dileğiyle…

Karar, 08.05.2019

Aramıza da Bir Giren Var; J. Fouche’ler yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

155 Yıllık Demokrasi Mücadelemiz! yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Günümüze kadar devletler kendilerini var ederken özellikle silahlarına ve silahlarının kullanımına bağımlı kaldılar. Silahsız bir devlet gücü neredeyse hayal bile edilemez konumdaydı. Silahsızlanma taraftarlarının fikirleri en basitinden kaale bile alınmadı. Bu kesimlerin fikirleri gerçekçi olmaktan son derece uzak olarak tanımlandı. Anti-militaristlerin fikirlerinin algılanıp düşünülmesi de bu yönde oldu. Devlet ve devletçilik, totaliterleşme yönünde ilerlerken kendisi dışında bir aktörün yaşamasına ve gelişmesine kolay kolay izin vermiyordu. Bunu da kendi ülkesi içinde dahi sert silahlı gücüyle sağlıyordu. Kendi ülkesinin insanlarını bile silahların gölgesi altında yönetiyor burada yaşayan insanların kendilerini ifade etmelerine dahi elinde bulundurduğu silahları sayesinde izin vermiyordu.

Devletler gitgide kamuyu oluşturmaktan kendisini oluşturan kamu ile iletişime girmek zorunda kaldığından aralarındaki ilişkiyi de daha sağlıklı bir temele oturtma çabasında olmaya başladı. Tabi bir de elbette işin uluslararası boyutu vardı. Her iki boyut da ele alındığında devletlerin kamu ile iyi geçinmesi bir zorunluluk halini aldı. Burada devreye “yumuşak güç” denilen kavram girdi. Artık devletler sadece diğer devletlerle değil kendi ülkelerindeki insanlar ile de daha iyi ilişkiler geliştirmenin gerekliliğinin farkına vardılar. Diyalog ve diplomasi önemli faktörler haline geldiler. İşin sadece ülke içinde olmayan yanı da vardı ve bu yan bir devletin diğer devletin vatandaşlarına sergileyeceği gücü de gösterir oldu. Burada geliştirilen ilişkiler de genellikle kültür temelli oldu.

Sert güç ve yumuşak gücün kullanılmasının teker teker bir anlam ifade etmediği durumlarda da devreye akıllı-zeki güç girdi. Geleneksel her iki akıma da mesafeli yaklaşan bu tür, kendini gerçekçilik noktasında ifade etmeye başladı. Devletler ve devletlerin himayesindeki şirketler özellikle diğer ülkeler ve bu ülkelerin kamuoyuyla iyi ilişkiler gerçekleştirme noktasında güçlerini daha çok akıllı-zeki güce doğru kaydırdılar. Politik olan gücün sert güçten ve politik üstünlükten gücünü almadığı zaman da diğer ülkelerin kamuoyuna kolay kolay erişilemiyordu. Sert güç ile de istenen sonuç alınamayınca devreye doğal olarak akıllı-zeki diplomasi devreye girdi.

Devletin propagandasından şirketlerin reklam faaliyetlerine

Kamu diplomasisine kolayca bir reklam faaliyeti diyebilir miyiz? Bizce bu doğru olmaz. Diplomasi sadece tanıtım ve kendini anlatma ve pazarlama iletişiminden kendini tanımlamıyor. Konunun getirilip bir reklam faaliyetine bağlanması en azından konuyu aşırı basitleştirmeye getiriyor. Bunun yanında pazarlama iletişimi üzerinden geliştirilen kendini doğru anlatma faaliyetlerini de elbette küçümseyemeyiz. Bu faktörün de etkisi son derece önemlidir. Devletin verdiği mesajların gitgide küçümsenmesi ve salt çıkarcılık olarak görülmesi hedef kitlenin rızasını tam anlamıyla almıyor. Devlet kendi sert gücü nedeniyle diğer ülkelerin insanlarına ve özelinde kamusuna itici gelebiliyor. Karşı taraf diğer tarafın devletinin faaliyetlerine sürekli bir kuşkuculuk içerisinde yaklaşabiliyor.

Devlet yerine kapitalizmin akıllı-zeki gücü kullanması burada son derece önemli bir yer tutuyor. Kapitalizmin devlet ve devletçilik üzerinden tamamıyla işleyemeyeceğini belirtmekle birlikte kapitalizmin devletin altında çalışmak zorunda olmasını da akıldan çıkaramayız. Özellikle pragmatik ve makyavelist kapitalist şirketler yer yer kendi tanımları ile de çelişerek devletin himayesi altında diğer ülkelerde faaliyetlerini de sürdürmek istemekteler. Bu noktada bu şirketlere bir yerde hak vermek mümkün. Diğer otoriter-totaliter bir devletin kamuoyuna ulaşmak için kendi devletinizin sert gücüne muhtaç olduğunuz zamanlar vardır ve gelecekte de muhtemelen olacaktır. Bu nokta üzerinde özellikle düşünülmelidir. Kapitalistler devlete ihtiyaç duymak zorunda kalıyorlar.

Bir kapitalist devlete ne kadar ihtiyaç duyarsa duysun kendi işlevini de geliştirme noktasında tamamıyla çaresiz değildir. Kullanacağı pazarlama iletişim sayesinde bir yumuşak güç olarak reklamcılık veya başka bir adıyla kamu diplomasisini kendisine fayda sağlayacak şekilde kullanabilir. Buradaki önemli nokta olarak kamu diplomasisinin devletin tekelinden çıkartılarak özel yapılara verilmesi ortaya çıkıyor. Pazarlama faaliyetinin üzerinde görülebilecek bu nokta, içerisinde anlattıklarıyla önem kazanıyor. Müşterilerini ikna etmek ve iyi ilişkiler geliştirme noktalarında geleneksel diplomasinin yöntemlerini ve gücünü arkasına almak şirketler için çekici olabiliyor. Hedef pazar ve kitlenin arzuladığı ve talep ettiklerini onlara ulaştırma noktasında ikna yolları diplomatik içeriklerle kendisini ifade edebiliyor.

Bir politik üstünlük meselesi

Günlük ve uzun dönemli kullandığımız ürünleri ve hizmetleri almaya karar verdiğimizde ne kadar pazarlama iletişimi ve reklamcılığın etkisinde bu ürün ve hizmetleri almaya karar verdik? Bunun yanında bu ürünlere ne kadar anlam kattık ve ürünlerin de sahibi ve kullanıcısı olmak istedik? Gerçekçi yaklaşırsak ve tüketici davranışları üzerine düşünürsek bu davranış ve isteklerin bir bölümünün politik üstünlükten kaynaklandığını söyleyebiliriz. Bir teknoloji şirketinin satış planları arasında ürününü satmak istediği kişilere karşı geliştirdiği neden arasında kendi ülkesinin üstünlüğü yok mudur? Kaliteli bir teknolojinin ABD’den alınması ile Hindistan’dan alınması arasındaki farklara ne demek gerekir? Çin, üzerindeki kalitesiz mal üretilen yer düşüncesini nasıl ortadan kaldırabilecektir?

21.yy’da pazarlama yerine kamu diplomasisini koyma yöntemi devletlerin gücünden üstündür. Şirketler hâkim aktörler olarak kendi yöntemleri dahilinde olası müşterilerine ulaşırlar ve müşterilerinin satın alma davranışlarını yönlendirebilirler. Buraya dikkat etmek önemli. Diplomasinin böylelikle sahip olduğu gelenek, tanım ve anlam ortadan kalkıyor. Pazarlama diplomasinin yerini aldıkça uluslararası ticaret gitgide kendisini daha geniş bir güç içinde tanımlıyor ve kurguluyor. Bunun da ötesinde şirketler devletler karşısında güç kazanıyor ve devletlerin kendilerini olumsuz olarak tanımlamasından uzak kalabiliyor. Şirketler müşterilerine ulaşmada devlet etkenini ortadan kaldırıyorlar.

Kritik bir nokta da devletlerin kamu diplomasisi ile kapitalist şirketleri etkisiz hale getirmek isteyip istemediğidir. Özellikle sosyalist-kollektivist kesimlerdeki kapitalist şirket nefreti burada kendisine yer buluyor. Onlara göre kapitalist şirketin çoğunlukla eylemi olumsuz olarak görüldüğünden eylemleri her noktada engellenmeli ve devlet gücüyle gerekirse yok edilmeli. Diplomasi de bu isteğin bir parçası olmalı. Sosyalizmden açıkça beklenen bir fikir ve davranıştır bu. Sosyalizm diplomasiyi ve yöntemlerini kendi tekeline aldıkça uluslararası alanda faaliyet gösteren şirketleri gitgide çeşitli ülkelerde kullandığı kamu diplomasisi yoluyla itibarsız göstermeye çabalıyor. Her ne kadar sosyalizm ve devletçilik bu amaçları doğrultusunda çalışsa bile, şirketler 21.y.y’da kendilerine farklı ülkelerin toplumlarını ve kamuoylarını hedef olarak seçebilir ve bu kesimlere olumlu olarak ürün ve hizmetlerini sunabilir. Sert, yumuşak ve akıllı-zeki güç birleşimi, tüketiciler ve üreticilerin arasındaki ilişkinin olumlu olarak devam etmesini sağlayabilecektir.

24 Nisan 2019

Devletlerden Özel İşletmelere Kamu Diplomasisi yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

İşte Size Gerçek Bir Beka Sorunu! yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Malımız mı Yağmalanıyor? yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Keşke Siyaseten Normalleşebilsek! yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Vakti zamanında AK Parti ve muhafazakârları bu denli ötekileştirip kendinize yabancılaştırmasaydınız bugün şikayet ettiğiniz pek çok konuda o makarnacı diye suçladığınız halk, emin olun sizin yanınızda olurdu.

Ama dedim ya, siz o denli kibrinize boğulup, kendi yaşam tarzı ve düşüncelerinizi vazgeçilmez doğrular olarak görüp, halka giydirme telaşına düştünüz ki içinizde sizleri uyaranları, itidale çağıranları bile düşman bellediniz ve Türkiye’nin demokratikleşmesinin önündeki en büyük engel oldunuz.

Ve hâlâ da akıllanmadığınızı, bulduğunuz her fırsatta “Yetmez ama evet”çilere kustuğunuz nefretle de gösteriyorsunuz.

Halkı, halkçılık yaparak küçümsediniz. İçinizde öyle pespayeleri vardı ki viski içmek yerine rakı içmeyi halkçılık sandı. Toplumun dini hassaasiyetlerini her fırsatta küçümsediniz, önemsemediniz. O küçümsediğiniz ve önemsemediğiniz değerlerin yerine bir başka din ‘çağdaşlık(?)’ dini ihdas etmeye çalıştınız.

Ve siz sadece Fakir Baykurt’un hikayelerinde halkı sevdiniz.

AK Parti’nin, AB sürecini arkasına aldığı ve demokratikleşme adımlarını hızla attığı günlerde, atılan adımları hep “gizli ajandaları var” diyerek değersizleştirdiniz. Açılım süreçlerini en önce siz baltaladınız. Halbuki sizler bu adımlara, AK Parti’den daha fazla sahip çıkabilseydiniz ve AK Parti’yi bu adımlarında cesaretlendirseydiniz belki de bugün şikayet ettiğiniz pek çok şey gerçekleşmeyecek ve sizden ürken ve çekinen milyonlar AK Parti’ye bunca yanlışa rağmen bu denli sarılıp, destek vermeyecekti. Ve sizin ikazlarınıza bile gerek kalmadan halk gerekli uyarıları sandıkta bugüne kadar yapmış olacaktı. Ama siz hep rövanş peşinde koştunuz. AK Parti ve temsil ettiğini düşündüğünüz her şeye karşı çıktınız. Bu karşı çıkışlarınızda o denli banalleştiniz ki bu gün söylediğiniz doğrular bile artık halkta yankı bulmaz oldu. Dahası muhafazakar muhaliflerin bile susturulmasına vesile oldunuz.

***

İnsanlar sizin gerçekte bir alternatif olduğunuza inanmıyor, öyle ki normal demokrasilerde marjinal olması gereken partilerin oyları bile sizin oylarınızdan fazla. Milliyetçilikle maruf partilerin oyları bu ülke de yüzde 30’un üzerinde gezebiliyorsa sizin oturup kırk kere düşünmeniz gerek, neden böyle diye!..

Ama maalesef çoğunuzda bu gerçeği ne görecek göz ne de izan var. İçinizde bu açmazı görenlerin gözlerini de zaten önce kendiniz oyuyorsunuz.

Ekşi sözlük vb. mecralarda sökün eden okumuş yazmış tayfanızda demokrasi adı altında, doğru eleştirilerini dahi faşizanca ifadelerle sağa-sola boca ederken halkın aydınlanacağını sanıyor.

Üzülmeyin bu konuda yalnız değilsiniz. Siz ne denli başarılı iseniz düşmanlıkta, Ak troller ve benzerleri de o denli başarılılar bu işte. Körler, sağırlar birbirini ağırlıyor.

Birbirinizi adil birer rakip olarak değil birer hasım olarak görüyor ve maalesef düşmanlık güdüyorsunuz. Herkes kazanılmış (?) mevkilerine sımsıkı sarılmış durumda.

Ve dahası her tarafımız fobilerle dolu. Yeni Zelanda’daki hain teröriste kızıyor ve dünyada yükselen İslamofobi-İslam düşmanlığından dem vuruyoruz ama evimizin içine bakmak hiç aklımıza gelmiyor. Ülkemizde insanlarımızın o kadar çok fobisi var ki, insan bu ülkenin bu kadar fobi ile nasıl ayakta durabildiğine hayret ediyor bazen.

Emin olun, ülkemizdeki İslamofobi sahibi insanların oranı Batı ülkelerinden daha az değil. İslamofobi sahiplerimizin yanında bir o kadar da Alevifobicilerimiz, Kürtfobicilerimiz, Laikfobicilerimiz, Azınlıkfobicilerimiz… fobicilerimiz var bu topraklarda ve tüm bu fobileri besleyen bir de siyasal dil. Böyle bir siyasal dil olmasa hemen her seçim beka tartışmaları arasında cereyan eder miydi?

Siyasi liderler birbirlerine bodoslama giderken adayların mutedilliği belki de bu yüzden kimseyi etkilemiyor. Ne İmamoğlu’nun okuduğu Yasin ne de Yıldırım’ın adındaki Ali ötekilere samimi geliyor.

Karar, 20 Mart 2019

Suçlu Sizsiniz! yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.

Maalesef bugün Türkiye’de de yaşanan da aşağı yukarı bundan ibaret. Beklenen odur ki muhalefet partileri en azından iktidara gelene dek özgürlükçü söylemler geliştirir ya da en basit tabirle bunun taklidini yapar. İktidara gelince de bir anlamda özlerine döner ve devletçi, otoriter uygulamaları yürürlüğe koyarlar. Ne var ki bizim ülkemizde muhalefet partileri bunu dahi yapamıyor. Bunun bence en önemli nedeni özgürlükçü taklidi yapamayacak kadar otoriter olmaları. Burada elbette büyük bir genelleme yapmak doğru değildir. Teker teker muhalefet partilerinin vekilleri ya da mensupları arasında özgürlükçü insanlar olabilir. Onlar da zaten Türkiye siyasetine renk katan siyasetçilerdir. Ancak bununla birlikte gerek parti politikaları gerekse de seçmen davranışları itibariyle maalesef amaçlanan genel itibariyle iktidarı daha özgürlükçü ve adil bir politika yapmaya zorlamak ya da iktidara gelip bütün bu sorunları çözmektense intikam almak ve kadroları kendi mensuplarıyla doldurmaktan ibaret.

Burada parti politikaları ya da teşkilat mensupları yeterince açık olmayabiliyor, ne var ki seçmen davranışları özellikle sosyal medyada bize epey bir veri sunuyor. Örneğin X partisinin lideri Suriyeli mülteciler hakkında menfi yorumlar yaparken daha dikkatli oluyor ancak aynı X partisinin seçmeni sosyal medyada –hele de anonimse- nefret suçu diyebileceğimiz davranışlarda bulunabiliyor.

Elbette aynı şey iktidar partisi için de geçerli. Onları destekleyen ve kimi zaman anonim olarak paylaşım yapan insanlar sosyal medyada dengeyi tutturamayabiliyor. Ancak burada ele aldığımız asıl mesele iktidarı demokrasi ve özgürlük noktasından eleştirip bizzat demokrasi ve özgürlük karşıtı söylemlerde bulunmak. Bu üzücüdür ki yıllar gittikçe daha da vahim bir hal alıyor. Son örneği ise Prof. Dr. Atilla Yayla’nın Twitter hesabından yaptığı paylaşım ve altına gelen yanıtlar.

Atilla Yayla ne yazmıştı?

Haksız ve hukuksuz şekilde beni işten uzaklaştıran Haliç Üniversitesi’ne karşı iş mahkemesinde açtığım davayı Yargıtay kararı ile kaybettim. Yargıtay bir de davalı lehine vekalet ücreti çıkartmış. Haliç Üniversitesi ise hakkımda icra takibi başlatmış. Nerede kalmıştık?

Burada Yargıtay’ın Atilla Yayla ile ilgili vermiş olduğu bir kararın eleştirisi var. Ben meseleye hakim değilim ve bu yüzden içerik ile ilgili tartışmaya girmiyorum bile. Zaten asıl ilgi çekici olan gelen cevaplar. Bunları biraz olsun okuduğumuzda şunu görüyoruz. Kendilerinden olmayanın uğradığı / uğradığını iddia ettiği haksızlık pekala karşı taraftakileri sevindirebiliyor. İlk iş olarak arşivden makaleler ve röportajlar çıkartılıyor ve deyim yerindeyse zaten hak etmişti deniliyor.

Daha da ileriye gidilirse iktidarı ve yargıyı eleştirenler bu karardan sonra adeta yargının tekrar iyi bir şekilde (istedikleri şekilde?) çalıştığını düşünerek mahkemeyi öven ifadeler kullanabiliyor. Ya da benzer şekilde misliye ödenmesi gerektiği söylenebiliyor.

Yine bir başka eleştiride ise tweet sahibinin yalnızca kendisiyle ilgili bir davada mahkemeyi eleştirdiği rahatlıkla söylenebiliyor. Peki kısa bir arşiv taramasıyla bunun yanlışlığı ispatlanabilecekken neden böyle diyorlar? Çünkü muhalif olmanın verdiği bir konfor var ve her söylem haklılık içeriyor.

Örneğin henüz geçtiğimiz günlerde Atilla Yayla Kavala İddianamesi başlıklı yazısında yargının son durumu üzerine esaslı bir eleştiri getirmişti;

Türkiye’de yargısal sorunların bir bölümü iddianameler aracılığıyla doğuyor. İddianamelerde karşımıza çıkan ana problemler şöyle sıralanabilir:

1. İddianameler çok geç hazırlanıyor. Bazı davalarda iddianameler hazırlanırken sanıklar içerde tutuluyor. Uzatılan tutukluluklar hüküm tesis edilmeden cezalandırmaya dönüşebiliyor

2. İddianamelere yeterli özen gösterilmiyor. İlk başta dilde özensizlik dikkat çekiyor. İddianamelerde anlamsız ifadelere rastlamak sürpriz olmaktan çıktı. Metinlerde mantıksal ve hukukî tutarlılık da yeterince güçlü olmayabiliyor.

3. İddianamelerin somut delillere dayanması ve deliller üzerinden suç tespitine gidilmesi gerekirken bazen yorumların ağırlıklı olduğu ve bu yorumlardan suç ve suç delili üretmeye çalışıldığı görülüyor. Oysa suçların ceza kanunda sayılmış ve yoruma yer bırakmayacak kadar açık şekilde tanımlanmış olması gerekiyor.

Topluca bakıldığında birçok yargılamanın zayıf, hatta tamamen temelsiz iddianamelere dayandırıldığı anlaşılıyor. Bu durum sadece yargılanan insanları ve ailelerini hırpalamıyor, Türkiye’deki hukuk sistemine ve demokrasiye de büyük zarar veriyor. Bu yüzden, iddianamelerin daha kısa sürede ve hukukî düzenlemelere, standartlara ve ölçülere daha fazla uyarak hazırlanması lâzım. Bence Adalet Bakanlığı bu konuya özel olarak eğilmeli…

Osman Kavala yaklaşık 15 aydır içerde. Aylardır kendisine isnat edilen suçlarla ilgili iddianamenin hazırlanmasını ve yargılamanın başlamasını bekliyordu. Sonunda iddianame açılandı. İddianame Kavala ve başka bazı kimseler hakkında ağır cezalar talep etmekte. Ne yazık ki, benim görebildiğim kadarıyla, Kavala iddianamesi de yukarda işaret ettiğim kusurlarla malul.

Ne var ki birileri için bunlar eleştiriden sayılmıyor. Zira bugün iktidarı eleştirmek için en azından içinde diktatör, siyasal islam, faşizm kelimeleri geçen ve birkaç kişiye veya kuruma küfredilen siyasi analizler yapılmalı. Aksini yaparak itidalli bir yaklaşımla olayları ele almak, iktidara ve muhalefete hakkaniyetli eleştiriler getirmek en basit haliyle bugün eleştiriden sayılmıyor. İlginçtir ki bu şekildeki eleştirileri eleştiriden saymayanlar daha sonra ülkedeki kutuplaşmadan şikayet edebiliyor. Ne diyelim, muhalif olmanın haklılığı…

15 Mart 2019

Burakhan Çalışkan – Atilla Yayla ve Muhalif Olmanın Haklılığı yazısı ilk önce Hür Fikirler üzerinde ortaya çıktı.